II GW 23/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia WSA (del.) Marek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 19 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 9 lutego 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad a Zarządem Województwa Łódzkiego w przedmiocie uzgodnienia lokalizacji przyłącza wody oraz przyłącza kanalizacji deszczowej postanawia: wskazać Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Pismem z dnia 9 lutego 2023 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie, Oddziała Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Łodzi złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Zarządem Województwa Łódzkiego o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku o uzgodnienie lokalizacji przyłącza wody i przyłącza kanalizacji deszczowej do działki [...], [...] obręb [...] położonej przy ul. W. [...] w P.. Wnioskodawca w motywach wskazał, że K. L., działając z upoważnienia J. I. Sp. z o.o. w P. wniosła do Zarządu Dróg Wojewódzkich w Łodzi o uzgodnienie przyłącza wody i przyłącza kanalizacji na wskazanych działkach. Pismem z dnia 11 stycznia 2023 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich w Łodzi przekazał powołany wniosek do Oddziału GDDKiA w Łodzi. Wnioskodawca wskazał, że uzgodnienie lokalizacji przyłącza wody i przyłącza kanalizacji deszczowej dotyczy działki [...], [...] obręb [...] położonej przy ul. W. [...] w P., natomiast sieć wodociągowa i sieć kanalizacji deszczowej do której będą uzgadniane przyłącza znajduje się na terenie działki nr ew. [...], obręb [...] w P. stanowiącej ciąg drogi wojewódzkiej nr [...] – ul. W. w P., a więc do drogi, której z dniem 25 czerwca 2022 r., na mocy art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1693 ze zm., dalej: u.d.p.), zarządcą stał się Zarząd Województwa Łódzkiego. Z dniem 25 czerwca 2022 r. oddano bowiem do użytkowania drogę ekspresową S - 14 na docinku od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek. W związku z tym dotychczasowy odcinek drogi krajowej nr 71 od łącznika z węzłem Aleksandrów Łódzki do miasta Rzgów, w tym w miesicie Pabianice, ul. W. mająca swój przebieg w ciągu drogi do węzła Pabianice Północne (skrzyżowanie S-14 z DK-71) do miasta Rzgów (skrzyżowanie DK-71 z DK-91) został pozbawiony kategorii drogi krajowej i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Konkludując, wnioskodawca wskazał, że Zarząd Województwa Łódzkiego działając jako zarządca dróg wojewódzkich, przy tym jako organ wykonawczy, co do odcinka drogi nr 71 od węzła Aleksandrów Łódzki do miasta Rzgów (skrzyżowanie DK - 71 z DK – 91), w tym do węzła Pabianice Północ (skrzyżowanie S-14 z DK – 71) do miasta Rzgów (skrzyżowanie DK – 71 z DK – 91), w którym to odcinku zawiera się ulica W. przebiegająca przez centrum miasta Pabianice, posiada stosowne kompetencje w zakresie wydania decyzji w sprawie uzgodnienia lokalizacji przyłącza wody i przyłącza kanalizacji deszczowej do działki nr [...] i [...], obręb [...], w lokalizacji pasa drogowego obecnej drogi klasy wojewódzkiej w lokalizacji ul. W. [...] w P.. W Konsekwencji, zdaniem wnioskodawcy, władnym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie uzgodnienia lokalizacji przyłącza jest Zarząd Województwa Łódzkiego. Zarząd Województwa Łódzkiego – Zarząd Dróg Wojewódzkich w Łodzi, w odpowiedzi na wniosek podniósł, ze odcinek drogi krajowej nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ, a drodze ekspresowej S-14, a skrzyżowaniem z drogą krajową nr 91 w mieści Rzgów, nie został zastąpiony nowo oddanym do użytkowania odcinkiem drogi ekspresowej, a co za tym idzie oddanie do użytkowania drogi S-14, nie wywołało z mocy prawa zmiany kategorii odcinka drogi krajowej nr 71 na drogę wojewódzką. Tym samym, w ocenie Zarządu Województwa, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na lokalizację przyłącza w pasie drogowym jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jako zarządca drogi właściwy dla drogi krajowej. Zarząd Województwa wskazał również, że w oparciu o art. 10 ust. 5 u.d.p. nie można było uznać, iż kategorię drogi krajowej na skutek oddania do użytkowania w dniu 25 czerwca 2022 r. utracił odcinek drogi krajowej nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Południe i skrzyżowaniem z DK 91 w Rzgowie. Skoro zatem nie