II OSK 1694/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Pietraś-Skobel po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1977/21 wydanym w sprawie ze skargi kasacyjnej S. I. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1186/20 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2020 r. nr 440/2020 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych oddala skargę o wznowienie postępowania.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1977/21 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi kasacyjnej S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1186/20 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2020 r., nr ... w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.). Pismem z 15 lipca 2024 r. pełnomocnik S. A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Krakowie wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1977/21. Skarżąca wskazała jako podstawę wznowienia art. 271 pkt 2 p.p.s.a., podnosząc okoliczność, że strona postępowania S. sp. z o.o. w K. nie miała zdolności sądowej w dacie wyrokowania przez Sąd I instancji, jak również, wskutek naruszenia przepisów prawa, była pozbawiona możności działania w postępowaniu przed Sądem I instancji tj. nieważność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie do sygn. akt II SA/Kr 1186/20 oraz wskazując na brak zdolności sądowej strony oraz pozbawienia możliwości działania na skutek naruszenia przepisów postępowania w postępowaniu przed Sądem I instancji, Wobec powyższego wniesiono o: 1. wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 1977/21, ze skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia sygn. akt II SA/Kr 1186/20 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2020 r., nr ... w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych oddala skargę kasacyjną; 2. uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 1977/21 oraz poprzedzającego go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia sygn. akt II SA/Kr 1186/20 i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zakończone wyrokiem z 15 maja 2024 r. sygn. II OSK 1977/21, nie było dotknięte żadną z wad nieważności wymienionych w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca S. A. sp. z o.o. (dalej: "skarżąca Spółka", "skarżąca") powołała jako podstawę wznowienia art. 271 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Wobec powołanej w skardze podstawy wznowienia postępowania i złożenia jej z zachowaniem terminu z art. 277 p.p.s.a., podlegała ona merytorycznemu rozpoznaniu. Jak przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, odrzucenie skargi o wznowienie postępowania może nastąpić tylko wtedy, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia, a nie wtedy, gdy podstawa ta nie jest merytorycznie zasadna. Natomiast w sytuacji, gdy zgłoszona podstawa wznowienia okazała się bezzasadna, to podlega ona oddaleniu (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck Warszawa 2017 r., str. 1217 i 1221 oraz powołane tam orzecznictwo). Rozpoznając przedmiotową skargę należało mieć na uwadze, że z udokumentowanego w aktach sprawy przebiegu postępowania wynika, iż w miejsce S. sp. z o.o. SKA, która wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA z 26 stycznia 2021 r. sygn. II SA/Kr 1186/20, wstąpiła do postępowania sądowego S. sp. z o.o. jako następca prawny. Na etapie usuwania braków formalnych skargi kasacyjnej, pismem z 17 maja 2021 r. złożonym przez pełnomocnika S. sp. z o.o. poinformowano, że nastąpiło połączenie S. sp. z o.o. s.k.a. ze spółką S. sp. z o.o. w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. (łączenie przez przejęcie), przy czym do pisma załączono pełnomocnictwo dla radcy prawnego S. K. i radcy prawnego P. N., udzielone przez prezesa zarządu S. Sp. z o.o. G. S., a nadto odpisy zupełne KRS. Następnie S. sp. z o.o. – jako skarżąca kasacyjnie – uiściła wpis od skargi kasacyjnej. Pismem z 12 kwietnia 2022 r., skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez skarżącą kasacyjnie S. sp. z o.o. w K., poinformowano o ustanowieniu pełnomocnika - radcy prawnego M. B. W dalszym toku postępowania zawiadomiono pełnomocnika skarżącej kasacyjnie S. sp. z o.o. o rozprawie wyznaczonej na dzień 8 maja 2024 r. Z kolei w piśmie S. A. sp. z o.o. w K. (następcy prawnego S. sp. z o.o. w K.) z 18 kwietnia 2024 r. złożono wniosek dowodowy oraz załączono odpis KRS i pełnomocnictwo dla radcy prawnego M. B. udzielone przez G. S. - jako prezesa zarządu S. A. sp. z o.o. w K. (następca prawny S. sp. z o.o.). W rozprawie przeprowadzonej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 8 maja 2024 r. wziął udział radca prawny M. B., jako pełnomocnik S. A. sp. z o.o. w K., następcy prawnego skarżącej kasacyjnie S. sp. z o.o. w K., który podniósł nieważność wyroku Sądu I instancji z uwagi na brak udziału następcy prawnego wykreślonej z rejestru spółki, która wniosła skargę kasacyjną oraz wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku. Z przedstawionego przebiegu postępowania przed Sądem II instancji wynika, że jako strona skarżąca kasacyjnie występowała S. sp. z o.o. (następca prawny S. sp. z o.o. SKA), a następnie S. A. sp. z o.o. (następca prawny S. sp. z o.o.), które