II GZ 107/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 670/21 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi R.P. na postanowienie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 25 listopada 2020 r. znak DZP-II.604.133.2020 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności uchwały odmawiającej wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 8 grudnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 670/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji), oddalił wniosek R.P. o wyłączenie sędziego J.L. w sprawie ze skargi R.P. (dalej: skarżący) na postanowienie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z 25 listopada 2020 r. znak DZP-II.604.133.2020 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności uchwały odmawiającej wznowienia postępowania. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący pismami procesowymi z 9 sierpnia 2021 r. (k-49 akt sądowych VI SA/Wa 670/21) oraz z 5 października 2022 r. (k-43 akt VI SPP/Wa 145/21) zwrócił się o wyłączenie sędziego WSA J.L. w sprawach o sygn. akt VI SA/Wa 670/21 oraz VI SPP/Wa 145/21 z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności i rzetelności. W związku ze złożonym wnioskiem sędzia WSA J.L. złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności przewidziane w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie skarżącego. W ocenie sądu pierwszej instancji skarżący nie wskazał we wniosku na przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz ponownie wniósł o wyłączenie sędziego J.L. Ponadto wniósł o wyłączenie autorów zaskarżonego uzasadnienia z powodu szykanowania skarżącego poprzez uniemożliwianie mu wykonywania zawodu adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw by przyjąć, że w przypadku wymienionego we wniosku sędziego zachodziła którakolwiek z okoliczności uzasadniających jego wyłączenie. Przepis art. 19 p.p.s.a., który choć nie wymieniony, był faktyczną podstawą wniosku, zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. W rozpoznawanej sprawie skarżący we wniosku o wyłączenie, jak zasadnie stwierdził sąd pierwszej instancji, nie podał jakiejkolwiek obiektywnej przesłanki, która uzasadniałaby zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Należy przy tym podzielić stanowisko WSA co do wyłącznie subiektywnej przyczyny leżącej u podstaw żądania skarżącego, którą było rozgoryczenie orzeczeniem wydanym przez sędziego, którego wyłączenia strona się domaga. Zauważyć również należy, że samo zażalenie, poza powołanym żądaniem uchylenia objętego nim postanowienia, nie wskazywało w jakikolwiek sposób na jego niezgodność ze stanem faktycznym lub prawnym sprawy. Skarżący zarzucając wadliwość zaskarżonego postanowienia ograniczył się wyłącznie do sformułowania pod adresem sędziego zarzutu stronniczości i złośliwości oraz braku godności i honoru. Tego rodzaju oceny, niepoparte jakąkolwiek argumentacją odnoszącą się do okoliczności tej konkretnej rozpoznawanej sprawy, nie świadczą o zaistnieniu przesłanek z art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, uznając że jest ono zgodne z obowiązującym prawem – ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również pozbawione jest wad w zakresie oceny zasadności wniosku skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.