II OSK 2788/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 października 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 351/25 w sprawie ze skargi M.O. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 2 (drugim) i stwierdza, że bezczynność Wojewody Pomorskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 3 (trzecim) i w tym zakresie oddala skargę, 3. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części, 4. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 16 października 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 351/25, po rozpoznaniu skargi M. O. (skarżący, cudzoziemiec) na bezczynność Wojewody Pomorskiego (Wojewoda) w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: 1. zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznał skarżącemu od Wojewody sumę pieniężną w wysokości 1 000 złotych, 4. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Cudzoziemiec (obywatel Bangladeszu) złożył 23 listopada 2023 r. do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Pismem z 8 grudnia 2023 r. organ wezwał cudzoziemca do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku. W dniu 5 stycznia 2024 r. cudzoziemiec stawił się w siedzibie organu, przedłożył dokumenty do sprawy, złożył odciski linii papilarnych. W tej dacie został też sporządzony przez pracownika organu formularz, z którego wynika, że wniosek skarżącego nie zawiera braków formalnych. Organ pismem z 11 stycznia 2024 r., w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2023 r. poz. 519, zwana dalej: "u.o.c."), zwrócił się do odpowiednich służb o informacje o cudzoziemcu. W okresie od 18 stycznia 2024 r. do 5 czerwca 2025 r. cudzoziemiec, bez wezwania, przedkładał dodatkowe dokumenty do akt sprawy. Sąd Wojewódzki wskazanym na wstępie wyrokiem z 16 października 2025 r., co do zasady uwzględnił skargę, oddalając ją jedynie w zakresie przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ponad kwotę 1000 złotych. Sąd uznał, że zgodna z Konstytucją RP wykładnia językowa i systemowa art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 103, zwana dalej: "ustawą o pomocy") prowadzi do stwierdzenia, że nie są przedmiotem tych regulacji uprawnienia i obowiązki innych cudzoziemców niż obywatele Ukrainy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Sąd I instancji, powołując się na stanowisko NSA zawarte w wyroku z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2926/24, przyjął także, że nadzwyczajne okoliczności związane z kryzysem migracyjnym, nie mogły stanowić podstawy do kolejnego - piątego z rzędu - przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy. W związku z tym należało odmówić zastosowania art. 10 pkt 1 ustawy zmieniającej z dnia 12 września 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1301) przedłużającego do dnia 4 marca 2026 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zdaniem WSA w Gdańsku z akt sprawy wynika, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie zobowiązano organ do rozpoznania wniosku skarżącego, przyznano skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 1000 zł oraz zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, jak również o "orzeczenie co do całości kosztów postępowania, tzn. za obie instancje sądowe, a w przypadku przekazania sprawy do rozpoznania sądowi I instancji o zasądzenie kosztów niniejszego postępowania wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego". Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, zwana dalej: "p.p.s.a."), zarzucił: 1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a ustawy o pomocy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do postępowań o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy prowadzonych w stosunku do cudzoziemców, o których mowa w art. 1 cytowanej ustawy, czyli obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, w tym do skarżącego, który jest obywatelem Bangladeszu; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez uwzględnienie skargi cudzoziemca, mimo iż organy administracji publicznej obowiązane są do stosowania obowiązujących przepisów prawa, w tym art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a ustawy o pomocy, zgodnie z którym w okresie od 1 stycznia 2023 r. do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres, b) art. 149 § 1 pkt 1 i 3, poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie doszło do bezczynność organu, mimo iż stosownie do art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy w okresie od 1 stycznia 2023 r. do dnia 4 marca 2026 r. