II GZ 300/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia x na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 maja 2026 r. sygn. akt III SA/Łd 79/26 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi x na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 29 grudnia 2025 r. nr 1001-IUOD-2.4811.8854.2025.2 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 22 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 79/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił x (dalej: "skarżący") przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji skarbowej w Łodzi (dalej: "organ") z 29 grudnia 2025 r., nr 1001-IUOD-2.4811.8854.2025.2, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Pismem z 8 stycznia 2026 r. skarżący wniósł do WSA w Łodzi za pośrednictwem platformy e-Urząd Skarbowy skargę na ww. postanowienie organu. Pismo składało się z niepodpisanego pisma przewodniego oraz załączników, natomiast skarga została zawarta w jednym z niepodpisanych załączników. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III WSA w Łodzi z 5 lutego 2026 r. wezwano skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi przez jej nadesłanie na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Ponadto poinformowano skarżącego, że pisma w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do sądu administracyjnego wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (ePUAP), nie jest to natomiast dopuszczalne w inny sposób. Skarżący został także pouczony, że w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno zawierać adres elektroniczny, a pismo oraz załączniki wnoszone w formie dokumentu elektronicznego powinny zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie wraz z pouczeniem została skierowana na adres wskazany w skardze i doręczona skarżącemu 13 lutego 2026 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył 13 lutego 2026 r. za pośrednictwem ePUAP pismo w formie dokumentu elektronicznego zatytułowane "Skarga na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi", do którego załączył osobny dokument elektroniczny stanowiący skargę, oznaczony jako "Skarga". Podpisem elektronicznym opatrzone zostało jedynie pismo przewodnie, zaś załącznik nie został podpisany. Postanowieniem z 26 marca 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 79/26, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), WSA w Łodzi odrzucił skargę i zwrócił skarżącemu uiszczony wpis od skargi. Jak stwierdził Sąd I instancji, zawierające skargę pismo z 8 stycznia 2026 r. nie zawierało podpisu skarżącego, który, wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi, nadesłał skargę stanowiącą niepodpisany załącznik do pisma przewodniego z 13 lutego 2026 r., w związku z czym brak formalny skargi nie został poprawnie uzupełniony. Pismem z 7 kwietnia 2026 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. We wniosku wskazał, że działał w przekonaniu, iż podpisanie pisma profilem zaufanym w systemie ePUAP jest wystarczające do skutecznego wniesienia skargi. W jego mniemaniu uchybienie miało charakter wyłącznie techniczny i nie wynika z zaniedbania, lecz z braku wiedzy w zakresie technicznych wymogów podpisu elektronicznego. Skarżący, jak stwierdził, po uzyskaniu informacji o brakach formalnych niezwłocznie podjął działania w celu ich usunięcia. Do wniosku skarżący dołączył podpisany przez siebie elektronicznie dokument elektroniczny zawierający skargę. Postanowieniem z 22 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 79/26, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., WSA w Łodzi odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd I instancji podniósł, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący został bowiem pouczony w wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego skargi o warunkach wnoszenia pism oraz ich doręczania przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w tym o treści art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. Nie wykazał jednocześnie innych niż brak wiedzy okoliczności uniemożliwiających mu poprawne uzupełnienie braku formalnego skargi. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi i uznanie, że skarga została skutecznie podpisana elektronicznie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również zarzucając: błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że załącznik zawierający skargę nie został podpisany elektronicznie; naruszenie art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skarga nie została podpisana mimo istnienia podpisu elektronicznego obejmującego dokument skargi; naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu mimo braku winy strony; naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nadmienię formalistyczne zastosowanie przepisów proceduralnych prowadzące do pozbawienia strony prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu. Na wstępie należy przypomnieć treść przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jedną z zasadniczych przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest więc uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie jako surogat dowodu wymaga wykazania prawdopodobieństwa zaistnienia okoliczności świadczących o tym, że stronie nie można przypisać choćby najniższego stopnia winy w zakresie obowiązku dbałości o własne sprawy (w tym co do obowiązku terminowego wykonywania czynności procesowych). W praktyce oznacza to, że strona jest zobowiązana do wykazania wysokiego stopnia prawdopodobieństwa, że uchybienie terminu zostało spowodowane zdarzeniami lub stanami od niej niezależnymi. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu należy zatem przyjąć pewien obiektywny miernik staranności uczestników obrotu prawnego, co jest równoznaczne z przyjęciem – jako wzorca oceny prawnej spełnienia przesłanki braku winy – sposobu zachowania podmiotu należycie i solidnie dbającego o terminowe wykonywanie swoich obowiązków. W konsekwencji uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (w tym uzupełniania braków formalnych skargi) jest prawnie uzasadnione tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że strona nie tylko nie mogła przewidzieć przeszkody w terminowym dokonaniu czynności procesowej, lecz także nie mogła jej przezwyciężyć. Okoliczności uchybienia terminu muszą być więc od strony całkowicie niezależne, nieprzewidywalne i obiektywnie nieprzezwyciężalne. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem i życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W pierwszej kolejności – wbrew twierdzeniom skarżącego – należy wskazać, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił, iż skarga – zarówno pierwotnie wniesiona, jak i nadesłana w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku formalnego – nie była podpisana. Z akt sprawy wynika, że treść skargi, tj. jej niezbędne elementy formalne, o których mowa w art. 57 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a., oraz uzasadnienie, skarżący zawarł w załączniku do pisma z 8 stycznia 2026 r., który to załącznik nie zawierał podpisu (k. 5 akt sądowych); także zawierający treść skargi załącznik do pisma przewodniego z 13 lutego 2026 r., nadesłanego w odpowiedzi na wezwanie WSA, nie został przez skarżącego podpisany (k. 47 akt sądowych). Doszło zatem do uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Przechodząc do meritum, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji o nieuprawdopodobnieniu przez skarżącego braku winy w uchybieniu ww. terminu. W stanie faktycznym sprawy kluczowe znaczenie ma okoliczność klarownego i wyczerpującego pouczenia skarżącego w wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego skargi (k. 39-40 akt sądowych) o warunkach wnoszenia pism sądowych drogą elektroniczną, a w szczególności o treści art. 46 § 2a i 2b (pkt 4 "Pouczenia o warunkach wnoszenia pism oraz doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej" – k. 40 recto akt sądowych). WSA wywiązał się zatem z wynikającego z art. 6 p.p.s.a. obowiązku udzielenia stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (w tym przypadku co do prawidłowego uzupełnienia braku formalnego skargi i konsekwencji jego zaniechania w postaci jej odrzucenia). Skarżący nie mógł się toteż skutecznie powołać na brak wiedzy z zakresu technicznych wymogów podpisu elektronicznego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. jak w sentencji. ----------------------- 2