II OSK 1479/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 29 października 2019 r. sygn. akt II SAB/Kr 307/19 odrzucającego skargę A.B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Koniusza w sprawie zmiany stosunków wodnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 29 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę A.B. (dalej: skarżący) na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy Koniusza postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany stosunków wodnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że zarządzeniem z 13 sierpnia 2019 r. skarżący został wezwany usunięcia braków skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, przez wykazanie, że przed wniesieniem skargi skarżący wyczerpał tryb określony w art. 37 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. dalej: k.p.a.) i wniósł ponaglenie do organu wyższego stopnia. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał ponaglenie z 28 czerwca 2012 r. skierowane do organu wyższego stopnia – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. W ocenie Sądu I instancji, oznacza to, że skarżący nie wyczerpał trybu z art. 37 § 1 k.p.a. przed wniesieniem skargi. Ponaglenie wpłynęło do organu wyższego stopnia 2 lipca 2012 r., a zatem ponad 7 lat temu, a więc nie jest ponagleniem "dla skargi wniesionej w czerwcu 2019 r.". Ponadto Sąd I instancji opisał decyzje wydane w tej sprawie przez organy oraz wydane na skutek tego wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 35 § 3, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 310 ze zm. – dalej: Prawo wodne). Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez nakazanie wszczęcia postępowania administracyjnego stosownie do treści art. 61 § 1 i art. 35 § 3 k.p.a. w terminie 30 dni od daty tego orzeczenia. W treści skargi kasacyjnej skarżący wskazał ponadto, że wielokrotnie zwracał się pisemnie do organów wyższego stopnia i wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. W ocenie skarżącego, w sprawie ma również zastosowanie art. 53 p.p.s.a. stanowiący, że skargę na przewlekłość można wnieść w każdym czasie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż tylko jeden z zarzutów kasacyjnych okazał się zasadny. Po pierwsze, zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Natomiast stosownie do art. 37 § pkt 1 i 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność) lub postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Żaden z powołanych przepisów, jak również żaden inny przepis k.p.a. oraz p.p.s.a. nie przewidują terminu, w którym musi zostać złożona skarga na bezczynność po wniesieniu ponaglenia. W tej sprawie oznacza to, że nieprawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że ponaglenie wniesione siedem lat przed skargą nie może być uznane za ponaglenie w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a. Wynika to z tego, że w skardze skarżący wyraźnie wskazał, że stan bezczynności trwa od marca 2012 r. Ponaglenie skarżący wniósł do organu 2 lipca 2012 r., a następnie skargę do Sądu I instancji. Okres jaki upłynął między złożeniem ponaglenia, a wniesieniem skargi jest oczywiście znaczny, ale w świetle obowiązujących przepisów i w okolicznościach faktycznych tej konkretnej sprawy, nie może wykluczać skuteczności wyczerpania trybu koniecznego do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość. Bez znaczenia dla wyczerpania trybu z art. 37 § 1 k.p.a. są ponadto decyzje i czynności podejmowane przez organy w tej sprawie. Ponownie kontrolując dopuszczalność skargi na bezczynność Sąd I instancji zobowiązany będzie natomiast dokonać oceny wydanych w tej sprawie decyzji w kontekście uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19. Podkreślenia przy tym wymaga, że uchwała ta dotyczy tylko bezczynności organu, a Sąd I instancji powinien dokonać odrębnej oceny dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie. Dotyczy to zarówno zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji art. 7, art. 8, art. 35 § 3, art. 77 § 1 k.p.a., których Sąd ten w ogóle nie stosował, jak i art. 170 p.p.s.a., który dotyczy związania oceną prawną i również na obecnym etapie postępowania nie miał zastosowania. Nie mogło również dojść do naruszenie przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj. art. 545 ust. 4 Prawa wodnego, ponieważ Sąd I instancji dokonał obecnie wyłącznie oceny dopuszczalności skargi w kontekście wyczerpania trybu instancyjnego. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.