II OSK 2636/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia "X" z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 151/22 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "X" z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 8 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Stowarzyszenia "X" z siedzibą w K. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 151/22, oddalił skargę Stowarzyszenia "[...]" w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 8 grudnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji decyzją z dnia 8 stycznia 2009 r. Wójt Gminy D. po rozpatrzeniu wniosku X Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako: "Spółka") ustalił warunki zabudowy na budowę 2 fermentatorów do produkcji energii elektrycznej wysokości max.10 m i średnicy ok. 20 m, 2 silosów przejazdowych na kiszonkę o wymiarach ok. 100 x 16 m i 25 x 20 m i wysokości max 5 m oraz na zmianę sposobu użytkowania istniejących budynków z funkcji obsługującej gospodarstwo rolne na funkcję obsługującą bioelektrownię zlokalizowanych na działce o nr ewid. [...], położonej w miejscowości U. Wskazał, że wnioskowana inwestycja nie została zaliczona do inwestycji mogących pogorszyć stan środowiska, a jej uciążliwość będzie zawierała się w granicach własnej działki. Na wniosek inwestora decyzją z dnia 15 stycznia 2009 r. Wójt Gminy D., na podstawie art. 155 K.p.a. dokonał zmiany decyzji w zakresie dotyczącym zwiększenia średnicy fermentatorów bioelektrowni. Zarządcy Wspólnot Mieszkaniowych [...] w U. oraz Stowarzyszenie "[...]" w [...] - dalej: "Stowarzyszenie" wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia 18 lutego 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji, a decyzją z dnia 13 stycznia 2017 r. po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Na skutek skargi Stowarzyszenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 6 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 809/17 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 13 czerwca 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 18 lutego 2016 r. o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2009 r. - zmienionej decyzją z dnia 15 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw, aby bioelektrownię uznać za inwestycję rolniczą, jak bezpodstawnie przyjął to organ I instancji w badanej decyzji określając ją jako biogazownię rolniczą. Z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) wynika, że budowle rolnicze muszą mieć związek z rolnictwem i przechowalnictwem. W ocenie Sądu w realiach sprawy inwestycja nie ma żadnego związku z rolnictwem, ani prowadzeniem gospodarstwa rolnego, mimo wykorzystywania surowców pochodzenia organicznego zaś planowane obiekty związane są z działalnością przemysłową w postaci przedsiębiorstwa energetycznego. Podkreślił ponadto, że grunty znajdujące się pod budynkami i urządzeniami przedmiotowej bioelektrowni zmienią swoje rolnicze przeznaczenie, a co za tym idzie wymagają uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, o ile spełnione są warunki określone w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ponadto Sąd stwierdził, że naruszenie w tej konkretnej sprawie § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588) – dalej: "rozporządzenie", może oznaczać, że nie uwzględniono, wielorodzinnej zabudowy mieszkaniowej, co w elekcie wypaczyło wnioski zaprezentowane w analizie, bowiem mogłoby skutkować odmową ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Lublinie podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 1543/18 oddalił skargę kasacyjną Spółki. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej decyzją z dnia 8 grudnia 2021 r., stwierdziło, że wskazana decyzja Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2009 r., zmieniona decyzją z dnia 15 stycznia 2009 r., została wydana z naruszeniem prawa oraz odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2009 r., z uwagi na upływ dziesięciu lat od dnia jej doręczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Stowarzyszenie kwestionując rozstrzygnięcie Kolegium zarzuciło wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego: art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 156 § 2 i w zw. z art. 158 § 1 i 2 K.p.a. oraz w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. poz. 1491 - dalej jako ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. lub ustawa nowelizująca) poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że w odniesieniu do decyzji Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2009 r. zmienionej decyzją z dnia 15 stycznia 2009 r.– pomimo, że została ona wydana zdaniem Kolegium z rażącym naruszeniem prawa - należy odmówić stwierdzenia jej nieważności z uwagi na upływ 10 lat od dnia jej doręczenia. Zdaniem pełnomocnika skarżącej art. 156 § 2 K.p.a. w aktualnym brzmieniu zastosowanym przez organ jak i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP zaś prawidłowe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 K.p.a. winno doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że dokonując oceny wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej związane było oceną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. II SA/Lu 809/17 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2021r. sygn. akt II OSK 1543/18. W ocenie Sądu meritii, w postępowaniu nadzwyczajnym Kolegium prawidłowo uznało, że w rozpatrywanej sprawie brak było możliwości ustalenia warunków zabudowy zgodnie z żądaniem wnioskodawców z uwagi na brak na sąsiednich działkach, dostępnych z tej samej drogi zabudowy pozwalającej na określenie wymagań nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu. Teren na którym zrealizowano przedmiotową inwestycję był wcześniej wykorzystywany pod urządzenia usługowe