II GSK 904/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku C. Sp. z o.o. w W. o uzupełnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 904/20 o orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2564/19 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 września 2019 r. nr KOC/3884/Dr/19 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: oddalić wniosek.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 904/20 oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2564/19 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 25 września 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Wnioskiem z dnia 29 czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżącej, na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), wniósł o uzupełnienie przedmiotowego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, poprzez zasądzenie od organu skarżącego kasacyjnie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony skarżącej nie znajduje podstaw prawnych, a zatem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Na podstawie § 2 tego przepisu wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 193 p.p.s.a. powyższe regulacje znajdują odpowiednie zastosowanie również w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W wyroku z dnia 27 kwietnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Jednocześnie NSA nie orzekł w wyroku o zasądzeniu na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego. Wobec tego należało ocenić, czy w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Jak wynika z art. 204 p.p.s.a., w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez: 1. organ – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę albo przez 2. skarżącego – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Stawki wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego i katalog czynności, za których wykonanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym przysługują koszty postępowania regulują rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka była reprezentowana przez adwokata, a zatem rozporządzeniem, które znalazłoby zastosowanie jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.; dalej rozporządzenie) w stanie prawnym obowiązującym od dnia 27 października 2016 r., z uwagi na to, iż skarga kasacyjna strony została złożona w dniu 8 listopada 2019 r. (data stempla pocztowego na kopercie – karta akt sądowych – nr 24). Z § 14 ust. 1 rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: 1) w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 2, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 1200 zł, c) w innej sprawie – 480 zł; 2) w drugiej instancji: a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat – 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł, b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł, c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł, d) w postępowaniu zażaleniowym – 240 zł. Z przywołanych powyżej przepisów wynika, że na gruncie postępowania kasacyjnego koszty postępowania obejmują poniesione przez stronę koszty sądowe oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony, który wykonał czynność określoną w § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a-c rozporządzenia, to znaczy stawił się na rozprawie lub w terminie sporządził skargę kasacyjną. Ponadto, możliwe jest zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną w terminie (zob. uchwała siedmiu sędziów NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12; publ. ONSA WSA 2013/3, poz. 38). W uchwale tej sąd stwierdził, że "art. 204 i art. 205 § 2–4 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną". W takim przypadku zasądzenie zwrotu kosztów postępowania będzie obejmowało zatem koszt zastępstwa procesowego strony związanego ze sporządzeniem odpowiedzi na skargę kasacyjną. Bezspornym jest, że w sprawie niniejszej skarżąca nie poniosła kosztów sądowych, do których należą opłaty sądowe (np. wpis od pisma wszczynającego postępowanie) i wydatki, więc nie ma podstaw do zasądzenia ich zwrotu. Jeżeli zaś chodzi o zwrot wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego skarżącej spółki, NSA stwierdza, że żadnej z czynności przewidzianych w rozporządzeniu pełnomocnik ten nie dokonał. Poza sporem jest, iż zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z dnia 14 lutego 2023 r., sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), a zatem koszty dla pełnomocnika z tytułu stawiennictwa na rozprawie, której w sprawie nie przeprowadzono, nie mogły zostać zasądzone. Skargę kasacyjną rozpoznano bowiem na posiedzeniu niejawnym. Wątpliwości skarżącej wnoszącej o uzupełnienie wyroku NSA budzi natomiast brak uwzględnienia okoliczności sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika pisma procesowego z dnia 24 kwietnia 2023 r, w którym spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, przedstawiła argumenty uzasadniające żądanie oddalenia skargi kasacyjnej, a także sformułowała w nim wniosek o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą podstawy do zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika za sporządzenie niniejszego pisma, będącego wyrazem stanowiska skarżącej odnośnie do złożonej przez organ skargi kasacyjnej, i w którym sformułowano wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Należy bowiem stwierdzić, że pismo to zostało wniesione do sądu po terminie określonym w art. 179 zd. 1 p.p.s.a., który stanowi, że strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Odpis skargi kasacyjnej doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 6 lipca 2020 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru – karta akt sądowych nr 83), a zatem 14-dniowy termin na wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną upływał w dniu 20 lipca 2020 r. Tymczasem jak wynika z akt sprawy pismo procesowe, na podstawie którego skarżąca domaga się zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego jak za odpowiedź na skargę kasacyjną złożono osobiście na Biurze Podawczym Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 24 kwietnia 2023 r. (vide: data prezentaty na piśmie – karta akt sądowych nr 104). Skoro więc pełnomocnik skarżącej złożył spóźnioną odpowiedź na skargę kasacyjną (pismo procesowe zawierające wniosek o zasądzenie kosztów postępowania), to za jej sporządzenie nie przysługuje zwrot kosztów postępowania na mocy art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w wyroku NSA z 27 kwietnia 2023 r. orzeczono o całości sprawy, a brak orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego wynikał z tego, że nie zachodziły podstawy do ich przyznania. Tym samym wniosek skarżącej o uzupełnienie wyroku w tym zakresie nie mógł zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 157 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji