II GSK 880/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Ke 492/23 w sprawie ze skargi J.S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 859/20 w sprawie ze skargi J.S. na akt Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach z dnia 10 lipca 2020 r. znak: RD-MT/5380-1/94/15 w przedmiocie wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z 15 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 492/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem na akt Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach z dnia 10 lipca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Prawomocnym wyrokiem z 21 stycznia 2021 r. o sygn. akt II SA/Ke 859/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J.S. (dalej jako: "skarżący") na akt Komendanta Wojewódzkiego Policji (dalej jako: "organ") w Kielcach z dnia 10 lipca 2020 r. w przedmiocie wpisu ostatecznego w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W dniu 3 listopada 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę o wznowienie postępowania, m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 859/20. W podstawie prawnej żądania skarżący powołał: art. 49a, art. 50 § 1, art. 173 § 1. art. 175, art. 271 i art. 285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm.; dalej jako: "k.c."), art. 540 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1375 ze zm.; dalej jako: "k.p.k.") oraz art. 105 § 1, art. 156 § 1, art. 175, art. 223 § 1, art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."). Pismem z 24 listopada 2023 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Kielcach wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania sądowego poprzez wskazanie podstawy wznowienia i jej uzasadnienia oraz wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W piśmie procesowym z 6 grudnia 2023 r. skarżący stwierdził, że jego zdaniem w piśmie stanowiącym skargę o wznowienie wskazano elementy formalne niezbędne do nadania sprawie biegu, w tym przytoczono artykuły stanowiące podstawę wznowienia postępowania. Jak dalej podano, że skarżący ma świadomość możliwości zastosowania art. 280 § 1 p.p.s.a. Pełnomocnik, związany stanowiskiem skarżącego, wniósł o podjęcie dalszych czynności w sprawie. WSA odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego. W ocenie WSA w złożonej skardze o wznowienie postępowania sądowego skarżący wymienił szereg przepisów ustaw – w tym art. 271 p.p.s.a. – nie podając jednoznacznie podstawy wznowienia, ani nie uzasadniając jej. Art. 271 p.p.s.a. zawiera natomiast w swej treści (punkty 1 i 2) kilka samodzielnych przesłanek żądania wznowienia postępowania, zatem samo wymienienie tego przepisu w treści pisma nie czyni zadość obowiązkowi wskazania podstawy wznowienia. Zdaniem Sądu, samo wymienienie art. 271 p.p.s.a. w treści pisma nie czyni zadość obowiązkowi wskazania podstawy wznowienia. W ocenie Sądu, pomimo prawidłowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie, nie zostały uzupełnione w terminie, bowiem skarżący nie wskazał konkretnej podstawy wznowienia, nie uzasadnił jej i nie wykazał również okoliczności dochowania terminu do skutecznego wywiedzenia skargi. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący, zarzucając naruszenie art. 280 § 1 p.p.s.a. poprzez brak nadania biegu sprawie ze skargi o wznowienie, podczas gdy skarga spełnia wszelkie wymagania formalne. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu, albowiem koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Istota rozpoznawanej sprawy, uwzględniając jej charakter i etap, na którym obecnie się znajduje, sprowadza się do oceny, czy strona skarżąca w sposób właściwy wskazała przesłanki do wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Pamiętać należy, na co zwrócił szczególną uwagę Sąd pierwszej instancji, że postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, pierwszego mającego na celu zbadanie dopuszczalności skargi o wznowienie, a następnie, jeśli to zostanie potwierdzone, drugiego polegającego na ocenie zasadności skargi ( por. postanowienie NSA z 4 września 2013 r. , sygn.. akt I FSK 1424/13 ). Na pierwszym etapie badaniu - pod względem formalnym - podlega, czy skarga o wznowienia postępowania zawiera podstawę wznowienia i czy odpowiada ona jednej z podanych w przepisach p.p.s.a. przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W skardze o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 859/20 skarżący domagał się wznowienia postępowania w sprawie, powołując się na następujące przepisy: art. 49a, art. 50 § 1, art. 173 § 1. art. 175, art. 271 p.p.s.a., art. 285 p.p.s.a., art. 58 § 1 k.c., art. 105 § 1, art. 156 § 1, art. 175, art. 223 § 1, art. 154 § 1 k.p.a. oraz art. 540 § 1 k.p.k. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest instytucją wyjątkową, której postawy zostały wskazane przez ustawodawcę w art. 271-273 p.p.s.a. W literaturze przedmiotu są one ogólnie klasyfikowane jako: przyczyny nieważności (art. 271 p.p.s.a.), właściwe przyczyny resytucyjne (art. 273 p.p.s.a.), orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą (art. 272 p.p.s.a.). W doktrynie i w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że podanie podstawy wznowienia postępowania powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, która z podstaw wymienionych w art. 271 p.p.s.a. uzasadnia wznowienie w sprawie. Z kolei uzasadnienie podstawy prawnej powinno zawierać przytoczenie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, WKP 2024). Brak konkretnego wskazania podstawy prawnej rzutuje już na samą dopuszczalność skargi o wznowienie. Przewodniczący Wydziału I WSA w Kielcach, biorąc pod uwagę konstrukcję skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, słusznie wezwał skarżącego do wskazania konkretnej podstawy wznowienia postępowania. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z 6 grudnia 2023 r. stwierdził, że zdaniem skarżącego wskazał on wszelkie niezbędne elementy do nadania biegu skardze o wznowienie postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący wadliwie powołał podstawę prawną skargi o wznowienie postępowania, powołując się na przepis art. 271 p.p.s.a., nie określił bowiem dokładnej podstawy wznowienia postępowania sądowego oraz nie wskazał okoliczności uprawdopodobniających jej wystąpienie. Wymieniony w skardze o wznowienie przepis art. 271 p.p.s.a. zawiera kilka samodzielnych przesłanek żądania wznowienia postępowania. W skardze o wznowienie nie wskazano precyzyjnie, o który punkt tego artykułu chodzi autorowi skargi. Powyższej kwestii nie wyjaśniono również w piśmie z 6 grudnia 2023 r. Wobec nie uzupełnienia braków formalnych opisanych wyżej Sąd pierwszej instancji wyciągnął prawidłowy, że niemożliwym było nadanie sprawie dalszego biegu. Nadto należy podnieść, że sąd nie może doszukiwać się samodzielnie przesłanek wznowienia, abstrahując od sformułowań zawartych w skardze wniesionej przez stronę. Zasada nie związania sadu granicami środka zaskarżenia w kształcie, w jakim obowiązuje ona w postępowaniu zwykłym toczącym się przed sądem pierwszej instancji, nie znajduje w takim przypadku zastosowania (por. wyrok NSA z 13 marca 2008 r., sygn. akt II FSK 11/07). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, bowiem przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a.