II GZ 606/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Zalewski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 957/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 13 września 2024 r. nr PR.5432.26.2024 ldz.25912/09/2024/GB w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji postanawia: 1. Uchylić zaskarżone postanowienie, 2. Przywrócić A. B. termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 3 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 957/24, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 13 września 2024 r. w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 15 kwietnia 2025 r. ogłoszonym po przeprowadzeniu rozprawy Sąd oddalił skargę A. B. na opisaną wyżej decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. W dniu 24 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego, złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. Wyjaśniła, że w okresie od 15 do 23 kwietnia 2025 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim a jej stan zdrowia nie pozwalał na wykonywanie jakichkolwiek czynności zawodowych. Do wniosku dołączyła odpis zaświadczenia lekarskiego, obejmującego okres od 15 do 23 kwietnia 2025 r. i zawierającego wskazanie lekarskie "chory powinien leżeć". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, wydane na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935: dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że nie znając charakteru choroby, która wiązała się z okresową niezdolnością do pracy, nie jest w stanie przyjąć, że uchybienie terminowi było w całości niezawinione. Pełnomocnik skarżącego była niezdolna do udziału w rozprawie 15 kwietnia 2025 r., ale, w ocenie Sądu pierwszej instancji, jej rekonwalescencja nie powinna wykluczać możliwości uzyskania informacji za pomocą kontaktu telefonicznego o wyniku rozprawy i złożeniu wniosku o uzasadnienie w warunkach domowych, za pośrednictwem poczty elektronicznej. Ponadto WSA zwrócił uwagę, że zadanie sporządzenia wniosku o uzasadnienie można powierzyć dowolnej osobie. W takim wypadku wniosek nawet nie musiałby być podpisany przez pełnomocnika skarżącego i wywołałby skutek od dnia jego wniesienia. Według WSA, skoro pierwszego dnia po powrocie do pracy został sporządzony wniosek o uzasadnienie, tego samego dnia można było uzupełnić brak wcześniejszego wniosku poprzez jego podpisanie lub wysłane podpisanego egzemplarza. Niezależnie od powyższego pełnomocnik mogła być wezwana stosownym zarządzeniem i ta okoliczność nie wywołałaby dla niej negatywnych skutków. Sąd pierwszej instancji zwrócił też uwagę, że obowiązkiem każdego profesjonalnego pełnomocnika jest takie ułożenie pracy kancelarii aby jego ewentualna choroba nie stanowiła poważnej przeszkody w zapewnieniu płynności prowadzonych przezeń spraw. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: naruszenie prawa procesowego, tj. art. 87 § 2 p.p.s.a. na skutek błędnego uznania, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, mimo że do wniosku załączono zwolnienie lekarskie ZUS-ZLA potwierdzające, że w okresie od 15 do 23 kwietnia 2025 r. ze względu na stan zdrowia pełnomocnika dokonanie czynności było niemożliwe. Biorąc powyższe pod uwagę wnoszący zażalenie wniósł o zmianę skarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono argumenty na jego poparcie. Pełnomocnik wyjaśniła, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i nie zatrudnia pracowników, a nadto podniosła, że osoba chora przebywająca na zwolnieniu lekarskim nie ma prawa wykonywania żadnych czynności zawodowych pod rygorem utraty prawa do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, a we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zasadnicze znaczenie dla uznania zasadności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy strony. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę we wniosku, lecz również całości okoliczności sprawy. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, pełnomocnik dostatecznie uprawdopodobniła okoliczność wskazującą na brak winy w nieterminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przyczyna ta została nie tylko uwiarygodniona, ale także wykazana zaświadczeniem lekarskim, według którego w okresie od 15 do 23 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego była niezdolna do pracy i według zaleceń "chory powinien leżeć". Zauważyć należy, że od profesjonalnego pełnomocnika można i należy oczekiwać zachowania podwyższonego miernika staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Pełnomocnik powinien tak zorganizować pracę, w tym urządzić sposób funkcjonowania własnej kancelarii, aby czynności podejmowane były terminowo, w szczególności te, których skuteczność uzależniona jest od zachowania ustawowego terminu. Doświadczenie wskazuje jednak, że czasem z powodu nadzwyczajnych okoliczności, podjęcie w terminie czynności związanych z wypełnieniem udzielonego przez stronę pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy może okazać się utrudnione lub nawet czasowo wyłączone. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że jeżeli przyczyną uchybienia terminu była nagła, niespodziewana choroba pełnomocnika uniemożliwiająca, w ocenie lekarza, wykonywanie obowiązków zawodowych poprzez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazanie fałszu dokumentu - co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego (tak: NSA w postanowieniu z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt II OZ 981/25 i cytowane tam orzecznictwo). Skoro więc przyczyną uchybienia terminu była choroba pełnomocnika, to uznać należy, że uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków zawodowych, w tym również sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Możliwości posłużenia się zastępstwem nie można odrywać od indywidualnych okoliczności sprawy, takich jak fakt prowadzenia przez pełnomocnik jednoosobowej działalności gospodarczej bez zatrudnionych pracowników. Podkreślić warto, że pełnomocnik nie tylko zachowała termin siedmiodniowy, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Nadto, czynność została dokonana w pierwszym dniu roboczym po ustaniu przyczyny uchybienia terminu – zwolnienie lekarskie trwało do 23 kwietnia 2025 r., a w dniu 24 kwietnia 2025 r. pełnomocnik złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W efekcie uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny niezasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Pełnomocnik skarżącego dostatecznie uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. Wykazała, że jej stan zdrowia stanowił przeszkodę uniemożliwiającą dokonywanie czynności procesowych. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, a wobec uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, zachodziły podstawy do zastosowania art. 188 p.p.s.a. oraz uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.