rolnictwa, co potwierdził inwestor we wniosku o ustalenie warunków zabudowy podając przy opisie istniejącej zabudowy, że budynki są związane z obsługą gospodarstwa rolnego. Jak zwróciło uwagę Kolegium położenie terenu w obszarze rolniczym znalazło potwierdzenie również w analizie urbanistycznej, z której wynika, że sąsiednią zabudowę stanowi "zabudowa gospodarcza i inna", bez szczegółowego jej określenia, oraz bez wskazania gabarytów i formy istniejących obiektów architektonicznych. W dacie podejmowania badanej decyzji dla tego obszaru Gmina D. nie posiadała miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednakże plan, którego przepisy przestały obowiązywać dnia 31 grudnia 2003 r., przewidywał na tym terenie urządzenia usługowe rolnictwa. Podobne przeznaczenie tego terenu wynikało z postanowień Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy D. zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy D. Nr [...] z dnia 18 lipca 2003 r., który przedmiotowy obszar obejmujący m.in. działkę nr [...] kwalifikował jako teren oznaczonym symbolem RPU - urządzenia usługowe rolnictwa. Zdaniem Sądu Kolegium trafnie stwierdziło, że planowana inwestycja, biogazownia, wadliwie została zakwalifikowania do budowli rolniczych pomimo braku jej związku z funkcjonowaniem gospodarstwa rolnego czyli z rolnictwem i przechowalnictwem. Przedmiotowa inwestycja nie ma żadnego związku z rolnictwem, ani prowadzeniem gospodarstwa rolnego, mimo wykorzystywania surowców pochodzenia organicznego. Zasadnie uznało Kolegium, że decyzja o ustalenie warunków zabudowy dotyczyła realizacji obiektów wykorzystywanych do działalności przemysłowej w postaci przedsiębiorstwa energetycznego, którym w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia badanej decyzji, był podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi. W ocenie Sądu pierwszej instancji prawidłowo stwierdziło Kolegium, że powyższe okoliczności świadczą o tym, że decyzja o ustaleniu warunków zabudowy rażąco narusza art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, gdyż planowana zabudowa (biogazowania) była oczywiście sprzeczna z dotychczasowym zagospodarowaniem terenu i w żaden sposób nie dawała się z nim pogodzić. Ze względu na powyższe ustalenia zasadnie uznano planowaną inwestycję obejmującą bioelektrownię za działalność przemysłową w rozumieniu art. 4 pkt 26 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych także w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania decyzji zgodnie z którym jest to działalność nierolnicza i nieleśna, powodującą utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów. Sąd meriti podzielił także stanowisko Kolegium, że "Analiza opinia urbanistyczna" wskazuje, iż obszar analizowany nie został ustalony zgodnie z przepisem § 3 rozporządzenia, czyli w sposób uwzględniający jego wielkość zależną od szerokości frontu terenu inwestycji. Zarówno decyzja z 2009 r. jak i analiza nie wyjaśniają jak został wyznaczony obszar analizowany. Okoliczność, że przy jej opracowaniu nie uwzględniono położonej w pobliżu wielorodzinnej zabudowy mieszkaniowej oznacza, iż nieprawidłowo uznano, że lokalizacja bioelektrowni nie jest sprzeczna z założeniami ładu przestrzennego gminy D. W związku z powyższym ustalenia Kolegium doprowadziły do prawidłowej konstatacji przeprowadzona analiza urbanistyczna nie wykazała, że został spełniony warunek określony w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, co stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. W konsekwencji uznać należało, że kontrolowana decyzja z dnia 8 stycznia 2009 r. zmieniona decyzją z dnia 15 stycznia 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 61 ust.1 pkt 1 u.p.z.p., w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd Wojewódzki nie znalazł podstaw do kwestionowania konstytucyjności przedmiotowego przepisu. Treść wskazanego przepisu wprowadzona została art. 1 pkt 1 ustawy nowelizującej, zaś zgodnie z art. 2 pkt 1 tej ustawy zastosowanie znalazła do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostateczną decyzją lub postanowieniem. Dokonana nowelizacja miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, w którym uznano, że art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał wskazał, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 K.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji RP, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Z uwagi na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany wówczas w art. 156 § 2 K.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. To bowiem ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej "P.p.s.a.", oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Stowarzyszenie "[...]" w [...]. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciło: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nie odniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do zarzutów skargi złożonej przez Stowarzyszenie, co czyni kontrolę instancyjną orzeczenia Sądu pierwszej instancji niemożliwą; 2. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 w zw. z art. 158 § 1 i 2 K.p.a., w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. poz. 1491) – dalej – "ustawa nowelizująca" poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że w odniesieniu do decyzji Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2009 r. zmienionej decyzją z dnia 15 stycznia 2009 r. - choć została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa - należy odmówić stwierdzenia jej nieważności z uwagi na upływ 10 lat od dnia jej doręczenia w sytuacji, w której art. 156 § 2 K.p.a. w aktualnym brzmieniu zastosowanym przez organ jak i art. 2 ust. 1 ustawy są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP zaś prawidłowe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 K.p.a. winno doprowadzić do stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta Gminy D. