II GSK 798/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska Protokolant starszy asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 785/22 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 785/22, oddalił skargę A. Sp. z o.o. w B. (dalej: "skarżąca", "spółka") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ odwoławczy") z [...] września 2022 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2021 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącą spółkę, na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z 6 września 2021 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 180, dalej: "u.t.d:"), kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł. za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, stwierdzone w protokole kontroli z [...] marca 2021 r., polegające na: wykonywaniu transportu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia o braku przeciwskazań psychologicznych do świadczenia pracy na tym stanowisku (lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.). W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że organy zasadnie przyjęły, że skarżąca spółka, będąca jednocześnie podmiotem wykonującym transport drogowy, o którym mowa w art. 92 ust. 1 u.t.d., a także inną osobą wykonującą czynności związane z przewozem drogowym, tj. podmiotem, o którym mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., dopuściła się naruszenia polegającego na wykonywaniu transportu drogowego przez kierowcę nieposiadającego stosownych orzeczeń (psychologicznego oraz o braku przeciwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy), a decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2021 r. o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w wysokości 9.300 zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. za naruszenia stwierdzone podczas tej samej kontroli, o których mowa w lp. 1.5, lp. 1.12 i lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na niezgłoszeniu organowi licencyjnemu zmiany danych, o których mowa w art. 7a i 8 u.t.d., niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 tej ustawy oraz wykonywaniu przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4b u.t.d., nie stanowi przeszkody do wydania zaskarżonej decyzji. Zauważyć jednak należy, że pomimo tego, że stwierdzone naruszenia zostały ujawnione podczas jednej kontroli, to nie stanowią jednocześnie tych samych naruszeń, o jakich mowa w załączniku nr 3 i nr 4 do u.t.d. W art. 92a ust. 10 u.t.d. chodzi o to, aby wyłączyć możliwość nałożenia na ten sam podmiot kary pieniężnej za te same naruszenia, jeśli są one uregulowane i usankcjonowanie jednocześnie w dwóch załącznikach do ustawy: nr 3 i nr 4. Sytuacje objęte dyspozycją art. 92a ust. 10 u.t.d. to takie zatem, gdy jeden czyn wypełnia znamiona naruszeń z dwóch załączników. W ocenie WSA, normy zawartej w tym przepisie nie można odczytywać jako generalnego zakazu nałożenia kary za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w załączniku nr 3 i nr 4, bez względu na rodzaj tych naruszeń. Takie wnioskowanie jest błędne chociażby dlatego, że ustanowiony w art. 92a ust. 10 nakaz nałożenia jednej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 (a więc opisanej w załączniku nr 3 do u.t.d.), w określonych w tym przepisie sytuacjach, odnosi się wyraźnie do tożsamości stwierdzonych naruszeń, a nie do tożsamości zdarzenia (w tym przypadku kontroli), będącego podstawą do stwierdzenia tych naruszeń. To nie okoliczność jednej kontroli (jednego czynu) wyłącza możliwość nałożenia kar pieniężnych przewidzianych w dwóch załącznikach, ale stwierdzenie, że czyn ten stanowi naruszenie opisane jednocześnie w załączniku nr 3 i nr 4. WSA zaznaczył, że w art. 92a ust. 10 u.t.d. ustawodawca jednoznacznie wskazuje, że czyn będący naruszeniem wymienionym w załączniku nr 3 do ustawy ma jednocześnie stanowić naruszenie opisane w załączniku nr 4 do ustawy. Tymczasem przewóz osób przez kierowcę, który nie ma orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku odpowiednich przeciwwskazań do wykonywania takiej pracy nie są czynami opisanymi w załączniku nr 3 do ustawy lp. 1.12 czy 2.11. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie: I. prawa materialnego w postaci: 1) niezastosowania przepisu art. 92a ust 10 u.t.d., w sytuacji, w której za ten sam czyn, stwierdzony jednym protokołem kontroli z dnia [...] marca 2021 r. wymierzona została zarówno kara 9.300 zł, na podstawie załącznika nr 3 do w/w ustawy (zgodnie z decyzją z dnia [...] października 2021 r., w sprawie o sygn. akt [...]), jak i kara 2.000 zł, w oparciu o załącznik nr 4 do w/w ustawy (zgodnie z decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2021 r. o sygn. akt [...]). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie wniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz skierowanie sprawy na rozprawę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono okoliczności skutkujących nieważnością postępowania enumeratywnie wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega zatem na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów kasacyjnych. W skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 92a ust. 10 u.t.d., poprzez jego niezastosowanie. Niewłaściwe zastosowanie (czy błędne niezastosowanie) prawa materialnego polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie został błędnie uznany przez sąd za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalonego stanu faktycznego nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Istotą sporu w sprawie jest więc to, czy w niespornych miedzy stronami okolicznościach faktycznych, organy transportu drogowego zasadnie nie znalazły podstaw do zastosowania art. 92a ust. 10 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli czyn będący naruszeniem, opisanym w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, podzielając stanowisko organów stwierdził, że powołany przepis ma zastosowanie wówczas, gdy jeden czyn wypełnia znamiona naruszeń z dwóch załączników do u.t.d., a taka sytuacja nie występuje w rozpatrywanej sprawie. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 92a ust. 10 u.t.d. wskazać należy, że prawidłowe rozumienie pojęcia "czynu" wymaga uwzględnienia znamion poszczególnych naruszeń określonych w załączniku nr 3 i 4 do u.t.d. przy założeniu, że ich źródłem jest jedno zachowanie (zdarzenie). Tym samym odstąpienie od ukarania na mocy załącznika nr 4 do u.t.d. w sytuacji procesowej, w której istnieje równoczesne ukaranie za popełnienie czynu sprecyzowanego w załączniku nr 3 do u.t.d., wymaga uznania swoistej jednorodzajowości obu zachowań i podstaw ukarania. Brak karania za czyn z załącznika nr 4 do u.t.d. warunkowany jest zatem tym, że to samo zachowanie wypełnia zarówno znamiona naruszenia określonego w którejś z pozycji załącznika nr 3 jak i z załącznika nr 4 do u.t.d. Istotna jest więc "prawna tożsamość" naruszeń. W niniejszej sprawie stwierdzono naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (Ip. 4.2 załącznika nr 4 do u.t.d.) oraz wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.), natomiast w sprawie, w której [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję z [...] października 2021 r. nr [...] naruszenia polegające na niezgłoszeniu w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie (lp. 1.5. załącznika nr 3 do u.t.d.), niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. (lp. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d.), wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. (lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d.). Pomimo więc, że naruszenia zostały ujawnione w trakcie jednej kontroli, to nie może być mowy o tożsamości ujawnionych naruszeń z załącznika nr 3 i 4 do u.t.d. w rozumieniu art. 92a ust. 10 u.t.d. W związku z tym wyłączenie z tego przepisu nie ma w tym przypadku miejsca. Z tych przyczyn zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej uznać należy za całkowicie nieuzasadniony. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.)