II GZ 103/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku R. P. o zmianę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 103/24 w przedmiocie oddalenia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Po 354/23 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 4 kwietnia 2023 r., nr SKO-4204/1/23 w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i ustalenia opłaty postanawia: odmówić zmiany postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 103/24.

Zarządzeniem z 16 czerwca 2023 r., o sygn. akt III SA/Po 354/23 wezwano R. P. (dalej: skarżący) do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 4 kwietnia 2023 r. nr SKO-4204/1/23 w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i ustalenia opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 marca 2024 r. sygn. akt II GZ 103/24 oddalił zażalenie na to zarządzenie wskazując, że prawidłowo na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 4 kwietnia 2023 r. NSA wskazał również, że powyższego wniosku nie podważa okoliczność, iż skarżący w zażaleniu na zaskarżone zarządzenie wystąpił z wnioskiem o przyznaniu mu prawa pomocy. W sprawie tego wniosku Sąd pierwszej instancji wydał postanowienie z 26 stycznia 2024 r., sygn. akt III SPP/Po 57/23, w którym utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Skarżący pismem z 21 maja 2024 r. wniósł na podstawie art. 165 p.p.s.a. o uchylenie i zmianę wszystkich dotychczas wydanych orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz NSA. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że z uwagi na działalność sądów stał się osobą całkowicie niezdolną do pracy, nie ma środków do życia i leczenia. Otrzymuje obecnie zasiłek z opieki społecznej. Sytuacja taka trwa co najmniej od kilku lat i była zatajana przez sądy. Są to w ocenie skarżącego nowe okoliczności, które powinny spowodować zmianę dotychczas wydanych orzeczeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Postanowieniem z 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 103/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego w przedmiocie wezwania go do uiszczenia wpisu sądowego. Nie było to zatem postanowienie kończące postępowania w sprawie, takie bowiem postanowienie zamykałoby sprawę w rozumieniu materialnym, czyli uniemożliwiłoby kontynuowanie rozpoznawania skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. T. Woś, [w:] T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 732-733). Pomimo prawomocności ww. postanowienia NSA, znajduje się ono w zakresie unormowania art. 165 p.p.s.a., ze względu na art. 193 p.p.s.a., bowiem postanowienia NSA niekończące postępowania sądowoadministracyjnego, tzn. niekończące procedowania nad skargą, mogą być zmienianie na podstawie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 31 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 2078/14 – dostępne na stronie: http://orzecenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 165 p.p.s.a. warunkiem zmiany nawet prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w sprawie jest zmiana okoliczności sprawy. Taka sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie, a skarżący w swoim wniosku w żaden sposób nie wskazał takich ewentualnych okoliczności, ani ich tym bardziej nie uprawdopodobnił. W postanowieniu z 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 103/24, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ze względu na obowiązek poniesienia kosztów sądowych, zasadnie i w prawidłowej procedurze wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od złożonej skargi. Od dnia wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny ww. postanowienia z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 103/24, nie zmienił się ani stan faktyczny, ani stan prawny sprawy, związany z obowiązkiem ponoszenia wpisu od skarg kierowanych do sądu administracyjnego. Opisana we wniosku skarżącego jego trudna sytuacja materialna, w żaden sposób nie wpływa na ustawowy obowiązek ponoszenia kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, między innymi poprzez uiszczenie wpisu od skargi. Okoliczności przedstawione przez skarżącego, mogłyby być ewentualnie rozważane, gdyby przedmiotem rozstrzygnięcia było postanowienie w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. W sprawie zakończonej wyżej wydanym postanowieniem przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie był to jednak przedmiot rozpoznania. Stwierdzić zatem należy, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do zastosowania art. 165 w związku z art. 193 p.p.s.a., uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżącego o zmianę ww. postanowienia. Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 165 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.