II GZ 187/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1418/22 o odrzuceniu skargi D. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr 1801-IOA.4246.46.2022 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1418/22, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę D. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 31 sierpnia 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji. Z uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji wynika, że postanowieniem z 16 grudnia 2022 r., sygn. akt II SPP/Rz 186/22, referendarz sądowy – po rozpoznaniu złożonego przy skardze na wyżej opisaną decyzję wniosku o prawo pomocy – odmówił zwolnienia Skarżącej od kosztów sądowych. W wyniku rozpatrzenia złożonego sprzeciwu od ww. postanowienia referendarza sądowego, Sąd postanowieniem z 2 lutego 2023 r. zmienił postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, że przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. ponad 2.000 zł. W związku z powyższym, zarządzeniem z 2 lutego 2023 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi. Wezwanie zawierało pouczenie, że czynności należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie skierowano na podany w skardze adres pełnomocnika strony i zostało przez niego odebrane w dniu 20 lutego 2023 r. Skarżąca w zakreślonym terminie nie uiściła wpisu od złożonej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucając skargę stwierdził, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 20 lutego 2023 r. (która to data wynika z trackingu doręczanej przesyłki), a zatem ostatnim dniem terminu przewidzianego na uiszczenie wpisu był dzień 27 lutego 2023 r. W ocenie Sądu, termin na uzupełnienie braków skargi upłynął bezskutecznie, wobec czego skargę należało odrzucić. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zarzucając mu naruszenie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. oraz domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że odmowa przyznania prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od wpisu od skargi na zaskarżoną decyzję, czyli dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 300 000 zł realizowanej obecnie w postępowaniu egzekucyjnym, powoduje, że skarżąca pozbawiona jest prawa do merytorycznego rozpoznania jej sprawy. Skarżąca nadmieniła, iż organ administracyjny wydał wobec niej kilkadziesiąt decyzji, które również zostały zaskarżone do WSA i w związku z którymi Sąd również odmówił przyznania prawa pomocy. W ocenie skarżącej, Sąd I instancji błędnie rozpoznał wnioski o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi, gdyż niezależnie od wszystkich okoliczności, strona nie jest w stanie ponieść opłat od wydawanych przez organ licznych decyzji. Zdaniem wnoszącej zażalenie, istniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi, wobec czego wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego należało je oddalić. Z treści art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca skargę ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca została zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych (wpisu) w przypadku, gdy będą to koszty ponad 2.000 zł. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W sytuacji, gdy opłata taka nie została uiszczona, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zasadność odrzucenia skargi przez Sąd I instancji, a nie prawidłowość odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, do czego nawiązuje skarżąca w zażaleniu. Wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, skarżąca nie uiściła jednocześnie wymaganego prawem wpisu od skargi i okoliczność ta nie jest kwestionowana. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SPP/Rz 186/22, Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. ponad 2000 zł. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi strony. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi, nie uiściła wpisu w wyznaczonym terminie. Trafnie wskazał WSA, że w rozpoznawanej sprawie nastąpił bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu, a skarżąca nie uczyniła zadość odebranemu wezwaniu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. Prawidłowo zatem odrzucił skargę, a oceny tej – zdaniem NSA – nie podważają zarzuty zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skoro skarga strony dotknięta była wadą uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu z uwagi na brak uiszczenia wymaganej opłaty, pomimo stosownego wezwania w tym zakresie oraz pouczenia o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, które zostało jej prawidłowo doręczone, to w sytuacji nieuzupełnienia braku fiskalnego skargi w zakreślonym terminie, sąd pierwszej instancji zobligowany był dyspozycją art. 220 § 3 p.p.s.a. do odrzucenia skargi. Ponadto należy podkreślić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010r., sygn. akt II FZ 486/10), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m. in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i nast.). Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.