II GZ 71/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki z o.o. sp.k. w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 551/20 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. sp.k. w R. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], [...], [...], [...] w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 10 listopada 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 551/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. Sp. z o.o. Sp.k. w R. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji, a także zwrócił uiszczony wpis od skargi. Sąd I instancji wskazał, że A. Sp. z o.o. Sp.k. w R. (dalej "skarżąca") złożyła skargę na ww. decyzję [...] lutego 2020 r. przez nadanie jej w placówce operatora pocztowego. WSA, powołując się na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdził, że przepis art. 103 ust. 5 ustawy o BFG ustanawia szczególne – w relacji do p.p.s.a. – zasady zaskarżania decyzji do sądu administracyjnego. Określa on wymóg zachowania 7 dniowego terminu do zaskarżenia decyzji, o której w nim mowa (wszczęcia przymusowej restrukturyzacji), tak dla strony postępowania będącej adresatem tej decyzji, jak i dla podmiotu, którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem. Sąd wskazał również, że termin do wniesienia skargi powinien być liczony od dnia ogłoszenia na stronie internetowej Funduszu decyzji lub informacji o przyczynach i skutkach wszczęcia przymusowej restrukturyzacji. Sąd ten wyjaśnił, że użyty w art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o BFG spójnik "lub" oznacza, że ogłoszona może być tylko informacja o przyczynach i skutkach wydania decyzji, co jest wystarczające do wypełnienia zawartego w tym przepisie obowiązku ustawowego nałożonego na Fundusz. Jednocześnie, uwzględniając specyfikę procesu przymusowej restrukturyzacji ustawodawca nie nałożył na Fundusz obowiązku opublikowania decyzji lub jej doręczenia innym podmiotom aniżeli strona postępowania, którą – zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy o BFG – jest wyłącznie podmiot w restrukturyzacji. Sąd stwierdził, że decyzja z 15 stycznia 2020 r. i będące jej elementem oszacowanie aktywów i pasywów B. w [...] zawierają informacje prawnie chronione, tj. tajemnicę zawodową Funduszu, jak i tajemnicę bankową, których ujawnienie skutkować może utratą stabilności krajowego systemu finansowego, Fundusz zdecydował o niepublikowaniu zarówno decyzji, jak i oszacowania, a do publicznej wiadomości podano jedynie informację o przyczynach i skutkach wydania decyzji, na którą składały się fragmenty zaskarżonej decyzji (bez uzasadnienia), jak i fragmenty oszacowania. Wykonanie obowiązku nałożonego art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o BFG polegającego na ogłoszeniu informacji o przyczynach i skutkach wydanej decyzji nastąpiło w dniu 17 stycznia 2020 r. i od tej daty powinien być liczony termin 7 dni do wniesienia skargi dla podmiotu, którego interes prawny został naruszony tą decyzją. Termin ten z dniem 24 stycznia 2020 r. Oceny tej nie zmienił fakt, że 4 lutego 2020 r. poszerzono zakres opublikowanych informacji o przyczynach i skutkach wydanej decyzji o wyciąg z tej decyzji. Skoro więc skarga została złożona w placówce operatora wyznaczonego [...] lutego 2020 r. (data stempla pocztowego), to została wniesiona z uchybieniem terminu i podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 103 ust. 5 ustawy o BFG. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, dopuszczanie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i odrzucenie skargi Skarżącego, podczas gdy Skarżący nie uchybił terminowi do wniesienia skargi, a skarga została wniesiona w ustawowym terminie do wniesienia skargi; 2. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w z art. 103 ust. 5 ustawy o BFG. w zw. z art. 101 ust. 7 ustawy o BFG w zw. w z art. 107 ustawy o BFG w zw. z art. 11 ust 4 pkt 4-5 ustawy o BFG w zw. z art. 11 ust. 5 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej "k.p.a.") poprzez przyjęcie, iż termin na wniesienie skargi jest liczony od dnia 17 stycznia 2020 r., tj. od daty publikacji informacji prasowej na stronie internetowej Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, podczas gdy treść Decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 15 stycznia 2020 r. w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wobec B. w [...], umorzenia instrumentów kapitałowych, zastosowania instrumentów przymusowej restrukturyzacji, powołania administratora została udostępniona na stronie internetowej wraz z pouczeniem o możliwości zaskarżenia decyzji dopiero dnia 5 lutego 2020 r. zatem Skarga została złożona przez Skarżącego w ustawowym terminie; 3. art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w z art. 107 ustawy o BFG w zw. z art. 103 ust. 5 zd. 2 ustawy o BFG w zw. z art. 101 ust. 7 ustawy o BFG w zw. art. 11 ust. 4 pkt. 4-5 ustawy o BFG w zw. z art. 11 ust 5 ustawy o BFG poprzez przyjęcie iż 7-dniowy termin na złożenie Skargi jest liczony od dnia opublikowania informacji na stronie internetowej Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, podczas gdy literalne brzmienie art. 103 ust. 5 ustawy o BFG reguluję iż termin na wniesienie skargi powinien być liczony od daty doręczenia uzasadnienia Radzie Nadzorczej tj. od dnia 31 stycznia 2020 r.. zatem złożona przez Skarżącego w ustawowym terminie; 4. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w z art. 103 ust. 5 ustawy o BFG w zw. z art. 101 ust. 7 ustawy o BFG w zw. art. 11 ust. 4 pkt. 4-5 ustawy o BFG w zw. z art. 11 ust. 5 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 109 ust. 1 pkt. 1) ustawy o BFG poprzez błędne przyjęcie iż Bankowy Fundusz Gwarancyjny opublikował Decyzję o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji wobec B. w [...], umorzenia instrumentów kapitałowych, zastosowania instrumentów przymusowej restrukturyzacji, powołania administratora dnia 17 stycznia 2020 r., podczas gdy dnia 17 stycznia 2020 r. opublikowano jedynie informację prasową o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji B., merytoryczna decyzja wraz z nauczeniem o możliwości zaskarżenia Decyzji została opublikowana dnia 5 lutego 2020 r. i od tej daty rozpoczął bieg termin na wniesienie Skargi od Decyzji; 5. art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 109 ust. 1 pkt. 1) ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu iż termin na wniesienie Skargi jest liczony od dnia publikacji informacji prasowej na stronie internetowej o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji, podczas gdy przepis ten stanowi jedynie o możliwości ogłoszenia na stronie internetowej Funduszu na informacji o przyczynach i skutkach wydania tych decyzji, w szczególności dla klientów indywidualnych przepis ten w żaden sposób nie odnosi się do kwestii rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi, co więcej Skarżący był udziałowcem B. w [...] oraz właścicielem instrumentów finansowych wyemitowanych przez B., posiadającym interes prawny w zaskarżeniu Decyzji, tym bardziej termin do wniesienia skargi powinien rozpocząć bieg od opublikowania treści decyzji wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia środków zaskarżenia; 6. art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a w zw. z art. 103 ust.2 ustawy o BFG w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o BFG poprzez przyjęcie że organ nie jest zobowiązany do doręczenia decyzji innym osobom oprócz podmiotu w restrukturyzacji, podczas gdy zgodnie z art. 109 ust. 6 ustawy o BFG Fundusz przekazuję odpisy decyzji, o których mowa w ust. 1, akcjonariuszom, udziałowcom, członkom i wierzycielom podmiotu w restrukturyzacji, do których Fundusz ma dostęp; 7. art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust.2 ustawy o BFG w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG w zw. art. 112 k.p.a. poprzez uznanie, że termin do wniesienia skargi biegnie od dnia 17 stycznia 2020 r. pomimo braku zawarcia pouczenia o możliwości i terminie wniesienia skargi dla osoby, która ma interes w zaskarżeniu decyzji, podczas gdy strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji co do uchybienia terminu w przypadku braku pouczenia o terminie wniesienia skargi, co więcej nawet błędne pouczenie co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do błędnego pouczenia a z ostrożności w przypadku niepodzielenia powyższych zarzutów: 8. art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 6 ustawy o BFG poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z regulacją art. 53 § l p.p.s.a. Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie; 9. art. 103 ust 5 ustawy o BFG w zw. z art. 11 ust 6 ustawy o BFG w zw. art. 53 § 1 p.p.s.a poprzez przyjęcie iż art. 103 ust. 5 ustawy o BFG jest przepisem szczególnym w stosunku do regulacji art. 53 § 1 p.p.s.a, a w konsekwencji termin do wniesienia skargi wynosi 7 dni, podczas gdy zgodnie z art. 103 ust. 5 ustawy o BFG 7-dniowy termin na wniesienie skargi dotyczy rady nadzorczej, natomiast ww. regulacja nie określa terminu do wniesienia skargi dla osób, których interes prawny został naruszony decyzją, tym samym zastosowanie powinny znaleźć przepisy ogólne. Konsekwencją ww. naruszeń było odrzucenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Skargi Skarżącego z dnia [...] lutego 2020 r. od Decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 15 stycznia 2020 r. w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wobec B. w [...], umorzenia instrumentów kapitałowych, zastosowania instrumentów przymusowej restrukturyzacji, powołania administratora ZNAK: [...], [...], [...], [...]. W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów. Jako dowody spółka powołała informację prasową z 17 stycznia 2020 r., informację o przyczynach i skutkach przymusowej restrukturyzacji, wygenerowane wydruki ze stron BFG. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, choć nie wszystkie zarzuty podniesione w zażaleniu zostały uwzględnione. Należy przypomnieć, że stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia decyzji. Inaczej jednak kwestia terminu do wniesienia skargi została uregulowana na gruncie ustawy o BFG. Zgodnie z art. 103 ustawy o BFG rada nadzorcza podmiotu w restrukturyzacji może wnieść skargę do sądu administracyjnego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia uzasadnienia decyzji temu podmiotowi. Uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest również każdy, kogo interes prawny został naruszony decyzją. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że wskazana regulacja szczególna w zakresie terminu do wniesienia skargi musi mieć zastosowanie w równym stopniu do każdego spośród wymienionych w niej podmiotów legitymowanych do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego. Zwłaszcza, że celem ustawodawcy, motywowanym potrzebą zapewnienia przyspieszenia weryfikacji prawidłowości decyzji przez sąd administracyjny, było skrócenie terminu wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. druk nr 215 Sejmu VIII Kadencji s. 88). Teza ta oparta jest ponadto na treści art. 105 ust. 5 ustawy o BFG. Ponadto, w ocenie NSA bieg 7 dniowego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na w. decyzję rozpoczyna się wraz z ogłoszeniem tej decyzji lub wraz z ogłoszeniem informacji o przyczynach i skutkach jej wydania na stronie internetowej Funduszu. Innymi słowy, to ogłoszenie we wskazany powyżej sposób (tylko) wymienionej decyzji lub (tylko) informacji o przyczynach i skutkach jej wydania, należy uznać za czynność rozpoczynającą bieg terminu do złożenia skargi na decyzję przez podmiot, którego interes prawny miałby doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem (por. 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt II GZ 221/20, 8 października 2020 r. sygn. akt II GZ 290/20, sygn. akt II GZ 291/20, sygn. akt II GZ 292/20, sygn. akt II GZ 293/20, sygn. akt II GZ 294/20, sygn. akt II GZ 295/20, sygn. akt II GZ 296/20, sygn. akt II GZ 297/20 z 27 października 2020 r., sygn. akt II GZ 321/20, z 26 listopada 2020 r., sygn. akt II GZ 345/20). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwie odczytał poglądy orzecznictwa na powyższe kwestie i zastosował się do wykładni przedstawionej w ww. postanowieniach. Prawidłowo więc określił zarówno termin na wniesienia skargi na decyzję BFG z [...] stycznia 2020 r., jak również moment, od którego termin ten rozpoczął bieg, tj. w dniu ogłoszenia informacji o przyczynach i skutkach wydania decyzji. Skoro zaś informacja ta została opublikowana 17 stycznia 2020 r., to termin na wniesienie skargi upływał 24 stycznia 2020 r. Natomiast skarga złożona w niniejszej sprawie [...] lutego 2020 r. została wniesiona z uchybieniem powyższego terminu, co słusznie zauważył Sąd I instancji, odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przy tym twierdzenia zawartego w zażaleniu, że termin do wniesienia skargi na ww. decyzję dla podmiotu, o którym mowa w art. 103 ust. 5 zdanie drugie ustawy o BFG, był tożsamy z terminem do zaskarżenia tej decyzji przez radę nadzorczą banku objętego decyzją. Zdanie pierwsze tego przepisu jest