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, co skutkowało uznaniem, iż organ dopuścił się bezczynności oraz zobowiązaniem organu do rozpoznania wniosku strony w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni, c) art. 149 § 1a p.p.s.a., poprzez uznanie, iż bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącego miała charakter rażący, d) art. 149 § 2 p.p.s.a., poprzez przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej, mimo iż stosownie do art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy w okresie od 1 stycznia 2023 r. do dnia 4 marca 2026 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny, ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie rozwinął swoje zarzuty przedstawiając stosowną argumentację. W odpowiedzi na skargę kasacyjną cudzoziemiec wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu druga strona nie sprzeciwiła się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna okazała się częściowo uzasadniona. Sąd Wojewódzki przyjął, że art. 100c i 100d ustawy o pomocy dotyczą wyłącznie obywateli Ukrainy, i to tylko tych obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska, uznając tym samym zasadność zarzutu z punktu 1 opisanego wyżej środka zaskarżenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem tutejszego Sądu, przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy (zob. wyroki NSA: z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22; z 11 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1074/24; z 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2940/24). Przepisy te obejmują szeroki zakres spraw. Znaczna część tych spraw nie ma jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną - np. zezwolenia na pobyt stały, czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć trzeba, że np. w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest - zgodnie z art. 211 ust. 1 u.o.c. - legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy dotyczą wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, co prowadziłoby do wniosku, że przepisy art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o pomocy są bezprzedmiotowe. Objęcie zakresem art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o pomocy cudzoziemców, którzy z istoty nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o zamiarze ustawodawcy, aby objąć tym przepisem wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa oraz daty przybycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok NSA z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2926/24). W utrwalonym orzecznictwie NSA przyjmowano również, że art. 100c i 100d ustawy o pomocy nie naruszają Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym KPP, jak też art. 6 i 13 EKPCz (zob. wyroki NSA: z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 801/24; z 30 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1303/24; z 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 926/24; z 17 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1355/24; z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1123/24; z 18 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2057/24; z 20 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1961/24; z 26 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1287/24; z 27 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2470/24; z 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2316/24; z 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1119/24; z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1280/24). Wskazać należy, że art. 100c i 100d ustawy o pomocy nie wyłączają prawa do sądu, ale wprowadzają tylko jego czasowe ograniczenie i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (zob. art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy). Ograniczenie to nie było przy tym dowolne, ale uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Równocześnie w orzecznictwie NSA formułowano zastrzeżenie, że powyższe oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku (zob. wyroki NSA: z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1985/22; z 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 926/24; z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt 1123/24, z 20 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2212/24 i II OSK 2146/24; z 27 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2470/24; z 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1188/24). Tym samym, ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy o pomocy. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (zob. wyrok TK z 22 września 2005 r., Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). Mając na uwadze zakończenie procesu masowego napływu do Polski kolejnych obywateli Ukrainy w związku z wojną rosyjsko-ukraińską rozpoczętą 24 lutego 2022 r. (co potwierdzają m.in. dane statystyczne udostępnione przez Urząd do Spraw Cudzoziemców za rok 2023 i 2024), a także wystarczający okres ponad dwóch lat, w jakim władze publiczne winny dostosować potencjał kadrowy oraz organizacyjny służb migracyjnych celem realizacji zasady szybkości postępowania w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski, w orzecznictwie uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. wyroki NSA: z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24; z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 3096/24; z 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2940/24; z 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2719/24). Innymi słowy, przedłużenie okresu "zawieszenia postępowania" na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 854), nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Tym samym, oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy, należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu 23 listopada 2023 r. Pismem z 8 grudnia 2023 r. wezwano skarżącego do osobistego