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej, a co za tym idzie także wyrok wydany przez WSA w Lublinie, jako aprobujący błędne postępowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej, jest sprzeczny z ww. przepisami prawa. W oparciu o powyższe zarzuty skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie w całości skarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z 8 grudnia 2021 r., oraz stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2009 r., zasądzenie od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w tym postępowaniu, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej wniosło o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 3 kwietnia 2025 r. uczestnik postępowania X Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz wskazała, że Naczelny Sad Administracyjny wyrokami: 1) z dnia 16 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1332/16, oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia "[...]" w [...] na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 25 maja 2015 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany zamienny i udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. 2) z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1333/16, oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia "[...]" w [...] na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 25 maja 2015 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji udzielającej pozwolenie na użytkowanie bioelektrowni. Nadto wskazano, że w ocenie uczestnika postępowania, Stowarzyszenie "[...]" oraz przedstawiciele wspólnot mieszkaniowych nie posiadają legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy, z uwagi na nieposiadanie przez te podmioty przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej. Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, LEX nr 552012). Za jego pomocą nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji do zarzucania błędnego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami; wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku z jakich powodów stanowisko skarżącego Stowarzyszenia nie zasługiwało na uwzględnienie. Zresztą jak pokazuje lektura skargi kasacyjnej, postawione w petitum zarzuty, a także ich uzasadnienie dobitnie dowodzą, że stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone zostało w sposób na tyle zrozumiały, iż pozwoliło skarżącemu kasacyjnie na polemikę i jego negowanie. Polemika ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może jednak usprawiedliwiać zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Ustawa nowelizująca przyjęła, że wszystkie wymienione w art. 156 § 1 K.p.a. przypadki bezprawności decyzji zostały potraktowane w ten sam sposób – od wejścia w życie nowelizacji uznanie nieważności decyzji, a więc najsilniejszy efekt postępowania nadzwyczajnego, powodujący wyeliminowanie decyzji z obiegu prawnego ze skutkiem ex tunc, jest dopuszczalne wyłącznie, jeśli od jej doręczenia lub ogłoszenia nie minęło 10 lat (o ile decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych). Wobec braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji (np. z uwagi na upływ 10-letniego terminu), organ – zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a. – zobowiązany jest do wydania decyzji stwierdzającej wydanie wadliwej decyzji z naruszeniem prawa (wraz ze wskazaniem okoliczności niepozwalających na stwierdzenie nieważności). Ratio legis dla nowelizacji K.p.a. z dnia 11 sierpnia 2021 r. było wdrożenie do systemu prawnego wytycznych zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13. Trybunał orzekł o niedopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę prawa, gdy od wydania badanej decyzji nastąpił znaczny upływ czasu. W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd Wojewódzki rozpoznający skargę prawidłowo uznał ustalenia organu, że stwierdzone w zaskarżonej decyzji okoliczności wyczerpywały przesłanki ustalone znowelizowanym art. 156 § 2 K.p.a., upoważniając Samorządowe Kolegium Odwoławcze do orzeczenia, że decyzja Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2009 r. zmieniona decyzją z dnia 15 stycznia 2015 r. wydana została z naruszeniem prawa. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji pozostawało niezakończone w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej art. 156 § 2 K.p.a. Decyzja z dnia 8 stycznia 2009 r. doręczona została pełnomocnikowi inwestora w dniu 12 stycznia 2009 r. W związku z tym termin do stwierdzenia nieważności decyzji upłynął w dniu 12 stycznia 2019 r. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło orzec o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji, a jedynie stwierdzić jej wydanie z naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego Stowarzyszenia przepis art. 156 § 2 K.p.a. w aktualnym brzmieniu zastosowanym przez organ jak i art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, że nowe reguły wprowadzone do postępowania administracyjnego przez ustawodawcę są do zaakceptowania i nie budzą konstytucyjnych (zob. wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. IV.7004.24.2021.MC złożony do Trybunału Konstytucyjnego). W ocenie Rzecznika jedynie nakazanie ex lege umorzenia trwających postępowań, uniemożliwiając dokończenie działań podjętych pod rządami dotychczasowych przepisów, godzi w zasady wynikające z art. 2 Konstytucji: zaufania obywatela do państwa, pewności prawa, zakazu tworzenia instytucji pozornych, ochrony praw słusznie nabytych i ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, ochrony interesów w toku oraz zakazem retroakcji na niekorzyść jednostki. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.