II GSK 668/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Protokolant asystent sędziego Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 179/22 w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 8 listopada 2021 r., nr EA-I-689/598/21 w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok; 2. odrzucić skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 17 listopada 2022 r., oddalił skargę A. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 8 listopada 2021 r., w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: decyzją z dnia 27 sierpnia 2021 r., Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku skreślił skarżącą z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Jako podstawę organ wskazał na wniesiony przeciwko skarżącej przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Gdyni akt oskarżenia z dnia 1 czerwca 2021 r. o przestępstwo z art. 12 § 1 w zw. z art. 263 § 2 kodeksu karnego. Strona została oskarżona o to, że w dniach 27.10.2019 r., 31.10.2019 r., 07.11.2019 r., 25.10.2019 r., 29.10.2019 r., 03.11.2019 r. i 09.11.2019 r. w G., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, posiadała broń palną kbk AKMS 7,62 mm oraz 60 sztuk amunicji, bez wymaganego zezwolenia do posiadania tego rodzaju broni, pełniąc w wymienionych dniach służbę na posterunku ochronnym określonych firm. Organ ustalił że postępowanie o wskazany czyn toczy się przed Sądem Rejonowym w Gdyni w sprawie o sygn. akt IX K 312/2021. Komendant Główny Policji zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazując na treść art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2020 r. poz. 838, dalej: ustawa o ochronie osób i mienia) uznał, że do oceny, czy w danej sprawie istnieje przesłanka do skreślenia danej osoby z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, wystarczy samo wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo umyślne. Mając na uwadze toczące się przeciwko skarżącej postępowanie karne organ uznał, że przestępstwo, o popełnienie którego strona została oskarżona, miało charakter umyślny. Okoliczność ta była dla organów Policji wiążąca w sprawie skreślenia skarżącej z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję wskazał, że w świetle przepisu art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia, przesłankę skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, stanowi nie tylko skazanie pracownika ochrony za popełnienie przestępstwa umyślnego, ale również wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego o takie przestępstwo. Samo wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo umyślne jest wystarczającą przesłanką do skreślenia danej osoby z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Sąd za bezsporne uznał, że przeciwko skarżącej toczy się postępowanie karne o przestępstwo z art. 12 § 1 kk w zw. z art. 263 § 2 kk (posiadanie bez wymaganego zezwolenia broni i amunicji). Przestępstwo, o popełnienie którego skarżąca jest oskarżona, ma charakter umyślny, co oznacza, że okoliczność ta była dla organów Policji wiążąca w sprawie skreślenia jej z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. W ocenie Sądu, organ słusznie wskazał, że w postępowaniu administracyjnym nie rozpatrywał sprawy skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, w kontekście winy, czy niewinności osoby podejrzanej, czy też oskarżonej. Domniemanie niewinności, jako zasada procesu karnego, nie rozciąga się na postępowania, których celem nie jest zastosowanie sankcji karnej. W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). A. H., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię tj. z art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia, poprzez ustalenie, iż zachodzi konieczność skreślenia A. H. z listy pracowników ochrony fizycznej w przypadku, gdy wszczęto w stosunku do niej postępowanie karne o popełnienie przestępstwa umyślnego; 2. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię art. 42 ust 1 i 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku, w zw. z art. 8 ust 1 i 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku, poprzez ustalenie, iż zachodzi konieczność skreślenia z listy pracowników ochrony fizycznej A. H., w sytuacji braku prawomocnego wyroku skazującego za popełnienie przestępstwa umyślnego; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., poprzez oddalanie skargi A. H. pomimo decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 27.08.2021 roku, nr WPA.633 - 711/2019/AR/KW, skreślającej skarżącą z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, w sposób sprzeczny ze słusznym interesem obywatela; 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., poprzez oddalanie skargi A. H. pomimo, iż decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 27.08.2021 roku, nr WPA.633 - 711/2019/AR/KW, skreślająca skarżącą z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej związana jest z zarzutem nie pozostającym w związku z bezpieczeństwem i ochroną osób i mienia. Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyrok i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Gdańsku. Komendanta Główny Policji, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego stosownie do obowiązujących w tym zakresie norm. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: w myśl art. 189 p.p.s.a. jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Przepis ten nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek zbadania, czy w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zachodziły podstawy do odrzucenia skargi lub podstawy do umorzenia postępowania. Podstawy do odrzucenia skargi określone zostały w art. 58 § 1 p.p.s.a., zaś podstawy umorzenia postępowania przewidziano w art. 161 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, gdy przesłanki do odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania powstały na etapie postępowania przed Sądem I instancji, ten Sąd miał obowiązek wydania postanowienia o odrzuceniu skargi lub umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. W sytuacji, gdy tego nie uczynił, obowiązek ten, po zakończeniu postępowania przed Sądem I instancji przechodzi na Naczelny Sąd Administracyjny, który uchyla zaskarżone orzeczenie i odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09 (ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40) przepis art. 189 p.p.s.a. jest regulacją kompletną i wyczerpującą. Jeżeli pojawią się przesłanki wskazane w tym przepisie, a więc podstawy do odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed Sądem I instancji, przepis ten nie daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu żadnego wyboru, poza wydaniem postanowienia uchylającego wyrok Sądu I instancji i odrzuceniem skargi bądź umorzeniem postępowania. Ponadto, co wymaga podkreślenia, art. 189 p.p.s.a. nie odwołuje się do przesłanek nieważności postępowania przewidzianych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wskazano również, że zakaz reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wywołanym zarówno wniesieniem skargi kasacyjnej, jak i zażalenia, odnosi się jedynie do orzeczeń rozstrzygających kwestie merytoryczne, a więc gdy w sprawie zostały spełnione wszystkie obowiązujące warunki merytorycznego rozpoznania sprawy. Natomiast jeżeli w sprawie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi (art. 58 § 1 p.p.s.a.) lub umorzenia postępowania przed Sądem I instancji (art. 161 § 1 p.p.s.a.), a zatem gdy sprawa nie może być merytorycznie rozpoznana, wówczas nie obowiązuje zakaz reformationis in peius, gdyż nie wchodzi w grę pogorszenie sytuacji prawnej strony wnoszącej środek odwoławczy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zaktualizowały się przesłanki zastosowania regulacji prawnej, o której mowa w art. 189 p.p.s.a. W świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w sprawie, w której skarga została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika, Sąd I instancji w przypadku nieusunięcia przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa, nie jest zobowiązany do wzywania skarżącego do podpisania skargi (por. postanowienie NSA z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OZ 459/22). W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji prawidłowo więc pismem z 28 lutego 2022 r. wezwał pełnomocnika skarżącej – adw. R. C. do wyjaśnienia, w terminie 7 dni, rozbieżności w zakresie oznaczenia - w załączonym do skargi pełnomocnictwie - danych osobowych mocodawcy jako "A. H." w sytuacji gdy pełnomocnictwo podpisuje "A. H.", ewentualnie nadesłania w ww. terminie nowego pełnomocnictwa. Po wyjaśnieniu kwestii rozbieżności dotyczących udzielonego pełnomocnictwa, Sąd powinien jednak na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. wezwać pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego wymienionego w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., czyli podpisu złożonego pisma procesowego. Sąd I instancji nie uczynił tego jednak. W konsekwencji powyższego, skarga złożona przez profesjonalnego pełnomocnika nie czyniła zadość wymogom formalnym. Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że rozstrzygnięcia podjęte w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym skargą zawierającą brak formalny nie mogą się ostać i powinny zostać uchylone. Skoro jednak Sąd nie wezwał strony do uzupełnienia braków formalnych na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie będzie jej przysługiwać prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W rekapitulacji należało więc stwierdzić, że wniesiona w sprawie skarga powinna była podlegać odrzuceniu przez Sąd I instancji jako nie spełniająca wymogów formalnych. Skoro tak się nie stało, to wobec zaktualizowania się przesłanek zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 189 p.p.s.a. należało uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 189 p.p.s.a w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.