II GW 147/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o sprostowanie omyłki w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2024 r., sygn. akt II GW 147/23 w sprawie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad a Zarządem Powiatu Kutnowskiego w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego postanawia: 1. oddalić wniosek o sprostowanie postanowienia; 2. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w uzasadnieniu postanowienia w ten sposób, że na stronie 7 w wierszu 25 od góry w miejsce słów: "powiatowej Nr 2124E" wpisać słowa: "będącej przedmiotem sporu".

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 lutego 2024 r., sygn. akt II GW 147/23, po rozpoznaniu wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad a Zarządem Powiatu Kutnowskiego w przedmiocie zezwolenia na zajęcie psa drogowego, wskazał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad jako organ właściwy do załatwienia sprawy. Pismem z dnia 18 kwietnia 2024 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o sprostowanie omyłki w ww. postanowieniu NSA, w którym jako organ właściwy wskazano GDDKiA zamiast Zarządu Powiatu Kutnowskiego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że analiza treści postanowienia wskazuje, iż jego sentencja i uzasadnienie nie są ze sobą spójne. Zgodnie bowiem z treścią uzasadnienia postanowienia: "zarządzanie drogami publicznymi nie jest wynikiem przysługiwania tytułu własności do danej drogi publicznej, lecz wynikiem zaliczenia drogi do jednej z ustawowo określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 645) kategorii dróg publicznych". Wnioskodawca wskazał, iż w dalszej części uzasadnienia (wers 25 strona 7) NSA jednoznacznie wskazał, że teren będący przedmiotem ww. postanowienia jest pasem drogowym drogi powiatowej, co jednakże nie znalazło odzwierciedlenia w sentencji postanowienia. GDDKiA stwierdził, że nie może być zarządcą dróg powiatowych zgodnie z przywołanymi przepisami i stanowiskiem NSA. W opinii organu doszło do oczywistej omyłki w sentencji i uzasadnieniu, w kwestii określenia podmiotu właściwego do rozpatrzenia wniosku strony postępowania, bowiem prawidłowa sentencja powinna zawierać wskazanie, że właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Zarząd Powiatu Kutnowskiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Regulacja z art. 156 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), który to przepis, zgodnie z art. 193 cyt. ustawy, ma odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, przewiduje rektyfikację wyroku w przypadku, gdy w jego treści dopuszczono się określonych uchybień. Sprostowaniu, w każdym czasie, podlegają niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie następuje z urzędu, ale także na żądanie strony (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 341; postanowienie NSA z 5 października 2012 r., sygn. akt II OZ 790/12; publ. CBOSA). Z treści art. 156 § 1 p.p.s.a. wynika, że koniecznym warunkiem sprostowania jest "oczywistość" każdej z postaci niedokładności lub omyłki. Musi ona jednoznacznie wynikać z treści orzeczenia w sposób pozwalający na jej natychmiastowe rozpoznanie. Należy podkreślić, że nie ma charakteru oczywistego omyłka, której stwierdzenie wymaga głębszej analizy akt postępowania. Sprostowanie orzeczenia sądowego jest konstrukcją procesową, która ma na celu naprawienie jego wadliwości przez nadanie mu takiego brzmienia, jakie sąd zamierzał, która jednocześnie nie może prowadzić do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia, co jest dopuszczalne tylko w drodze jego zaskarżenia środkiem odwoławczym. Przedmiotem sprostowania mogą być wyłącznie ujawnione w orzeczeniu niedokładności, błędy pisarskie lub rachunkowe albo inne oczywiste omyłki, przy czym w doktrynie podkreśla się, że chodzi tu jedynie o omyłki sądu, nie zaś pomyłki popełnione przez strony postępowania. Niedokładność lub omyłka może dotyczyć np. oznaczenia stron czy innych uczestników postępowania, oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, przy czym nieprawidłowości te – co należy wyraźnie zaznaczyć – muszą mieć charakter oczywisty. Wykładnia gramatyczna komentowanego przepisu wskazuje, że wszystkie opisane w nim nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty, tzn. niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny. Nie ulega wątpliwości, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia, która to zasada odnosi się zarówno do zmiany pod względem podmiotowym, jak i pod względem przedmiotowym. Sprostowanie nie jest bowiem środkiem prawnym, który prowadzić może do istotnej zmiany treści rozstrzygnięcia, np. przez wprowadzenie nowego podmiotu bądź jego zmianę (por. np. postanowienie z 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1120/14, LEX nr 1624466, postanowienie Sądu Najwyższego z 3 marca 1976 r., sygn. akt II CZ 11/76, LEX nr 7806 oraz uchwała Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 1995 r., III CZP 43/95, OSNC 1995/9; a także Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 156 § 1, wyd. VII Lex/el). W szczególności nie można żądać sprostowania orzeczenia poprzez zamieszczenie w nim określonych kwestii merytorycznych w odmiennym brzmieniu niż wynika to z pierwotnego orzeczenia, bowiem takie działanie w istocie zmierza nie do sprostowania, lecz do jego zmiany. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądanie zawarte we wniosku o sprostowanie nie mieści się w granicach zakreślonych art. 156 p.p.s.a., bowiem nie dotyczy innej oczywistej omyłki lecz odnosi się do ustaleń, z których sąd kasacyjny wyprowadził skutki prawne, a zatem aspektów merytorycznych sprawy. Sprostowanie orzeczenia nie może zatem prowadzić do zmiany zawartego w nim rozstrzygnięcia, bowiem w przeciwieństwie do błędów, niedokładności i omyłek o charakterze oczywistym, dążenie do sprostowania ustaleń stanu faktycznego w sprawie jest w rzeczywistości żądaniem ponownego rozpoznania sprawy i zmiany wydanego przez Sąd rozstrzygnięcia. Polemika ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie niewątpliwe wykracza poza zakres zastosowania instytucji uregulowanej w art. 156 p.p.s.a. Ponowne rozstrzygnięcie przez NSA kwestii właściwości organu występującego w sporze kompetencyjnym jest niedopuszczalne, ponieważ merytoryczne odniesienie się do powyższego zagadnienia w przedstawionych okolicznościach sprawy prowadziłoby do nadania wnioskowi strony charakteru właściwego środkowi zaskarżenia od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje. W związku z powyższym GDDKiA nie wykazał zaistnienia przesłanki oczywistej omyłki, o której mowa w art. 156 § 1 p.p.s.a. Tym samym, na podstawie art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 166 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w punkcie 1 sentencji. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że użyty w wierszu 25 od góry na stronie 7 uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 19 lutego 2024 r., sygn. akt II GW 147/23 zwrot "powiatowej Nr [...]" spowodował wątpliwość strony wnioskującej o sprostowanie orzeczenia. Uwzględniając powyższe, dla uniknięcia wątpliwości strony, NSA postanowił o sprostowaniu z urzędu w omówionym zakresie wskazanej w uzasadnieniu ww. postanowienia niedokładności i zastąpieniu użytego w tekście sformułowania określeniem niepowodującym wątpliwości. Zaistniała oczywista omyłka pisarska (niedokładność) wymagała sprostowania i dlatego na postawie art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 166 i w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w puncie 2 sentencji.