stawienia się w siedzibie organu, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, celem dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku i pobrania odcisków linii papilarnych. W dniu 5 stycznia 2024 r. cudzoziemiec stawił się w siedzibie organu. W tym też dniu uzupełniono dokumentację w sprawie. W tej dacie został też sporządzony formularz, z którego wynika, że wniosek skarżącego nie zawiera braków formalnych. Po tej dacie organ w zasadzie nie przeprowadzał żadnych czynności w sprawie, poza standardowym zwróceniem się do właściwych organów w trybie art. 109 u.o.c. (pismo z 11 stycznia 2024 r.). W toku postępowania administracyjnego cudzoziemiec z własnej inicjatywy przedkładał dokumentację mającą, w jego ocenie, potwierdzać zasadność wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Do dnia wyrokowania przez Sąd I instancji decyzja nie została wydana. Zgodnie z powyższym stanowiskiem, które także podzielił Sąd Wojewódzki, przywołując pogląd zawarty w wyroku NSA z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2926/24, do dnia 30 czerwca 2024 r. nie można mówić o bezczynności organu. Niezgodność art. 100d u.o.p. z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po tej dacie. Od dnia 1 lipca 2024 r. ewentualna bezczynność Wojewody podlegać winna ocenie na ogólnych warunkach wynikających z p.p.s.a. i k.p.a. w zw. z u.o.c. Zgodnie z art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niewadliwie Sąd I instancji uznał, że termin załatwienia sprawy określony przez ustawodawcę na 60 dni od daty osobistego złożenia wniosku pozbawionego braków formalnych został przez organ znacznie przekroczony, co uzasadniało, po pierwsze stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, po drugie, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił również zarzutów z punktów 2a) i b) wyżej opisanego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny odmiennie niż Sąd I instancji ocenił natomiast kwestię kwalifikacji dostrzeżonej bezczynności. W odniesieniu do tego zagadnienia, przypomnieć należy, że ustawodawca nie zdefiniował, kiedy bezczynność lub przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 198/22). Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie rażące (zob. wyroki NSA: z 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 718/24; z 7 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1499/24; z 23 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 1081/22). Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie akcentuje się również, że sąd administracyjny uwzględniając całość okoliczności indywidualnych sprawy powinien wziąć pod uwagę także występujące ewentualnie w sprawie przyczyny "usprawiedliwiające" bezczynność (zob. wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 3614/13, M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz, art. 149, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 616). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakkolwiek organ znacznie przekroczył termin na załatwienie sprawy administracyjnej, wskazane kryteria oceny nakazywały wziąć pod uwagę, znane z urzędu, okoliczności dotyczące znacznego obciążenia organu w związku z liczbą wpływających spraw pobytowych, jak też pozostawania Wojewody w przekonaniu o skuteczności przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy do 4 marca 2026 r. na podstawie nowelizacji z 12 września 2025 r. W tej sytuacji zasadne było uchylenie punktu 2 zaskarżonego wyroku i stwierdzenie, że bezczynność Wojewody nie miała rażącego charakteru. Z tych samych powodów, z których nie stwierdzono podstaw do przyjęcia rażącej bezczynności, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 3 i orzekł o oddaleniu skargi w części, w jakiej przyznano skarżącemu sumę pieniężną. Zaakacentowania wymaga, że z użytej w art. 149 § 2 p.p.s.a. formuły "może orzec" wynika, że sąd administracyjny jest uprawniony, a nie zobowiązany do przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej w razie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości. Ustawodawca nie tylko nie wskazał przypadków, w których sąd zobowiązany jest przyznać sumę pieniężną w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a., ale nawet nie wskazał kryteriów, którymi sąd powinien się kierować podejmując decyzję w tej sprawie (określono jedynie maksymalną wysokość kwot, jakie mogą być zasądzone od organu). Mamy tu zatem do czynienia z instytucją opartą na uznaniu sędziowskim (zob. wyroki NSA: z 16 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 2043/23; z 12 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 2064/24). Wobec powyższego, uznając, że skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 i art. 149 § 2 p.p.s.a. uchylił punkt 3 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie oddalił skargę, przyjmując że w sprawie brak było podstaw do przyznania od organu na rzecz strony sumy pieniężnej (punkt 2 wyroku). Skargę kasacyjną w pozostałym zakresie oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a. (punkt 3 wyroku). O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął stosownie do art. 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że zachodzi przypadek szczególny, o którym mowa w tym przepisie.