II OSK 2511/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 615/13 odrzucającego skargę K. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 615/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 25 marca 2013 r. K. B. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Ww. wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 2 kwietnia 2013 r. A zatem skarżącej termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upływał w dniu 9 kwietnia 2013 r. Jak wynika z akt sprawy, w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. W związku z ww. wnioskiem, zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 kwietnia 2013 r., przesłano skarżącej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej PPF, celem jego wypełnienia, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe, strona skarżąca nadesłała formularz wniosku PPF oraz wskazała pełnomocnika do doręczeń. Następnie, wobec okoliczności, że nadesłany do Sądu formularz wniosku PPF nie został podpisany przez skarżącą, zarządzeniem z dnia 6 maja 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do jego podpisania, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. To wezwanie zostało zaadresowane z pominięciem pełnomocnika do doręczeń, a przesyłka została doręczona osobiście skarżącej w dniu 10 maja 2013 r. Jak wynika z akt sprawy na ww. wezwanie skarżąca nie podpisała formularza wniosku PPF. Zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2013 r. referendarz sądowy pozostawił złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych wniosku w wyznaczonym terminie. To zarządzenie zostało doręczone skarżącej na adres pełnomocnika do doręczeń w dniu 17 czerwca 2013 r. W dniu 24 czerwca 2013 r. skarżąca wniosła sprzeciw od ww. zarządzenia referendarskiego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. W związku z tym zarządzenie referendarza sądowego utraciło moc, a sprawa wniosku o przyznanie prawa pomocy podlegała ponownemu rozpoznaniu przez Sąd. Rozpoznając ww. sprzeciw Sąd dopatrzył się, że wezwanie w przedmiocie podpisania przez skarżącą formularza PPF zostało wadliwie doręczone stronie skarżącej z pominięciem pełnomocnika do doręczeń. Z tego względu zgodnie z zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2013 r. doręczono ponownie skarżącej zarządzenie z dnia 6 maja 2013 r., ale na adres wskazanego pełnomocnika do doręczeń oraz pouczono skarżącą o treści art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zarządzenie z dnia 6 maja 2013 r. zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 8 lipca 2013 r. na adres pełnomocnika do doręczeń. Następnie, w dniu 15 lipca 2013 r. skarżąca złożyła do Sądu podpisany formularz wniosku PPF. Ponieważ formularz ten nie został należycie wypełniony przez skarżącą, Sąd zarządzeniem z dnia 26 lipca 2013 r. wezwał K. B. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez wypełnienie formularza PPF zgodnie z pouczeniem zawartym na 4 stronie formularza (pkt 2 i 3), w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej na adres pełnomocnika do doręczeń w dniu 16 sierpnia 2013 r. Wobec nie wykonania ww. zarządzenia, zarządzeniem z dnia 19 września 2013 r. Sąd pozostawił bez rozpoznania wniosek K. B. o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie od ww. zarządzenia, postanowieniem z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 950/13, oddalił zażalenie. W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 27 listopada 2013 r. wezwano skarżącą do wykonania zarządzenia z dnia 25 marca 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie to zostało doręczone stronie skarżącej na adres pełnomocnika do doręczeń w dniu 18 grudnia 2013 r. A zatem w dniu 19 grudnia 2013 r. skarżącej upłynął termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jak wynika z ustaleń Sądu, skarżąca do dnia 24 grudnia 2013 r. nie uiściła wpisu sądowego od skargi w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 615/13. Na uwagę zasługuje, że w dniu 18 grudnia 2013 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez "zwolnienie od uiszczenia wpisu od zażalenia". Ponadto w kolejnym piśmie, które wpłynęło do Sadu w dniu 30 grudnia 2013 r. skarżąca potwierdziła, że składa ponowny wniosek o udzielenie pomocy prawnej poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarżąca już po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy oraz po ponownie zakreślonym przez Sąd terminie do uiszczenia wpisu od skargi, wystąpiła z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Sąd stwierdził w związku z tym, że ponowne wniesienie wniosku o przyznanie prawa pomocy już po uprawomocnieniu się zarządzeń w przedmiocie prawa pomocy i wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego uprzednio rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Wskazania wymaga, że złożony w niniejszej sprawie ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie ma żadnego wpływu na bieg terminu do opłacenia skargi, tym bardziej, że skarżąca wnioskuje w nim o zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. W okolicznościach niniejszej sprawy, złożenie ponownego wniosku nie wywołało w ocenie Sądu skutku w postaci przerwania terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skoro skarżąca nie uiściła w wyznaczonym terminie należnego wpisu od skargi, a złożony przez nią kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie miał wpływu biegu terminu do uiszczenia wpisu sadowego od skargi, to skarga K. B. podlega odrzuceniu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła K. B., zaskarżając postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sądowi I instancji skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., polegające na uznaniu przez WSA w Warszawie, iż prawo pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty nie może być przyznane skarżącej w sytuacji, gdy prawomocnie odmówiono jej prawa pomocy, czyli wbrew treści art. 243 § 1 p.p.s.a. z którego wynika, iż prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem lub w toku postępowania, co w sytuacji ponownego wniosku skarżącej obligowało Sąd do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na zmianę sytuacji materialnej skarżącej, a nie wydanie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. W niniejszej sprawie, w wyniku wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 950/13, oddalającego zażalenie skarżącej na zarządzenie Sądu I instancji pozostawiające bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, pismem z dnia 28 listopada 2013 r., w wykonaniu zarządzenia z dnia 27 listopada 2013 r., wezwano skarżącą do wykonania zarządzenia z dnia 25 marca 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 18 grudnia 2013 r., a zatem termin do jego wykonania upływał w dniu 27 grudnia 2013 r. Jednakże, jak wynika z akt sprawy, skarżąca w dniu 16 grudnia 2013 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy i nadesłanie urzędowego formularza PPF. Z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem zaskarżonego postanowienia z dnia 8 stycznia 2014 r. o odrzuceniu skargi skarżącej przesłano formularz PPF. Sąd I instancji z faktu uprawomocnienia się zarządzenia o pozostawieniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania wywodzi, że złożony przez skarżącą ponowny wniosek w tym przedmiocie nie miał wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W okolicznościach niniejszej sprawy stanowiska Sądu I instancji nie sposób podzielić. Stanowisko to byłoby zasadne w sytuacji, gdyby wniosek skarżącej został rozpoznany merytorycznie i prawomocnym postanowieniem odmówionoby skarżącej przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącej nie został jednak merytorycznie rozpoznany, a więc nie zostało prawomocnie przesądzone, że skarżącej prawo pomocy nie przysługuje. Wobec tego stwierdzić należy, że w zaistniałej sytuacji procesowej, nieprawidłowe było odrzucenie przez Sąd I instancji skargi z uwagi na jej nieopłacenie przed rozpoznaniem wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. NSA nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi.