II OSK 2575/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K.i E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 285/17 w sprawie ze skargi B. K.i E. K. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie prac budowlanych oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 285/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę B. K. i E. K.na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej prac budowlanych polegających na wykonaniu wykopu na działce. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym : Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku decyzją z dnia [...] marca 2017 r" nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne w przedmiocie nielegalnych prac budowlanych polegających na wykonaniu wykopu na działce o nr geod, [...] w M. Pismem z dnia 9 listopada 2015r. B. K. zwróciła się do PINB w S. o wszczęcie postępowania w przedmiocie prac budowlanych polegających na wykonaniu wykopu na działce oznaczonej nr geodezyjnym [...], położonej w M. Organ podczas kontroli przeprowadzonych w dniach 29 kwietnia 2015r., 17 czerwca 2015r., 16 lipca 2015r. i 27 listopada 2015r. ustalił, że sporny wykop pozostał po rozebraniu zbiornika na ścieki bytowe wraz z przyłączem. Rozbiórkę wykonał H. M. - ówczesny właściciel przedmiotowej nieruchomości, na podstawie decyzji w/w organu z dnia [...] grudnia 2011r., znak: [...], w której nie sformułowano obowiązku doprowadzenia terenu do stanu poprzedniego. Ustalono, że wykop posiada zróżnicowaną głębokość i nieregularny kształt, zaś jego krawędź znajduje się około 2,70 m od krawędzi drogi, dlatego nie zagraża jej ani pobliskiemu wodociągowi. Skoro zatem wykop nie stanowi nowego obiektu budowlanego to nie można przyjąć, że istnieje nielegalnie. Zdaniem organu stopnia powiatowego, jeśli zarządca sąsiedniej drogi ocenił wystąpienie zagrożenia dla drogi z powodu istnienia wykopu, to na zarządcy spoczywa obowiązek zapewnienia bezpiecznego użytkowania obiektu na podstawie art. 61 prawa budowlanego. W tych okolicznościach Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r., znak: [...], działając na podstawie art. 61 a § 1 i 2 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie prac budowlanych polegających na wykonaniu wykopu na działce ozn. nr geodezyjnym [...], położonej w M. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła B. K. wskazując, iż ustalenia organu I instancji są niezgodne ze stanowiskiem tego organu, a zawartym w piśmie z dnia 06 października 2015r., wskazującym iż obowiązek rozbiórki został wykonany w całości. Skoro bowiem przedmiotem nakazu rozbiórki było szambo, które istnieje faktycznie w terenie jako "dziura" w ziemi otoczona z każdej strony betonowymi ścianami, to rozbiórka takiego obiektu powinna polegać na likwidacji betonowych ścian i zasypaniu wykopu. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016r. znak [...] uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w jego ocenie nieprawidłowe było zastosowanie w sprawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a., bowiem przepis ten ma zastosowanie do postępowań prowadzonych na wniosek, zaś organy nadzoru budowlanego wszczynają postępowania z urzędu. W przedmiotowej sprawie należało pismem procesowym poinformować podmiot wnioskujący o niemożności wszczęcia postępowania. Organ wojewódzki wyjaśnił też, że nakaz rozbiórki z dnia [...] grudnia 2011 r., dotyczył zbiornika na nieczystości ciekłe (ściany, dno, pokrywa), umieszczonego w wykopie w ziemi. Rozbiórka tych elementów została wykonana. Nie ma też podstaw do twierdzenia, że wykop powstał w wyniku samowolnych robót budowlanych. Powyższe postanowienie zaskarżyła do sądu administracyjnego B. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 września 2016r., sygn. akt II SA/Bk 219/16 uwzględnił w/w skargę i uchylił postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż "uznać należy, że złożone przez skarżącą do organu nadzoru budowlanego w dniu 09 listopada 2015r., doniesienie o potrzebie sprawdzenia legalności prowadzonych robót budowlanych, jako pochodzące od strony postępowania, wszczęło indywidualne postępowanie administracyjne. Takie zaś postępowanie kończy się wydaniem decyzji stosownie do treści art. 104 k.p.a., względnie art. 105 k.p.a., co jednak w niniejszej sprawie nie nastąpiło". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. zawiadomieniem z dnia 30 listopada 2016r., wszczął postępowanie administracyjne i na dzień 14 grudnia 2016r., wyznaczył oględziny na przedmiotowej nieruchomości, w trakcie których ustalono, iż doszło do zmiany właściciela przedmiotowej nieruchomości, którym w chwili obecnej jest A. M., a nie H. M. W dniu 11 stycznia 2017r. zostały ponownie przeprowadzone oględziny, które wykazały, iż na przedmiotowej nieruchomości znajduje się m.in. wykop o nieregularnych kształtach i wymiarach około 4.5m x 5m. Głębokość w miejscu możliwym do zmierzenia wynosi od 1.15m do 1.30m. Według A. M. jest to wykop pozostały po rozbiórce szamba i przyłącza. W wykopie nie są widoczne jakiekolwiek instalacje, ani wyroby budowlane, a obecny właściciel oświadczył, iż po rozbiórce nie były wykonywane żadne roboty budowlane. Na tej podstawie PINB w S. decyzją z dnia [...] stycznia 2017r., umorzył postępowanie administracyjne, wskazując że w sprawie nie mamy do czynienia z samowolnymi robotami budowlanymi. Dokonując analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ ponownie stwierdził, że wykop na działce o nr geod. [....] nie stanowi nowego obiektu budowlanego, a powstał w efekcie wykonania rozbiórki zbiornika na ścieki bytowe wraz z przyłączem, co potwierdzają kontrole organu dokonywane w dniach: 29.04.2015r, 17.06.2015r., 16.07.2015r., 27.11.2015r. oraz oględziny z 11.01.2017r. Jak ustalił organ Pan H. M. wykonał rozbiórkę na podstawie decyzji o rozbiórce i nie można uznać, że były to nielegalne prace budowlane polegające na wykonaniu wykopu. Ponadto nie był on zobowiązany do przywrócenia terenu do stanu pierwotnego w miejscu rozbiórki. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli B. i E. K. wskazując, iż rozbiórka takiego obiektu polega na likwidacji betonowych ścian i zasypaniu zbiornika (dziury). W ocenie odwołujących się tak wykonana rozbiórka stwarza zagrożenie życia i zdrowia. PWINB w Białymstoku nie podzielił argumentacji odwołania i decyzją z dnia 10 marca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając wydaną decyzję organ w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na ugruntowaną już linię orzeczniczą, że organy uprawnione są do orzekania na mocy art, 48 ust. 1 p.b. tylko w zakresie tam przewidzianym, tj. odnośnie rozbiórki obiektu i nie mają podstawy do wydania nakazu podwyższenia terenu do stanu poprzedniego. Z tych też względów organy nadzoru budowlanego nie mogą wymagać od inwestora uporządkowania terenu po rozbiórce obiektu - jest to bowiem kompetencja Gminy, która zobowiązana jest do dbania o ład i porządek na jej terenie. Podkreślić także należy, iż w wyniku rozbiórki nastąpiła likwidacja betonowych ścian. Tym samym, jak podkreślił PWINB, skoro w wyniku przeprowadzonej rozbiórki powstał wykop w ziemi, który nie pełni żadnej funkcji, a do jego powstania nie używano jakichkolwiek materiałów budowlanych, to brak jest podstaw do ingerencji ze strony organów nadzoru budowlanego. Dlatego też w niniejszej sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 105 k.p.a., zgodnie z którym: gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub części. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu z dnia 6 lutego 2017r., organ uznał, że nie mogą one wywrzeć zamierzonych przez stronę skutków. Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli B. i E. K. zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. W ocenie skarżących w przedmiotowej decyzji dotyczącej nakazu rozbiórki nie wymieniono elementów zbiornika, a nakazano rozbiórkę przedmiotowego obiektu wraz z przyłączem (zbiornik na ścieki bytowe na działce o nr geod. [...]), a co za tym idzie również zasypanie "dziury". Jeżeli jak uznały organy nadzoru budowlanego nakaz rozbiórki został wykonany w całości i nie obejmuje przywrócenia terenu do stanu pierwotnego, to na działce nie powinien pozostać wykop o wymiarach około 4,50 m x 5m, a jedynie możliwe byłoby pozostawienie wykopu po ścianach betonowych szerokości około 20cm, gdyż "dziura" po zbiorniku powinna być zlikwidowana, tj. zasypana. W obecnie zaistniałej sytuacji nie można, zdaniem Skarżących, stać na stanowisku, iż istniejący wykop jest legalny, bo pozostał po pracach związanych z wykonaniem nakazu rozbiórki. PWINB w Białymstoku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę wskazał, że w niniejszej sprawie, jak ustaliły organy nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania oraz licznych kontroli, w wyniku przeprowadzonej - na podstawie decyzji PINB w S.z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] rozbiórki zbiornika na ścieki powstał wykop w ziemi, który nie pełni żadnej funkcji, a do jego powstania nie używano jakichkolwiek materiałów budowlanych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organy nadzoru zasadnie przyjęły, iż w zaistniałej sytuacji nie miały żadnych podstaw do podjęcia ingerencji w sprawie, a tym bardziej nakazywania inwestorom, którzy wykonali rozbiórkę - zgodnie z decyzją, przywrócenia gruntu do stanu pierwotnego. Takiego zobowiązania nie miał też obowiązku zamieścić organ wydający decyzję nakazującą rozbiórkę spornego zbiornika na ścieki. Przepis art. 48 ust.1 p.b. w swojej dyspozycji nie zawiera uprawnienia, które nakazywałoby nałożenie na skarżących obowiązku uporządkowania terenu po rozbiórce. Mowa w nim jest tylko o nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie się podnosi, że organy uprawnione są do orzekania na mocy art. 48 ust. 1 p.b. tylko w zakresie tam przewidzianym, tj. odnośnie rozbiórki obiektu. W wyroku WSA w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/GI 1297/13, wskazano przykładowo, że zakres kompetencji przewidziany w art. 51 P.b., a nawet w art. 48 i art. 49b tej ustawy, nie daje podstawy do wydania nakazu podwyższenia terenu do stanu poprzedniego. Podobnie w wyroku WSA w Lublinie z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 259/13, trafnie wskazano, że przepis art. 48 ust. 1 P.b., będący podstawą wydania decyzji, nie przewiduje określenia terminu wykonania nakazu rozbiórki - wydanie przez organ orzeczenia w tym zakresie stanowiłoby przesłankę nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wprawdzie w wyroku NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 384/11, zawarto tezę, że pojęcie rozbiórki wykładane jest w orzecznictwie sądowo - administracyjnym w przypadku tymczasowych obiektów budowlanych nie tylko jako rozebranie, ale również jako usunięcie, wywiezienie obiektu z terenu, na którym został posadowiony, ale podkreślenia wymaga, że dotyczy ona obiektów, które ze swej natury nie są na stałe z gruntem związane i w ich przypadku rozbiórka sprowadza się właśnie do ich usunięcia lub wywiezienia. Cytowane orzeczenie nie dotyczy zaś kwestii, czy organ administracyjny w ramach orzekania na mocy art. 48 ust. 1 p.b. uprawniony jest do nakazywania także uporządkowania terenu po rozbiórce. Jak wynika z powyższego orzeczenie przez organy w zakresie nakazania skarżącym uporządkowania terenu po rozbiórce nie znajduje umocowania w art. 48 § 1 p.b., a zatem jest to orzeczenie bez podstawy prawnej, co stanowi z kolei przesłankę nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z tych też względów, organy nadzoru budowlanego nie mogą wymagać od inwestora uporządkowania terenu po rozbiórce zbiornika na ścieki, w trakcie której doszło do likwidacji betonowych ścian, a tym bardziej przywrócenia terenu do stanu pierwotnego jak oczekują tego Skarżący. Zdaniem Sądu I instancji podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji, a w szczególności naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 79 § 2, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli B. K. i E. K. zaskarżając go w całości i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, nadto zasądzenia na rzecz skarżących solidarnie zwrotu kosztów postępowania oraz przyznania pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu. Nadto w oparciu o treść art. 176 § 