II OSK 2946/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 399/14 o odrzuceniu skargi A. Z. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 399/14, odrzucił skargę A. Z. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], w przedmiocie rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 kwietnia 2014 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie A. Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 kwietnia 2014 r. ponownie wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w terminie siedmiu dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone do rąk konkubenta skarżącej, w dniu 30 czerwca 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma. Z akt sprawy wynika, że A. Z. uiściła wymagany wpis od skargi w dniu 8 lipca 2014 r. W przedstawionych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, powołując się na przepis art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał, że skarga podlega odrzuceniu, ponieważ skarżąca pomimo wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, wpisu tego nie uiściła w wyznaczonym, tygodniowym terminie, który upłynął z dniem 7 lipca 2014 r. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego postanowienia A. Z. podniosła zarzut naruszenia: a) art. 72 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej jako “P.p.s.a.", poprzez jego błędne zastosowanie przejawiające się w zbyt pochopnym i przyjęciu, iż doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi do WSA dokonane 30 czerwca 2014 do rąk M. P. spełniało wymogi skutecznego doręczenia zastępczego w myśl tego przepisu, podczas gdy Sąd nie zbadał, czy osoba ta w ogóle jest konkubentem skarżącej - a abstrahując od tego wieloznacznego i pozaustawowego określenia - przede wszystkim czy osoba ta faktycznie jest domownikiem w myśl art. 72 § 1 P.p.s.a., bowiem takim właśnie określeniem, nie zaś terminem "konkubent" posłużył się ustawodawca i to domownikiem, który nie pozostaje w konflikcie ze skarżącą i który zobowiązał się do oddania przesyłki adresatowi i który przesyłkę tę faktycznie przekazał, b) art. 72 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w apriorycznym przyjęciu, iż osoba zwana potocznie "konkubentem" wchodzi w zakres nazwy "domownik", o której mowa w tym przepisie bądź, że pojęcia te są równoznaczne, c) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie przejawiające się w sporządzeniu lakonicznego uzasadnienia w zakresie oceny skuteczności doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu, które w tym zakresie sprowadziło się jedynie do ustalenia, iż doręczone one zostało tzw. konkubentowi, bez rozważenia czy osoba ta jest domownikiem mieszkającym na stałe ze skarżącą i prowadzącym z nim wspólne gospodarstwo domowe, czy aby nie pozostaje w konflikcie ze skarżącą i czy zobowiązała się oddać jej przesyłkę, d) art. 220 § 3 P.p.s.a. w zw. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie przejawiające się w niezasadnym odrzuceniu skargi, będące konsekwencją naruszeń art. 72 § 1 P.p.s.a. opisanych w pkt a) i b) zarzutów. W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu tj. oświadczenia M. P. na okoliczność tego, że w dacie odbioru przesyłki nie mieszkał na stałe wspólnie ze skarżącą, a także, że stan ten utrzymuje się nadal. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że niewątpliwie pod pojęciem "domownika" należy rozumieć osobę, która musi na stałe mieszkać z adresatem pisma. Dodatkowo jeżeli nie jest z nim spokrewniona bądź spowinowacona musi prowadzić wspólne z nim gospodarstwo domowe. Skarżąca zaprzecza natomiast aby osoba, do rąk której dokonano doręczenia – M. P., mieszkała z nią na stałe i aby prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Nie są także spokrewnieni ani spowinowaceni. Skarżąca wnosi jednocześnie o wyjątkowe przeprowadzenie dowodu w myśl art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. z oświadczenia osoby, która odebrała przesyłkę, z którego wynika, że w dacie odbioru przesyłki tj. 30 czerwca, jak i nigdy później, nie mieszkali razem na stałe. Jest to w ocenie skarżacej jedyny sposób w jaki może ona podważyć stanowisko Sądu. Sąd winien ponadto zbadać czy między odbierającym pismo o adresatem nie istnieje konflikt uniemożliwiający skuteczność takiego doręczenia, a także czy domownik wyraźnie wyraził zgodę i zobowiązał się przekazać pismo. Sąd zaniechał zbadania powyższego. Wskazać zaś należy, iż skarżąca w okresie dokonanego doręczenia pozostawała silnie skłócona z osobą, która odebrała przesyłkę, zaś sama przesyłka została jej przekazana dopiero 8 lipca 2014 i dopiero w tym dniu dowiedziała się o jej treści. Niezwłocznie więc uiściła wpis przekraczając termin o 1 dzień. Ponadto brak bezspornych dowodów, aby odbierający przesyłkę wyraźnie wyraził zgodę i zobowiązał się ją przekazać adresatowi. Pismem z dnia 5 września 2014 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i pozostawienie Sądowi I instancji orzeczenia o kosztach w ramach rozpoznania złożonej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako “P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia żadnej z przesłanek nieważności postępowania, zatem wniesiona skarga kasacyjna została rozpoznana w ramach podniesionych w jej treści zarzutów. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 72 P.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Powołany przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, iż takie doręczenie nastąpiło. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem. W niniejszej sprawie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, z powodu nieobecności A. Z. w mieszkaniu, adresowane do niej pismo doręczono pełnoletniemu domownikowi – M. P. Przepis art. 72 P.p.s.a. tworzy domniemanie, że podjęcie się przez dorosłego domownika oddania przesyłki jest równoznaczne w skutkach prawnych z doręczeniem przesyłki samemu adresatowi. Dodatkowym warunkiem skuteczności doręczenia jest brak sprzeczności pomiędzy interesami domownika i adresata. M. P. spełnia wszystkie warunki, jakim powinien czynić zadość domownik uprawniony do odbioru przesyłki pod nieobecność adresata, tzn.: jest osobą dorosłą, w dniu 30 czerwca 2014 r. przebywał w domu adresata przesyłki, nie można ponadto w żaden sposób dopatrzyć się sprzeczności w interesach jego z interesami A. Z., a także podjął się oddania przesyłki adresatowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego twierdzenia skarżącej podważające przypisanie M. P. statusu domownika budzą wątpliwości, chociażby z tego względu, iż pozostają w sprzeczności z oświadczeniem skarżącej o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (formularz PPF) z dnia 12 maja 2014 r., który znajduje się w aktach sprawy. Skarżąca podała, że do osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, oprócz jej dzieci, zalicza także M. P. – konkubenta, oraz jego dzieci. Powyższa okoliczność potwierdza skuteczność doręczenia zastępczego, a tym samym słuszność przyjętego przez Sąd I instancji stanowiska, iż doręczenie skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu od skargi należało uznać za prawidłowe, zaś uiszczenie wpisu nastąpiło po upływie wyznaczonego terminu, co skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentu należy wskazać, że nie może on zastać uwzględniony, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego. Wprawdzie przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz instytucja ta ma zastosowanie wyłącznie przed sądem pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe, uznać należy, że podniesione przez stronę skarżącą zarzuty jako niezasadne nie zasługiwały na uwzględnienie. Dlatego, na podstawie art. 184 w zw. z 182 § 1 i 3 P.p.s.a., wniesioną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny oddalił.