bowiem adresowane do strony postępowania, a takiego statusu w tym postępowaniu – ponad wszelką wątpliwość – nie posiada podmiot, którego interes prawny miałby doznać uszczerbku w związku z wydaniem decyzji, o której mowa na gruncie wymienionej regulacji prawnej. Ponadto, przyjęcie takiego stanowiska powodowałoby brak wiedzy osoby określonej w art. 103 ust. 5 zdanie drugie ustawy o BFG o tym, od kiedy biegnie termin na wniesienia skargi. Wobec tego podmiot ten nie mógłby skutecznie zaskarżyć decyzji, ponieważ termin do wniesienia skargi byłby zależny od okoliczności tego podmiotu niedotyczących, o których nie miałby on informacji. Terminu tego nie może również zmienić okoliczność, że spółka twierdzi, że jest udziałowcem B. oraz właścicielem instrumentów finansowych wyemitowanych przez ten bank. Termin ten wynika bowiem z powołanych powyżej przepisów i nie zależy od tych okoliczności. Nawet więc, gdyby sporna decyzja została skarżącej doręczona, zgodnie z art. 109 ust. 6 ustawy o BFG, czego skarżąca nie podnosi, to termin na wniesienie skargi powinien być określony na podstawie art. 103 ust. 5 tej ustawy. Na uwzględnienie zasługuje natomiast zarzut, że błędne było odrzucenie skargi, ponieważ skarżąca nie została pouczona o trybie i terminie złożenia skargi. Zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przypomnienia przy tym wymaga, że pouczenie takie powinno znajdować się w zaskarżalnej decyzji (por. art. 107 § 3 pkt 9 k.p.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w obecnym składzie, obowiązek pouczenia stron o przysługującym prawie zaskarżenia na gruncie ustawy o BFG powinien być realizowany przez jego umieszczenie nie tylko w decyzji, lecz również w informacji o przyczynach i skutkach wydania decyzji o przymusowej restrukturyzacji. Jeżeli bowiem przyjmujemy, że już sama informacja umieszczona na stronie internetowej rozpoczyna bieg terminu do wniesienia skargi na decyzję BFG (o czym była już mowa powyżej), to w tym piśmie powinno znajdować się pouczenie o trybie wniesienia skargi oraz o terminie na dokonanie tej czynności. Z art. 112 k.p.a. wynika szczególne znaczenie pouczenia oraz ochrona udzielona stronie, która się zastosowała do jego treści – nawet jeśli była ona wadliwa. Skoro więc ochroną cieszy się strona, która zastosowała się do błędnego pouczenia, to tym bardziej powinna ona objąć podmiot, który nie został w ogóle pouczony o trybie i terminie złożenia skargi, czyli m.in. w tej sprawie. Stanowisko o zrównaniu błędnego pouczenia z jego brakiem jest przyjęte w orzecznictwie i doktrynie (por. wyrok NSA w Warszawie z 14.02.2002 r., II SA 2289/01, wyrok NSA z 19.07.2012 r., I OSK 755/12, A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020, art. 112) Z zasady wyrażonej w art. 112 k.p.a. wynika, że jeżeli strona zastosowała się do błędnego pouczenia co do terminu do wniesienia środka odwoławczego, może skutecznie wnieść ten środek w tym terminie, gdyż nie utraciła prawa do jego wniesienia z uwagi na ochronę wynikającą powyższego przepisu. W przypadku zastosowania się do błędnego pouczenia (czy w przypadku jego braku) "nie ma podstaw do odsyłania jednostki na inną drogę ochrony prawnej (prośbę o przywrócenie terminu), jeżeli ta ochrona jest przyznana z mocy prawa" (E. Iserzon, Komentarz, 1970 r., za A. Wróbel, Op.cit. i przywołane tam orzecznictwo). Stanowisko to Naczelny Sąd Administracyjny w składzie niniejszym podziela i przyjmuje za własne. Stanowisko to powinno znaleźć tym bardziej zastosowanie w niniejszej sprawie, że termin na wniesienie skargi na decyzję BFG w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji był szczególnie liczony, jeżeli chodzi o rozpoczęcie jego biegu i długość. Wobec tego NSA uznał, że rację ma skarżąca, która twierdził, że brak pouczenia uniemożliwił jej złożenie skargi w terminie. Tym samym – z racji ochrony udzielonej na mocy art. 112 k.p.a. – WSA powinien przyjąć do rozpoznania skargę złożoną z uchybieniem terminu, w sytuacji gdy termin ten nie wynikał z pouczenia zawartego w decyzji czy informacji. Przyjęcie powyższego stanowiska w pozwala na zrealizowanie w pełni prawa strony do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W odmiennej sytuacji realnie strona nie miałaby możliwości zaskarżenia decyzji. W związku z powyższym, uwzględniając konsekwencje wynikające z art.185 §1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.