II GSK 99/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3342/23 w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 lutego 2023 r. nr BP.501.1777.2021.2058.WA7.360956 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D. Sp. z o.o. w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Decyzją z 10 września 2021 r. nr WP.8140.8.156.2021 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 92a ust. 2 w zw. z art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4, art. 39f ust. 1, art. 39l ust. 1 oraz Ip. 4.2. i 4.3. załącznika nr 4 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 919 ze zm. - dalej jako utd) nałożył na D. Sp. z o.o. w W. karę pieniężną w wysokości łącznej 2.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Jak wyjaśnił, 22 czerwca 2021 r. ok. godz. 12:10 w Warszawie na ul. [...] poddano kontroli drogowej samochód osobowy nieoznakowany jako taksówka. Pojazdem wykonywany był przewóz pasażerski, a podmiotem go wykonującym była D. Sp. z o.o. w W. (skarżąca, spółka). Podczas kontroli ustalono, że kierujący nie posiada zaświadczenia o przeprowadzeniu badań lekarskich i psychologicznych, co stanowi naruszenie zawarte w załączniku nr 4 do utd. W konsekwencji na spółkę nałożono administracyjną karę pieniężną po 1.000 zł za każde naruszenie (za brak każdego z wymaganych rodzajów badań), w efekcie czego łączna kara wyniosła 2.000 zł. II. Po rozpoznaniu dowołania skarżącej, Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z 10 lutego 2023 r. nr BP.501.1777.2021.2058.WA7.360956 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. III. Wyrokiem z 21 lipca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3342/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na ww. decyzję GITD. IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła spółka kwestionując go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego w postaci niezastosowania art. 92a ust. 10 utd, w sytuacji, w której za ten sam czyn, stwierdzony jednym protokołem kontroli z 22 czerwca 2021 r. wymierzona została zarówno kara 12.000 zł, na podstawie załącznika nr 3 do ww. ustawy (zgodnie z decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 30 sierpnia 2021 r. nr WP.8140.2.453.2021), jak i kara 2.000 zł, w oparciu o załącznik nr 4 do ww. ustawy (zgodnie z decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 10 września 2021 nr WP.8140.8.156.2021). Strona wniosła o uchylenie decyzji GITD oraz o orzeczenie o kosztach postępowania. V. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i orzeczenie o kosztach postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. VI. Skarga kasacyjna jest niezasadna Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie przesłanki enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu prawa. W niniejszej sprawie nie stwierdzono wad nieważności postępowania pierwszoinstancyjnego. VII. W okolicznościach niniejszej sprawy jej stan faktyczny, wynikający przede wszystkim z protokołu kontroli drogowej, nie jest kwestionowany. Spółka realizowała bowiem przewóz osób, naruszając przepisy nakazujące posiadanie odpowiedniej licencji oraz spełnianie przez używany do transportu pojazd wymogów konstrukcyjnych, za co nałożono na nią karę pieniężną z załącznika nr 3 do utd w kwocie łącznej 12.000 zł. Co istotne, w trakcie tej kontroli stwierdzono również naruszenia w postaci braku legitymowania się przez kierującą pojazdem wymaganych badań lekarskich i psychologicznych, co skutkowało z kolei nałożeniem na spółkę kolejnej kary w kwocie łącznej 2.000 zł z załącznika nr 4 do utd. Przedmiotem sporu jest natomiast to, czy w myśl art. 92a ust. 10 utd, wobec ukarania skarżącej karą za naruszenia z załącznika nr 3 do utd, które ujawnione zostały w trakcie tej samej kontroli, skarżąca powinna ponosić odpowiedzialność z załącznika nr 4 do utd. Wskazano już, że niesporne w sprawie jest to, że wykonywanie przewozu drogowego osób musiało czynić zadość również warunkowi koniecznemu w postaci posiadania przez osobę kierującą pojazdem wykonującym przewóz aktualnych badań lekarskich i psychologicznych, stwierdzających - co oczywiste - brak przeciwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, o czym stanowią art. 39j, art. 39k i art. 39l utd. Odnosząc się w tych realiach sprawy do zarzutu