II GZ 729/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2103/14 w zakresie odmowy zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyznania płatności postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 8 września 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2103/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu wniosku R. K., odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z 20 stycznia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2103/14 (zażalenie na powyższe postanowienie NSA oddalił postanowieniem z 27 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GZ 183/15), o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji uznał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy R. K. nie wykazał okoliczności, które mogłyby uzasadniać zmianę postanowienia z 20 stycznia 2015 r. odmawiającego przyznanie skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. WSA stwierdził, że skarżący znał przyczyny odmowy przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, które opisane zostały w postanowieniu referendarza sądowego z 27 października 2014 r., postanowieniu WSA z 20 stycznia 2012 r. oraz postanowieniu NSA z 27 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GZ 183/15. Wiedział, o jakie dokumenty i wyjaśnienia dwukrotnie wzywał go Sąd i że są one niezbędne do dokonania rzetelnej oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Pomimo tego do dnia wydania postanowienia nie uzupełnił w powyższym zakresie wniosku o prawo pomocy. Tym samym Sąd nadal pozbawiony był możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i oceny, czy spełnia on przesłanki pozwalające na zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu. Konsekwencją niemożności ustalenia wcześniejszej sytuacji majątkowej skarżącego jest z kolei niemożność oceny, czy uległa ona pogorszeniu. Sąd nie uwzględnił twierdzenia skarżącego o szkodach wyrządzonych przez tegoroczną suszę, z uwagi na inne oświadczenie, zgodnie z którym susza co roku zmniejszała jego plony. Sąd doszedł do przekonania, że argumentacja zawarta w postanowieniu z 20 stycznia 2015 r. pozostaje aktualna, więc nie było podstaw do zmiany bądź uchylenia postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu. Stwierdził, że odmowa zmiany postanowienia WSA z 20 stycznia 2015 r. pozbawia go prawa do sądu i dochodzenia swoich praw przed sądem. R. K. oświadczył, że klęską suszy zostało objęte całe jego gospodarstwo, ale z winy komisji ds. oszacowania strat nie uwzględniono i nie oszacowano klęski suszy zbóż ani ozimych ani jarych, które zostały już skoszone. Stwierdził, że poniósł stratę prawie w 80%, ale nie dostał nawet "tych symbolicznych 200 zł należne z 1 ha, co dawałoby prawie 6.000 zł". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne, więc podlega oddaleniu. W myśl art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Złożenie przez skarżącego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała i wykazała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w W., że skarżący nie wykazał zmiany swojej sytuacji majątkowej. Podnoszone przez R. K. okoliczności, tj. susza i brak uzyskania odszkodowania wskutek nieprawidłowego działania komisji ds. oszacowania strat, nie zostały w żaden sposób przez niego wykazane. Ani do ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy ani do zażalenia na postanowienie WSA w W. z 8 września 2015 r. skarżący nie dołączył żadnych dokumentów poświadczających powyższe okoliczności. Wobec tego Sądy obu instancji nie mogły ocenić zmiany okoliczności w tym zakresie. Ponadto, jak słusznie zaznaczył Sąd I instancji, R. K. nie przedstawił żadnych innych dokumentów świadczących o jego sytuacji majątkowej, w tym także dokumentów żądanych przez WSA na etapie pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy zakończonego postanowieniem WSA w W. z 20 stycznia 2015 r. (zażalenie na powyższe postanowienie NSA oddalił postanowieniem z 27 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GZ 183/15). Niewskazanie w pełni sytuacji majątkowej skarżącego i osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym uzasadnia odmowę zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Dopiero jeżeli skarżący wykazałby w sposób rzetelny tę sytuację majątkową, możliwe byłoby ocenienie, czy uległa ona zmianie. Brak dokumentów w tym zakresie uniemożliwiał zbadanie zarówno sytuacji majątkowej pierwotnej, jak i tej na etapie postępowania w zakresie zmiany postanowienia z 20 stycznia 2015 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.