II OSK 1348/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł. o wyłączenie sędziów NSA: Małgorzaty Masternak-Kubiak, Grzegorza Czerwińskiego oraz sędziego del. WSA Piotra Brody w sprawie ze skarg kasacyjnych [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł., [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł., [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł., [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł., [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł., [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł. i [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 października 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 434/16 w sprawie ze skarg B. C. i M. T.-C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji postanawia: odmówić wyłączenia sędziów NSA: Małgorzaty Masternak-Kubiak, Grzegorza Czerwińskiego oraz sędziego del. WSA Piotra Brody.

[...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł., [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł., [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł., [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł., [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł., [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł. i [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w Ł. wniosły skargi kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 października 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 434/16. W toku rozprawy w dniu 4 października 2017 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej: Spółka) zgłosiła swój udział w postępowaniu w charakterze uczestnika. Naczelny Sąd Administracyjny powyższy wniosek uwzględnił. Następnie ww. spółka złożyła wniosek o wyłączenie sędziów: Małgorzaty Masternak-Kubiak, Grzegorza Czerwińskiego oraz Piotra Brody. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że akta sprawy co najmniej od 21 września 2017 r. nie były dostępne do wglądu. Wskazano, że podczas rozprawy Spółka złożyła wniosek o odroczenie terminu rozprawy celem umożliwienia stronie przygotowania się do sprawy, w szczególności zapoznania się z aktami. Tego wniosku Sąd nie uwzględnił, co zdaniem Spółki czyni jej udział w postępowaniu fikcyjnym. W ocenie Spółki nieuwzględnienie jej wniosków stanowi dyskryminację strony i budzi uzasadnione wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sędziów, których dotyczy wniosek. W dniu 4 października 2017 r. sędziowie Małgorzata Masternak-Kubiak, Grzegorz Czerwiński i Piotr Broda złożyli oświadczenia, w których stwierdzili, że nie zachodzą przesłanki, które stosownie do treści art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skutkują obowiązkiem wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie, a także, że nie istnieje inna okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności zgodnie z art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do wyłączenia sędziów: Małgorzaty Masternak-Kubiak, Grzegorza Czerwińskiego i Piotra Brody od orzekania w niniejszej sprawie. Niewątpliwie w stosunku do wymienionych sędziów nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., stanowiące przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Z kolei przepis art. 19 p.p.s.a. reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na Sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych Sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a. to także do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie. Ustawa nakłada również na stronę postępowania obowiązek uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia. Wskazać należy, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy, o czym stanowi art. 22 § 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie ww. sędziowie złożyli stosowne oświadczenia, w których stwierdzili, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 lub art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. Złożony w przedmiotowej sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zawiera argumentacji, która podważyłaby wiarygodność oświadczeń sędziów. Odnosząc się do argumentacji wniosku o wyłączenie sędziów wskazać trzeba, że za okoliczność wywołującą uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. nie może być uznane niezadowolenie strony ze sposobu procedowania Sądu, w szczególności zastrzeżenia Spółki co do sposobu załatwienia jej wniosku o odroczenie rozprawy. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 7 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. W sytuacji, gdy Sąd stwierdził, że nie zachodzą przesłanki odroczenia rozprawy przewidziane w art. 99, art. 109 i art. 110 p.p.s.a., nieuwzględnienie wniosku Spółki o odroczenie terminu rozprawy nie jest wynikiem braku obiektywizmu sędziów orzekających w dniu 4 października 2017 r., lecz realizacją zasady wynikającej z cytowanego art. 7 p.p.s.a. Odnosząc się z kolei do argumentu o braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy wyjaśnić należy, że przed formalnym dopuszczeniem [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł. do udziału w postępowaniu (co nastąpiło dopiero w toku rozprawy w dniu 4 października 2017 r.) nie było możliwe wcześniejsze udostępnienie ww. spółce akt sprawy, gdyż stosownie do art. 12a § 2 p.p.s.a. prawo to przysługuje stronom postępowania. Podmiot składający wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika musi zatem wcześniej we własnym zakresie uzyskać informacje na temat toczącego się postępowania, które pozwolą mu na ochronę swojego interesu prawnego w tym postępowaniu. W konkluzji stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki wyłączenia z mocy prawa sędziów Małgorzaty Masternak-Kubiak, Grzegorza Czerwińskiego i Piotra Brody. W stosunku do wymienionych sędziów nie występują również podstawy do wyłączenia ich na mocy art. 19 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.