II GZ 25/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. R. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 września 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 888/23 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi M. S., T. S., L. R., T. R., A. C., I. S., M. S. na akt Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 9 stycznia 2023 r. nr WGK-IV.7020.239.22, PS006-2023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zmiany organizacji ruchu drogowego postanawia: oddalić zażalenie

Zarządzeniem z 11 września 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 888/23, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) wezwał skarżących T. R. oraz L. R. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi M. S., T. S., L. R., T. R., A. C., I. S. i M. S. na akt Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 9 stycznia 2023 r., w kwocie 300 zł. Podstawę prawną zarządzenia stanowił § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535; dalej rozporządzenie). Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył L. R., wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że opłata w wysokości 300 zł została już wniesiona przez skarżącego T. S. Wnoszący zażalenie wyjaśnił, że skarżący: T. i L. R. oraz M. i T. S. nie tylko posiadają prawa odrębnej własności lokali mieszkalnych w nieruchomości budynkowej [...], ale również są współwłaścicielami lokalu niemieszkalnego - garażu wielostanowiskowego oznaczonego nr [...], położonego w B. przy ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy w Bydgoszczy X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą [...] (wyciąg w aktach sprawy). W konsekwencji skarżący posiadają wspólny interes we wniesieniu jednej skargi, a zatem brak jest podstaw do obciążania skarżącego L. R. opłatą sądową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne, gdyż zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odpowiada prawu. Zgodnie z treścią art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Art. 220 § 3 p.p.s.a. wprowadza inny rygor nieuiszczenia wpisu od m.in. skargi pomimo wezwania, tj. odrzucenie tego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie na wezwanie do uiszczenia wpisu, bada jego zgodność z prawem, tj. prawidłowość wskazania podstawy prawnej żądanego wpisu oraz jego wysokość. W niniejszej sprawie skarżący L. R. wraz z innymi skarżącymi w jednym piśmie wnieśli skargę na akt Prezydenta Miasta Bydgoszczy w przedmiocie zatwierdzenia projektu zmiany organizacji ruchu drogowego. W zażaleniu skarżący nie kwestionuje prawidłowości obliczenia wysokości wpisu. Podnosi natomiast, że ze względu na współwłasność lokalu niemieszkalnego – garażu wielostanowiskowego we wskazanej nieruchomości, której dotyczy skarżony akt, skarżący wraz z innymi skarżącymi posiadają wspólny interes prawny we wniesieniu jednej skargi. Skoro zatem od tej skargi została uiszczona opłata sądowa przez jednego ze skarżących, nie zachodzi podstawa do obciążania również jego wpisem sądowym od tej samej skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko to jest chybione. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, w rozpoznawanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 214 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, że pismo wnoszone przez kilka osób podlega jednej opłacie, gdy uprawnienia lub obowiązki tych osób związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. W przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku. W sytuacji, gdy skargę wnosi kilka podmiotów, konieczne jest ustalenie, czy uprawnienia lub obowiązki tych osób związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne (współuczestnictwo materialne), czy też brak jest owej wspólności uprawnień lub obowiązków (współuczestnictwo formalne). Rozstrzygnięcie tej kwestii jest istotne dlatego, że współuczestnictwo materialne statuuje po stronie skarżących obowiązek uiszczenia wpisu sądowego solidarnie, zaś współuczestnictwo formalne niesie ze sobą konieczność uiszczenia wpisu sądowego przez każdego ze skarżących. Udział w nieruchomości wspólnej jest prawem związanym z własnością lokalu (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali – t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1048). Współwłasność nieruchomości wspólnej nie ma charakteru samoistnego, nie jest osobnym prawem podmiotowym, które podlega ochronie niezależnie od ochrony prawa własności lokalu. Nie można rozpatrywać współwłasności nieruchomości wspólnej w oderwaniu od własności lokali. Innymi słowy, uprawnienie do domagania się ochrony nieruchomości wspólnej wynika bezpośrednio i w ścisły sposób z prawa własności lokalu. W niniejszej sprawie uznać zatem należy, że źródłem interesu prawnego skarżącego jest przysługujące mu prawo własności lokalu, a nie osobnie traktowana współwłasność nieruchomości wspólnej. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że w sprawie zachodzi współuczestnictwo formalne i każdy skarżący musi uiścić osobny wpis sądowy. W tym stanie sprawy wezwanie każdego ze skarżących do uiszczenia odrębnego wpisu sądowego jest zgodne z prawem. Współuczestnictwo materialne zachodzi zaś pomiędzy skarżącymi małżonkami L. i T. R., co skutkowało wezwaniem ich do uiszczenia wpisu solidarnie. Nie można jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy i przedmiotu zaskarżenia mówić o tożsamości uprawnień lub obowiązków wszystkich skarżących posiadających odrębne tytuły prawne do udziałów w nieruchomości wspólnej. Współuczestnictwo tych podmiotów jest współuczestnictwem wyłączne formalnym, co obliguje ich jako skarżących do uiszczenia odrębnych wpisów sądowych. W konsekwencji powyższych rozważań NSA uznał, że zaskarżone zarządzenie jest prawidłowe zarówno pod względem zasadności wezwania wszystkich skarżących – współuczestników formalnych, powołania podstawy prawnej uiszczenia przez nich wpisu, jak i określenia jego wysokości. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 198 p.p.s.a., oddalił zażalenie.