naruszenia art. 92a ust. 10 utd wskazać należy w pierwszej kolejności na kwestię prawidłowego rozumienia pojęcia "czynu", bowiem strona skarżąca kasacyjnie twierdzi, że stwierdzone uchybienie stanowi jeden czyn i nie powinno podlegać dwukrotnemu ukaraniu. Ocena w tym zakresie wymaga zatem uwzględnienia znamion poszczególnych naruszeń określonych w załączniku nr 3 i 4 do utd, przy założeniu, że ich źródłem jest jedno zachowanie (zdarzenie). Tym samym odstąpienie od ukarania na mocy załącznika nr 4 do utd w sytuacji procesowej, w której istnieje równoczesne ukaranie za popełnienie czynu sprecyzowanego w załączniku nr 3 do utd, wymaga uznania swoistej jednorodzajowości obu zachowań i podstaw ukarania. Brak karania za czyn z załącznika nr 4 do utd warunkowany jest zatem sytuacją, że to samo zachowanie wypełnia zarówno znamiona naruszenia określonego w którejś z pozycji załącznika nr 3 jak i z załącznika nr 4 do utd. Istotna jest więc "prawna tożsamość" naruszeń. W niniejszej sprawie stwierdzono naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji (Ip. 1.1 załącznika nr 3 do utd) oraz wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego (Ip. 2.11 załącznika nr 3 do utd). Pomimo więc tego, że ujawniono to w trakcie jednej kontroli (wraz z brakiem stosownych badań), nie może być jednak mowy o tożsamości ujawnionych naruszeń z załącznika nr 3 i 4 do utd w rozumieniu art. 92a ust. 10 utd. W związku z tym wyłączenie z tego przepisu nie ma w tym przypadku miejsca. Z art. 92a ust. 10 utd wynika zasada, że jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut kasacyjny jest pozbawiony uzasadnionych podstaw. Trafnie bowiem wskazał WSA, że skarżąca spółka dopuściła się naruszenia, polegającego na wykonaniu transportu drogowego przez kierowcę nieposiadającego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (opisane w lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do utd). W następstwie powyższego organ prawidłowo zastosował art. 92a ust. 2 utd, nie naruszając przy tym normy zawartej w art. 92a ust. 10 utd. Powoływana w tym przepisie tożsamość czynów, do której odwołuje się art. 92a ust. 10 utd, jest wyznaczona nie przez sam fakt wykonywania krajowego transportu drogowego, ale przez przedmiotowe znamiona każdego konkretnego naruszenia w świetle treści poszczególnych pozycji załącznika nr 3 i nr 4 do utd. Ponadto, normy zawartej w tym przepisie nie można odczytywać jako generalnego zakazu nałożenia kary za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w załączniku nr 3 i nr 4 (jak widzi to skarżąca), bez względu na rodzaj tych naruszeń. Uprawnione zatem jest twierdzenie, że w przedmiotowym przepisie chodzi o to, aby wyłączyć możliwość nałożenia na ten sam podmiot kary pieniężnej za te same naruszenia, jeśli są one uregulowane i usankcjonowanie jednocześnie w dwóch załącznikach do ustawy, tj. nr 3 i 4. Sytuacje objęte dyspozycją art. 92a ust. 10 utd zachodzą zatem wtedy, gdy jeden czyn wypełnia znamiona naruszeń z dwóch załączników. Przykładem takiego naruszenia jest przypadek, gdy wystąpi brak licencji stwierdzony podczas kontroli przewozu, o którym mowa w załączniku nr 3 lp. 1.1 oraz nieokazanie i niewyposażenie kierowcy w licencję podczas tej samej kontroli, o czym mowa w załączniku nr 4 lp. 1.1. Wówczas, zgodnie z art. 92a ust. 10 utd, nie można ukarać podmiotu określonego w art. 92a ust. 2 utd za brak licencji i za jej nieokazanie, bowiem brak licencji pochłania to drugie naruszenie (nie można okazać czegoś, czego się nie posiada). Tego rodzaju "kumulacji" naruszeń w załącznikach nr 3 i 4 jest więcej, np. naruszenia z Ip. 4.5, 5, 11-13, 15.1 i 15.2 opisane w załączniku nr 4, stanowią odpowiednio naruszenia z Ip. 6.3.3., 8, 5.4 pkt 3 i pkt 4, 5.5 pkt 3, 9.1 i 9.2 załącznika nr 3. Tymczasem, podczas jednej kontroli przewozu drogowego przeprowadzonego w niniejszej sprawie stwierdzono zarówno naruszenia określone w załączniku nr 3 do utd, jak i w załączniku nr 4. Podkreślenia jednakże wymaga, że naruszenia te są od siebie niezależne i w żadnym razie nie mogą być uznane za jeden czyn w rozumieniu art. 92a ust. 10 utd, co oznacza, że przepis ten nie miał w okolicznościach sprawy zastosowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a), § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118).