II GZ 155/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1596/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 3 czerwca 2020 r. nr DC.WAP.514.59.2019.23 w przedmiocie cofnięcia rezerwacji częstotliwości postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do uzupełnienia braków skargi.

Postanowieniem z 12 listopada 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1596/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. Sp. z o.o. w W. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi tej spółki na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z 3 czerwca 2020 r. w przedmiocie cofnięcia rezerwacji częstotliwości. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że pełnomocnik skarżącej jako przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi powołała się na aktualną sytuację epidemiczną, w związku z którą u skarżącej obowiązują specjalne procedury bezpieczeństwa w zakresie m.in. odbioru korespondencji oraz wstępu do jej siedziby, obejmujące m.in. 24-godzinną kwarantannę całości wpływającej korespondencji, co – zdaniem pełnomocnika skarżącej – spowodowało, że wezwanie z 19 sierpnia 2020 r., doręczone 25 sierpnia 2020 r. zostało przez nią odebrane po powrocie z urlopu wypoczynkowego, tj. 4 września 2020 r. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej podała, że nie było możliwości uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie przez osobę trzecią z uwagi na ograniczenia dostępu do biura. Zdaniem WSA, nieobecność w pracy spowodowana urlopem wypoczynkowuym nie może być uznana za przeszkodę nieprzewidzianą ani trudną do usunięcia. Zachowanie należytej staranności przy dochowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej powinno polegać na takim zorganizowaniu pracy przez pełnomocnika skarżącej, z udzieleniem substytucji czy upoważnieniem pracowników skarżącej włącznie, aby podczas jej nieobecności interesy skarżącej nie doznały uszczerbku oraz możliwy był odbiór kierowanej do niej korespondencji i podjęcie stosownych czynności procesowych. Planując urlop wypoczynkowy, pełnomocnik skarżącej winien zatem podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw sądowych skarżącej. Obowiązek ten jest tym bardziej uzasadniony w odniesieniu do profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego inicjującego postępowanie sądowe – który w związku z tym powinien mieć świadomość, że może być do niego kierowana korespondencja sądowa. Niepodjęcie takich czynności przez pełnomocnika skarżącej nie może tym samym stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Sąd uznał, że profesjonalny pełnomocnik ponosi odpowiedzialność za zaniedbania pracowników skarżącej, którymi posługuje się przy wykonywaniu swoich czynności. Jeżeli zatem pełnomocnik skarżącej nie uzyskała wiadomości o odbiorze korespondencji sądowej zawierającej wezwanie od pracownika skarżącej, który dokonał takiego odbioru przed upływem terminu do dokonania czynności procesowej, uchybienie pracownika w tym zakresie nie zwalnia od odpowiedzialności pełnomocnika skarżącej, która odpowiada za właściwe prowadzenie spraw sądowych skarżącej. Z uwagi na przedstawioną we wniosku argumentację pełnomocnika skarżącej ograniczającą się do lakonicznego powołania się na obowiązujące u skarżącej procedury bezpieczeństwa w zakresie m.in. odbioru korespondencji, dostępu do biura oraz wskazania nieobecności pełnomocnika skarżącej w pracy spowodowanej jej urlopem wypoczynkowym, a także brakiem możliwości uzupełnienia ww. braku skargi przez osobę trzecią jako przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, Sąd uznał, że nastąpiło w wyniku zaniedbania pełnomocnika skarżącej, a nie zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Zdaniem WSA, nie sposób przyjąć, by bieg postępowania sądowoadministracyjnego i dokonywane w jego toku czynności były uzależnione od urlopu wypoczynkowego pełnomocnika skarżącej oraz ograniczenia dostępu do biura, a także braku możliwości uzupełnienia ww. braku skargi przez osobę trzecią. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę w całości poprzez orzeczenie o przywróceniu terminu. Zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a.") polegające na uznaniu, że przyczyną uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi nastąpiło w wyniku zaniedbania pełnomocnika skarżącej, a nie zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód, podczas gdy należy uznać, że obowiązujący w Polsce stan epidemii i wprowadzone w związku z nim w siedzibie skarżącej procedury bezpieczeństwa w zakresie m.in. dostępu do biura, odbioru korespondencji miały decydujący wpływ na brak możliwości uzupełnienia braku skargi w wyznaczonym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe. W rozpoznawanej sprawie sporne było to, czy skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jako przesłankę braku winy strona powołała okoliczność, że przebywała na urlopie wypoczynkowym w czasie, gdy została doręczona przesyłka, natomiast z uwagi na zasady wprowadzone w spółce w czasie pandemii koronawirusa, nikt inny nie miał dostępu do korespondencji do jej pokoju, w tym do korespondencji do niej kierowanej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że na gruncie niniejszej sprawy stanowisko Sądu pierwszej instancji o nieuprawdopodobnieniu przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu było zbyt rygorystyczne. Podstawowe znaczenie dla oceny okoliczności niniejszej sprawy ma bowiem data, w której doszło do uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Należy zwrócić uwagę, że do wezwania skarżącej do dokonania spóźnionej czynności doszło 25 sierpnia 2020 r., a więc niecałe pół roku od wybuchu pandemii koronawirusa w Polsce. Chociaż w sierpniu 2020 r. nie obowiązywało już zawieszenie terminów sądowych wprowadzone na mocy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), to nadal obowiązywały zwiększone rygory sanitarne. Mianowicie, w wielu miejscach nie był możliwy normalny obieg dokumentów, w celu ograniczenia możliwości transmisji wirusa, jak również był wprowadzany zakaz nadmiernego przemieszczania się w miejscach pracy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na gruncie niniejszej sprawy pełnomocnik skarżącej spółki wykazał brak swojej winy w uchybieniu terminu. Przyczynami tego uchybienia była organizacja obiegu dokumentów u skarżącej w czasie pandemii, zakaz wstępu do pomieszczeń biurowych innych niż te, w których dana osoba pracuje, a także urlop pełnomocnika skarżącej w czasie doręczenia wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skoro zaś skarżąca – zdaniem NSA – uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu, należało uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 i art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.