II GZ 304/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 424/16 w zakresie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi A.B. na pismo Wojewody Lubelskiego z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia w sprawie powołania komisji opiniującej wnioski osób niepełnosprawnych o udzielenie dofinansowania ze środków PFRON postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 424/16 odrzucił sprzeciw A.B. w sprawie z jego skargi na pismo Wojewody Lubelskiego z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia w sprawie powołania komisji opiniującej wnioski osób niepełnosprawnych o udzielenie dofinansowania ze środków PFRON. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że odpis postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2017 r. został doręczony wnioskodawcy 30 stycznia 2017 r. (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru – k. 62 akt sądowych). Termin do wniesienia środka zaskarżenia upływał w dniu 6 lutego 2017 r. Tymczasem sprzeciw – co prawda nadany został w dniu 6 lutego 2017 r. – ale dopiero w dniu 7 lutego 2017 r. pismo to zostało wydrukowane i opatrzone urzędową pieczęcią, potwierdzającą jego przyjęcie. Sąd wyjaśnił, że obowiązujące w dniu złożenia sprzeciwu przepisy nie przewidywały możliwości wnoszenia i weryfikacji pism składanych w formie elektronicznej, zarówno za pośrednictwem ogólnodostępnych protokołów stosowanych w korespondencji elektronicznej (e-mail), jak i za pomocą sformalizowanych środków, takich jak platforma ePUAP. Sąd podzielił przy tym pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym za moment wniesienia pisma skierowanego do sądu administracyjnego, złożonego za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, uznać trzeba chwilę, kiedy dokument ten zostanie "zmaterializowany" przez dokonanie jego wydruku i opatrzenie go urzędowymi pieczęciami, potwierdzającymi przyjęcie pisma. W konsekwencji Sąd przyjął, że za datę wniesienia sprzeciwu w tej sprawie należało uznać dzień jego wydrukowania, tj. 7 luty 2017 r., co powoduje, że sprzeciw został wniesiony po terminie i wobec tego został odrzucony na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. W uzasadnieniu opisał przebieg dotychczasowego postępowania i stwierdził, że nie został w tej sprawie prawidłowo pouczony o możliwości wniesienia sprzeciwu, bowiem Sąd I instancji nie podał podstawy prawnej, z której wynikałby 7-dniowy termin do jego wniesienia. Ponadto zarzucił, że ustawa - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi nie zabrania złożenia sprzeciwu za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Powołał się też na nowelizację art. 83 § 5 p.p.s.a., która ma wejść w życie 15 maja 2018 r., a z której wynika, że datą wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego jest określona w urzędowym poświadczeniu odbioru data wprowadzenia pisma do systemu teleinformatycznego sądu lub właściwego organu. Stwierdził ponadto, że to nie on odebrał w dniu 30 stycznia 2017 r. postanowienie z dnia 19 stycznia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 r. WSA w Lublinie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie z tej tylko przyczyny, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 lipca 2016 r., zwolniono już skarżącego w całości z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Sąd I instancji w istocie przyznał więc skarżącemu prawo pomocy w całości. Doręczając skarżącemu postanowienie z dnia 19 stycznia 2017 r., wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, prawidłowo pouczył go o przysługującym sprzeciwie, w tym 7-dniowym terminie oraz trybie jego wniesienia, wskazując podstawę prawną, to jest art. 83 § 3, art. 167a § 5 i art. 259 § 2 p.p.s.a. Pouczenie to należy uznać za wyczerpujące i kompletne, tak co do terminu, jak i trybu jego wniesienia. Sąd I instancji w pouczeniu tym powołał treść art. 83 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Podnoszone przez skarżącego w zażaleniu twierdzenia o możliwości wniesienia w tej sprawie sprzeciwu pocztą elektroniczną nie miały więc znaczenia i nie mogły odnieść zamierzonego skutku w realiach rozpoznawanej sprawy, po pierwsze ze względu na jej stan faktyczny - żądanie skarżącego, o czym była wyżej mowa zostało uwzględnione w całości i po wtóre ze względu na prawidłowe pouczenie o możliwości, terminie i trybie zaskarżenia postanowienia z dnia 19 stycznia 2017 r., zrozumiałe w obliczu treści art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., (choć przepis ten, jak pokazuje stan faktyczny tej sprawy, nie przynosi skarżącemu szerszej ochrony, niż ta, którą już otrzymał) oraz ze względu na obowiązujący stan prawny. Jak bowiem słusznie zauważa sam skarżący w zażaleniu, art. 83 § 5 p.p.s.a. określający datę wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego będzie obowiązywał dopiero od 15 maja 2018 r. Warto w tym miejscu przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 12 maja 2014 r., sygn. akt I OPS 10/13 (opubl. w: ONSAiWSA 2014/5/70), zgodnie z którym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że pismo wniesione przez stronę do sądu drogą elektroniczną ocenić należy jako obarczone brakiem formalnym określonym w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., który może być uzupełniony przez autora pisma poprzez złożenie podpisu własnoręcznego na jego wydruku. Stanowisko wyrażone w przywołanej uchwale potwierdza więc możliwość pełnej realizacji prawa do sądu. Odrzucając zaś sprzeciw skarżącego zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji w żadnym wypadku nie pozbawił go prawa do sądu, a co raz jeszcze należy podkreślić, prawo pomocy, o które skarżący wnioskował zostało mu przyznane w całości. Jeśli zaś chodzi o twierdzenie skarżącego, że nie odebrał on w dniu 30 stycznia 2017 r. postanowienia z dnia 19 stycznia 2017 r., to należy przeciwstawić je znajdującemu się w aktach sprawy zwrotnemu potwierdzeniu odbioru odpisu tego postanowienia, na którym widnieje podpis skarżącego (v. k. 62 akt sądowych). Ze wszystkich wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.