II OSK 231/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 września 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 422/22 w sprawie ze skargi I. W. i Ł. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę kasacyjną.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 21 września 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 422/22 oddalił skargę I.W. i Ł.W. (dalej skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 8 czerwca 2022 r. nr SKO.IN-90/1493/37/2022 utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego z dnia 4 stycznia 2022 r. znak WMK.I.6826.8.2021, którym odmówiono wydania zaświadczenia w trybie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r. poz. 2040; dalej ustawa przekształceniowa) potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w odniesieniu do działek położonych w O. przy ul. [...], nr ewid. [...] (obr. [...], arkusz [...]), [...] i [...] (obr. [...], arkusz [...]), o łącznej pow. 0,0221 ha. Sąd Wojewódzki stwierdził w szczególności, że samo np. wybudowanie na nieruchomości budynku garażowego, czy też chodnika umożliwiającego prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych położonych na działkach sąsiednich nie powoduje, że nieruchomość ta staje się z tej przyczyny zabudowana na cele mieszkaniowe w rozumieniu ustawy przekształceniowej. Skoro bowiem na gruncie oddanym skarżącym w użytkowanie wieczyste, znajduje się wyłącznie droga stanowiąca dojazd do innej nieruchomości będącej własnością skarżących to nie są spełnione warunki dla przekształcenia użytkowania wieczystego we własność. 2. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: 1) art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy przekształceniowej poprzez przyjęcie, że wprowadzenie przez prawodawcę możliwości przekształcenia gruntów umożliwiających prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych odnosić się może jedynie do gruntu, który wraz z gruntem pod budynkiem ulega przekształceniu, nie odnosi się zaś do gruntów umożliwiających prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynku mieszkalnego posadowionego na gruncie, do którego przysługuje prawo własności; 2) art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy przekształceniowej poprzez przyjęcie, iż sposób zagospodarowania działek objętych księgą wieczystą [...] nie pozwala na przyjęcie, iż umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynku mieszkalnego posadowionego na działce objętej księgą wieczystą [...] w rozumieniu ww. artykułu; 3) art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy przekształceniowej poprzez przyjęcie, iż przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć jedynie działki objęte tą samą księgą wieczystą co działka, na której posadowiony jest budynek mieszkalny. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego i zobowiązanie do wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z 19 grudnia 2022 r. odrzucił skargę kasacyjną Ł.W. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna I.W. jest bezzasadna. 4.2. Wobec tego, że skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 182 § 2 i 3 Ppsa, skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. 4.3. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że dla potrzeb stosowania przepisów ustawy przekształceniowej należy przyjąć materialnoprawne (funkcjonalne), a nie wieczystoksięgowe rozumienie nieruchomości. W wyrokach z 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 200/21, sygn. akt I OSK 227/21; 19 października 2021 r. sygn. akt I OSK 557/21; 12 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1738/21; 10 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 854/22; 10 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 1791/20) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pojęcie "nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe" nie może zostać sprowadzone do rozumienia wieczystoksięgowego, należy je rozumieć funkcjonalnie. Zatem tak rozumianą nieruchomością jest nie tylko grunt zabudowany mieszkaniowo i wyodrębniony poprzez założenie księgi wieczystej, ale może być również grunt niezabudowany budynkami mieszkalnymi i posiadający urządzoną księgę wieczystą, jeżeli jest on związany funkcjonalnie z gruntem zabudowanym mieszkaniowo. W konsekwencji przekształceniu podlegają również grunty niezabudowane budynkami mieszkalnymi, wyodrębnione geodezyjnie, posiadające urządzoną księgę wieczystą, jeżeli umożliwiają one prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków (nieruchomości zabudowanych mieszkaniowo), a tytuł użytkowania wieczystego do gruntów (nieruchomości) zabudowanych budynkami mieszkalnymi jak i niezabudowanych przysługuje temu samemu podmiotowi (podmiotom). 4.4. Jednakże w niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje i brak jest podstaw do podważenia zastosowanej przez organ i Sąd Wojewódzki wykładni art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy przekształceniowej. Kluczowe znaczenie ma bowiem ta okoliczność, że nieruchomość objęta żądaniem wydania zaświadczenia nie była w dniu 1 stycznia 2019 r. powiązana funkcjonalnie z nieruchomością zabudowaną budynkiem mieszkalnym a oddaną w użytkowanie wieczyste. Nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym (oznaczona jako działka nr ewid. [...] - księga wieczysta nr [...]) stanowi przedmiot własności. W związku z tym działki nr [...], [...] i [...] (oddane w użytkowanie wieczyste) oraz działka nr [...] nie mogły stanowić jednej nieruchomości w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy przekształceniowej. 4.5. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała uzasadnionych podstaw, w związku z czym, na mocy art. 184 Ppsa, podlegała oddaleniu.