2 p.p.s.a., oświadczyli, że zrzekają się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie. Zaskarżonemu wyrokowi na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucili naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 i art. 3 § 1 p.p.s.a., polegające na zaniechaniu odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i argumentów skarżących zawartych w jej uzasadnieniu, jak też ograniczeniu się do ogólnikowych stwierdzeń wskazujących na akceptację ustaleń i ocen organu odwoławczego, co nie pozwala stronom postępowania sądowego poznać sposobu rozumowania i argumentacji Sądu, jak też uniemożliwia instancyjną kontrolę zaskarżonego orzeczenia - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało oddaleniem skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy zaskarżenia. Nie można podzielić zarzutu kasacyjnego o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Przedstawienie podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega na wskazaniu przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, a także na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Podkreślić należy, iż z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2005 roku, sygn. akt I FSK 299/05, publ. Lex, nr 187709). Jak też wtedy, kiedy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich wymaganych elementów, a mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. polegający na sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób lakoniczny, bez szczegółowego i przekonującego odniesienia się do zarzutów podniesionych przez skarżących w skardze. Nie mogło bowiem dojść do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., który stanowi jedynie podstawę prawną kompetencji sądów administracyjnych do dokonywania kontroli aktów administracji publicznej w postaci decyzji administracyjnych i postanowień w oparciu o kryterium legalności. Wbrew również zarzutom skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku w pełni odpowiada prawu, zawiera wszystkie niezbędne elementy o jakich stanowi ww. norma i w motywach odnosi się do wszystkich zarzutów skargi jednoznacznie wskazując na ich niezasadność. Niezależnie od powyższego podnieść należy, że wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich argumentów powołanych w skardze, jeżeli argumentacja Sądu przesądza łącznie o ich bezzasadności (porównaj: wyrok NSA z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 326/06). W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku, wskazuje podstawę prawną wyroku ( art. 151 p.p.s.a.) i wyjaśnia przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił też stan sprawy, istotę zarzutów skargi i ocenił zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że organy nadzoru budowlanego nie miały żadnych podstaw do podjęcia ingerencji w sprawie, a tym bardziej do nakazywania inwestorom, którzy wykonali rozbiórkę zbiornika na ścieki wraz z przyłączem, przywrócenia gruntu do stanu pierwotnego. Jedynie pojęcie rozbiórki wykładane w orzecznictwie sądowo – administracyjnym w przypadku tymczasowych obiektów budowlanych odnosi się nie tylko do ich rozebrania, ale również do usunięcia, wywiezienia obiektu z terenu, na którym został posadowiony. Prawidłowo zatem Sąd I instancji w ślad za organami administracyjnymi uznał, iż wobec ustalenia, że sporny wykop nie stanowi nowego obiektu budowlanego, a pozostał po rozebraniu zbiornika na ścieki bytowe wraz z przyłączem, brak było podstaw do dalszego kontynuowania postępowania, a tym bardziej wydania decyzji merytorycznej w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Skoro zaś rozstrzygnięcie merytoryczne stało się zbędne, to właściwym było umorzenie prowadzonego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Zaskarżony wyrok odpowiada więc prawu, a brak podania przez Sąd pierwszej instancji szerszych argumentów rozstrzygnięcia (czego oczekiwali skarżący kasacyjnie) nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Nadto zgodnie z art.182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a., przy czym wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.