to spółki reprezentowane były przez prawidłowo ustanowionych pełnomocników radcę prawnego S. K. oraz radcę prawnego M. B. Treść złożonych przez pełnomocników oświadczeń i odpisów KRS świadczy o potwierdzeniu przez następców prawnych czynności podjętych przez poprzednika S. sp. z o.o. SKA, zwłaszcza złożonej przez nią skargi kasacyjnej. W takim stanie sprawy należało przyjąć, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym występowały jako skarżące kasacyjnie S. sp. z o.o., a później S. A. sp. z o.o., a zatem Spółki mające zdolność sądową i procesową, reprezentowane należycie przez ustanowionych pełnomocników. W toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie stwierdzono naruszenia przepisów postępowania, wskutek którego strona byłaby pozbawiona możności działania. Co istotne, również skarżąca Spółka nie powołuje w skardze o wznowienie żadnych okoliczności, które wskazywałyby na naruszenie przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, skutkujących nieważnością postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 15 maja 2024 r. Skoro nie wystąpiła powołana w skardze podstawa do wznowienia postępowania i uchylenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2024 r., to nie była możliwa ponowna ocena ważności postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2021 r. sygn. II SA/Kr 1186/20. Jak zauważono w doktrynie: "Wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem NSA oznacza bowiem, że bada się zaistnienie podstaw do ponownego rozpoznania skargi kasacyjnej. Jeżeli te podstawy się potwierdzą, sąd – zdeterminowany podstawą wznowienia postępowania – stosuje właściwy mechanizm ponownego rozpoznania skargi kasacyjnej, a za jej pośrednictwem dopiero mechanizm rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej (zob. K. Sobieralski, Rozpoznanie Sprawy Sądowoadministracyjnej, Presscom, Wrocław 2019, str. 302). Zaznaczyć należy, że według stanowiska wyrażonego w skardze o wznowienie, Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wyroku z 15 maja 2024 r. powinien uwzględnić skargę kasacyjną w sytuacji, gdy nastąpiła nieważność postępowania przed Sądem I instancji (art. 183 § 2 pkt 2 i 5 p.p.s.a.), będąca następstwem tego, iż S. sp. z o.o. SKA – pierwotna strona postępowania przed WSA utraciła zdolność sądową z dniem 1 grudnia 2020 r. (data wykreślenie z rejestru przedsiębiorców KRS), a równocześnie do postępowania przed WSA nie wstąpił następca prawny, czyli spółka S. sp. z o.o. W istocie Spółka, chociaż nie podważa prawidłowości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to domaga się wznowienia postępowania i uchylenia wyroku NSA z 15 maja 2024 r. sygn. II OSK 1977/21, negując rozstrzygnięcie o oddaleniu skargi kasacyjnej. Rzecz w tym, że brak podstawy do wznowienia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie pozwala na uchylenie wyroku NSA z 15 maja 2024 r. i ponowne rozpoznanie skargi kasacyjnej, zwłaszcza w kontekście zarzutu nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Wskazać trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 15 maja 2024 r. sygn. II OSK 1977/21 stwierdził, że wobec braku przyczyn nieważności postępowania, rozpoznał sprawę w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, oddalając ją jako niezasadną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Jeżeli w skardze o wznowienie nie wykazano podstawy do wznowienia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to nie była możliwa weryfikacja prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w kierunku oczekiwanym przez stronę skarżącą. Tylko nieważność postępowania warunkująca uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego umożliwiałaby ponowne rozpoznanie skargi kasacyjnej. Nie jest natomiast dopuszczalne, aby skarga o wznowienie otwierała drogę do ponownego rozstrzygania sprawy tylko dlatego, że strona nie zgadza się z zawartą w prawomocnym wyroku oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do braku przesłanek skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji. Zaakcentować należy, że wszystkie okoliczności i dokumenty powołane w skardze o wznowienie znane były Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, co wynika z akt sprawy, a zwłaszcza z protokołu rozprawy, w którym odnotowano okoliczność wykreślenia z rejestru KRS oznaczonej Spółki przed wniesieniem skargi kasacyjnej oraz podniesiony przez Spółkę skarżącą kasacyjnie zarzut wydania przez Sąd I instancji wyroku z naruszeniem przepisów skutkującym nieważnością z uwagi na brak udziału następcy prawnego wykreślonej Spółki. Jeszcze raz zaznaczyć trzeba, że kwestia ewentualnej nieważności postępowania została już oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny, co wynika z uzasadnienia prawomocnego wyroku z 15 maja 2024 r. sygn. II OSK 1977/21. Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawił szerszej argumentacji w zakresie zarzuconej nieważności postępowania przed wydaniem wyroku Sądu I instancji, to jednak wyraził ocenę, zgodnie z którą brak było przyczyn do stwierdzenia nieważności postępowania. Z tych wszystkich względów skarga o wznowienie postępowania, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. ----------------------- 5