nastąpiła utrata kategorii drogi przez odcinek drogi krajowej, właściwym zarządcą drogi pozostaje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast zgodnie z treścią art. 15 § 2 p.p.s.a. do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. oraz do rozpoznania innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego dotyczył ustalenia organu właściwego do uzgodnienia lokalizacji zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogi krajowej Nr 71 urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, tj. uzgodnienia lokalizacji przyłącza wody i przyłącza kanalizacji deszczowej do działki nr [...] i [...], obręb [...], w lokalizacji ul. W. [...] w P.. Zgodnie z art. 39 ust. 3 u.d.p. w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast z art. 19 ust. 2 u.d.p. wynika, że zarządcami dróg są dla dróg krajowych – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zaś dla dróg wojewódzkich – zarząd województwa. Między stronami sporu kompetencyjnego sporne jest, czy z dniem oddania do użytkowania drogi ekspresowej S14 na odcinku od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek (25 czerwca 2022 r.) odcinek dotychczasowej drogi krajowej Nr 71, pomiędzy węzłem Pabianice Północ na drodze ekspresowej S14, a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów z mocy prawa utracił kategorię drogi krajowej i uzyskał kategorię drogi wojewódzkiej. Kwestię tę reguluje przepis art. 10 ust. 5 u.d.p. stanowiący, że odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w wyżej cyt. przepisie. Analiza przedstawionych przez organy map nie potwierdza stanowiska Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, że odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ, a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów, został zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi ekspresowej S14 (odcinek od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek). Wymaga podkreślenia, że odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ, a łącznikiem węzła Aleksandrów Łódzki ma układ południkowy i przebiega równolegle i w niewielkiej odległości od odcinka drogi ekspresowej S14 oddanego do użytkowania. Natomiast sporny odcinek drogi krajowej Nr 71 pomiędzy węzłem Pabianice Północ, a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów, ma przebieg równoleżnikowy (w rejonie węzła Pabianice Północ DK 71 zmienia kierunek swojego biegu). Zatem nie ulega wątpliwości, że sporny odcinek drogi krajowej Nr 71 nie przebiega równolegle z nowo wybudowanym odcinkiem drogi ekspresowej S14 (odcinek od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek). Natomiast jak zaznacza się w orzecznictwie NSA, wprowadzenie przepisu art. 10 ust. 5 u.d.p. wiązało się z dążeniem, aby zarządca drogi, który wybudował nowe odcinki dróg czy obwodnice, nie był zmuszony zarządzać dwoma, równolegle przylegającymi odcinkami dróg (zob. postanowienia NSA z dnia: 8 października 2020 r., sygn. akt II GW 54/20; 20 maja 2014 r., sygn. akt II GW 8/14). W rozpoznawanej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia, gdyż o czym była już mowa – sporny odcinek drogi krajowej Nr 71 nie przebiega równolegle z nowo wybudowanym odcinkiem drogi ekspresowej S14. Tym samym nie można mówić o zastąpieniu drogi krajowej Nr 71 na odcinku pomiędzy węzłem Pabianice Północ a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów oddanym do użytkowania w dniu 25 czerwca 2022 r. odcinkiem drogi ekspresowej S14. Skoro oddanie do użytkowania nowo powstałego odcinka drogi ekspresowej S14 (odcinek od węzła Aleksandrów Łódzki do węzła Łódź Lublinek) nie wywołało z mocy prawa zmiany kategorii odcinka drogi krajowej Nr 71 na drogę wojewódzką (odcinek pomiędzy węzłem Pabianice Północ a skrzyżowaniem z drogą krajową Nr 91 w mieście Rzgów), to w związku z powyższym należy uznać, że zarządcą tego odcinka drogi jest nadal Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, który z tej przyczyny jest właściwy do rozpoznania wniosku o wyrażenie zgody na zajęcie pasa drogowego w celu uzgodnienia lokalizacji w pasie drogi krajowej nr 71 urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, tj. przyłącza wody i przyłącza kanalizacji deszczowej do działki nr [...] i [...], obręb [...], w lokalizacji ul. W. [...] w P.. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.