II GZ 186/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1632/22 o odrzuceniu skargi D. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 października 2022 r. nr 1801-IOA.4246.79.2022 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1632/22, działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę D. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 18 października 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2022 r., sygn. akt II SPP/Rz 230/22, referendarz sądowy – po rozpoznaniu złożonego wniosku o prawo pomocy – odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W wyniku rozpatrzenia złożonego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, Sąd postanowieniem z 30 stycznia 2023 r., utrzymał w mocy postanowienie z 27 grudnia 2022 r. Sąd I instancji w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi wskazał, że zarządzeniem z dnia 1 lutego 2023 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi. Wezwanie zawierało pouczenie, że czynności powyższych należy dokonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucając skargę stwierdził, że zarządzenie w przedmiocie uzupełnienia braku formalnego skargi doręczono skarżącej w dniu 16 lutego 2023 r., a zatem 7-dniowy termin przewidziany do uiszczenia wpisu od skargi upłynął z dniem 23 lutego 2023 r. We wskazanym terminie skarżąca nie uzupełniła braku fiskalnego skargi, co uniemożliwiło nadanie sprawie dalszego biegu i obligowało Sąd do odrzucenia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zarzucając mu naruszenie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. oraz domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że odmowa przyznania prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od wpisu od skargi na zaskarżoną decyzję, czyli dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 300 000 zł realizowanej obecnie w postępowaniu egzekucyjnym, powoduje, że skarżąca pozbawiona jest prawa do merytorycznego rozpoznania jej sprawy. Skarżąca nadmieniła, iż organ administracyjny wydał wobec niej kilkadziesiąt decyzji, które również zostały zaskarżone do WSA i w związku z którymi Sąd również odmówił przyznania prawa pomocy. W ocenie skarżącej, Sąd I instancji błędnie rozpoznał wnioski o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi, gdyż niezależnie od wszystkich okoliczności, strona nie jest w stanie ponieść opłat od wydawanych przez organ licznych decyzji. Zdaniem wnoszącej zażalenie, istniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi, wobec czego wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego należało je oddalić. Z treści art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca skargę ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W sytuacji, gdy opłata taka nie została uiszczona, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zasadność odrzucenia skargi przez Sąd I instancji, a nie prawidłowość odmowy przyznania prawa pomocy, do czego nawiązuje skarżąca w zażaleniu. Wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, skarżąca nie uiściła jednocześnie wymaganego prawem wpisu od skargi i okoliczność ta nie jest kwestionowana. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 27 grudnia 2022 r., sygn. akt II SPP/Rz 230/22, Sąd odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego zasadnym było wezwanie strony do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, którą zainicjowała ona niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, Skarżąca - wezwana pod rygorem odrzucenia skargi do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 3000 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu - nie uiściła wpisu w wyznaczonym terminie. Trafnie wskazał WSA, że okoliczność ta uniemożliwiła nadanie sprawie dalszego biegu, bowiem strona nie uzupełniła braku fiskalnego od złożonego środka zaskarżenia, tj. wymaganego prawem wpisu od skargi. Prawidłowo zatem odrzucił skargę, a oceny tej – zdaniem NSA – nie podważają zarzuty zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skoro skarga strony dotknięta była wadą uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu z uwagi na brak uiszczenia wymaganej opłaty, pomimo stosownego wezwania w tym zakresie oraz pouczenia o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, które zostało stronie prawidłowo doręczone, to w sytuacji nieuzupełnienia braku fiskalnego skargi w zakreślonym terminie, sąd pierwszej instancji zobligowany był dyspozycją art. 220 § 3 p.p.s.a. do odrzucenia skargi. Ponadto należy podkreślić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m. in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i nast.). Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.