II GZ 383/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 342/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 21 lutego 2023 r. nr SKO.4101.3576.2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 342/23, odrzucił skargę A.O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 21 lutego 2023 r., nr SKO. 4101.3576.2022, w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od orzeczenia lekarskiego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału II Sądu z dnia 7 kwietnia 2023 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł, oraz został zobowiązany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podpisanie wniesionej skargi z 13 marca 2023 r. lub nadesłanie podpisanego własnoręcznie odpisu skargi. Skarżący został pouczony przez Sąd, że niewykonanie wezwań w terminie siedmiodniowym spowoduje odrzucenie skargi. Przesyłka pocztowa zawierająca wezwania do uiszczenia wpisu sądowego oraz do uzupełnienia braków formalnych została doręczona stronie 14 kwietnia 2023r., zwrotne potwierdzenie odbioru podpisała żona skarżącego M. O. (k.15), tym samym siedmiodniowy termin do wykonania wezwania Sądu upłynął 21 kwietnia 2023 r. (piątek). Z akt sprawy wynika, że dwa egzemplarze podpisanej przez skarżącego skargi oraz wniosek o zwolnienie z kosztów Skarżący nadał w dniu 21 kwietnia 2023r., ale nie na adres WSA lecz na adres Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie. SKO przekazało podpisane egzemplarze skargi oraz wniosek o prawo pomocy do WSA w Szczecinie w dniu 26 kwietnia 2023 r., co potwierdza stempel na kopercie znajdującej się w aktach sądowych (k.21). Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 6 lipca 2023 r. sygn. akt II SPP/Sz 68/23, zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił radcę prawnego. Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności, Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r. odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), uznając, że czynność uzupełnienia braków formalnych skargi była dokonana po upływie wyznaczonego terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi. Sąd pierwszej instancji stwierdził również nieuzupełniony brak fiskalny wskazując, że skarżący nie uiścił należnego wpisu od skargi w terminie biegnącym od daty doręczenia wezwania do dokonania tej czynności, który również upływał 21 kwietnia 2023 r. Sąd zaznaczył, że sama okoliczność złożenia przez skarżącego 21 kwietnia 2023 r., na adres SKO w Koszalinie, wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie m.in. zwolnienia od kosztów, który również został przekazany do WSA przez SKO dopiero w dniu 26 kwietnia 2023 r., nie zwalniało skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu w terminie zakreślonym w zarządzeniu z 7 kwietnia 2023 r. Sąd wyjaśnił, że wniosek o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutki prawne dopiero z chwilą jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała już obowiązek uiścić przed złożeniem wniosku o prawo pomocy. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył zażalenie na postanowienie WSA z 23 sierpnia 2023 r. Zaskarżonemu postanowieniu na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. zarzucono: - naruszenie art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzekazanie Sądowi przez organ kompletnych i uporządkowanych akt sprawy, podczas gdy akta te zostały przekazane jako niekompletne bowiem zawierały braki formalne w odwołaniu brak podpisu strony wnoszącej skargę, zaś skarżący mając na uwadze brzmienie tego przepisu uzupełnił braki formalne bezpośrednio do organu, aby organ mógł następnie przekazać kompletne i uporządkowane akta Sądowi, gdzie organ winien wezwać skarżącego do podpisania skargi skoro ujawnił taki brak, czego nie uczynił; - art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem skarżący nie uchybił terminowi na uzupełnienie braków formalnych skargi i w terminie do uiszczenia wpisu złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pełnomocnik złożyła także o przyznanie na jej rzecz – działającej jako pełnomocnik z urzędu - kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, powiększonych o należny podatek od towarów i usług, według norm przepisanych oświadczając, że koszty nie zostały dotychczas uiszczone ani w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a., od skargi, jako pisma wszczynającego postępowanie, pobierany jest wpis, który należy uiścić przy wniesieniu skargi do sądu (art. 219 § 1 w zw. z art. 212 § 1 p.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że w związku z wniesieniem przez skarżącego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, zarządzeniami z 7 kwietnia 2023 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia braku formalnego poprzez podpisanie złożonej skargi lub nadesłanie podpisanego własnoręcznie odpisu skargi. Powyższe wezwanie, wraz z doręczeniem odpisu odpowiedzi na skargę doręczono w dniu 14 kwietnia 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k.15). Jak wynika z akt sprawy, dwa egzemplarze podpisanej przez skarżącego skargi oraz wniosek o zwolnienie z kosztów skarżący nadał na adres Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie w dniu 21 kwietnia 2023 r. SKO przekazało podpisane egzemplarze skargi oraz wniosek o prawo pomocy do WSA w Szczecinie w dniu 26 kwietnia 2023 r., co potwierdza stempel na kopercie znajdującej się w aktach sądowych (k.21). Powyższych okoliczności skarżący nie kwestionuje. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega zatem wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżący uchybił wyznaczonemu terminowi do uzupełnienia braku fiskalnego skargi oraz braku formalnego skargi, bowiem skarżący nie uiścił wpisu sądowego w terminie ani nie złożył w terminie wniosku o prawo pomocy, a także w terminie nie podpisał złożonej skargi i nie nadesłał podpisanego własnoręcznie odpisu skargi. Wprawdzie prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu zostało skarżącemu przyznane postanowieniem z 6 lipca 2023 r., sygn. akt II SPP/Sz 68/23, jednak zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem wniosek o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutki prawne dopiero z chwilą jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała już obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Zatem wszelkie koszty sądowe wynikające z wywiedzionej skargi przed datą złożenia wniosku o prawo pomocy skarżący miał obowiązek uiścić. Złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych po upływie terminu zakreślonego w zarządzeniu z 7 kwietnia 2023 r. nie mogło tym samym uchronić skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania tego zarządzenia, nawet przy pozytywnym dla strony orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy. Stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Natomiast art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. obliguje sąd do odrzucenia skargi, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Dlatego, wobec stwierdzenia że skarżący nie zastosował się w zakreślonym terminie do wezwania do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, zasadnie sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. W sytuacji bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych wniesionej skargi, skarga podlegała odrzuceniu. Upływ terminu jest okolicznością obiektywną w tym sensie, że jest niezależny od winy w uchybieniu terminowi. Przy jego obliczaniu nie bierze się zatem pod uwagę okoliczności faktycznych związanych z przyczynami uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności procesowej. Dlatego podniesione w zażaleniu okoliczności, że skarżący w wyznaczonym terminie nadał na adres Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie podpisaną skargę, nie mogły odnieść oczekiwanego przez stronę skutku w niniejszej sprawie. Prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, że moment wniesienia pisma został przez ustawodawcę utożsamiony z momentem oddania pisma w placówce pocztowej, ale aby to oddanie pisma w placówce pocztowej odniosło skutek prawnoprocesowy niezbędne jest jego prawidłowe zaadresowanie do właściwego organu lub Sądu. W sytuacji błędnego (nieprawidłowego) zaadresowania i skierowania przesyłki do organu odwoławczego zamiast do sądu, za datę wniesienia pisma skarżącego do Sądu należało uznać datę przekazania tego pisma przez organ na adres Sądu za pośrednictwem placówki pocztowej, co miało miejsce 26 kwietnia 2023 r., czyli po upływie wyznaczonego terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi, który upływał 21 kwietnia 2023 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, bowiem przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a.