II GSK 710/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 178/22 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 5 listopada 2021 r. nr EA-1-682/409/21 w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. D. na rzecz Komendanta Głównego Policji 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Decyzją z 7 września 2021 r. nr WPA.633-725/2016/ML Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku, działając na podstawie art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy z 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 838 - dalej ustawa) skreślił M. D. (skarżący) z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że przeciwko stronie został skierowany akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Gdyni o popełnienie przestępstwa z art. 263 § 3 kodeksu karnego. Po wszczęciu postępowania, zgodnie z dyspozycją art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy, pracownika ochrony skreśla się z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, w przypadku gdy, pracownik ochrony fizycznej został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego lub wszczęto w stosunku do niego postępowanie karne o takie przestępstwo. II. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Komendant Główny Policji, decyzją z 5 listopada 2021 r. nr EA-1-682/409/21 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Odwołując się do art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy wskazał, że do jego zastosowania wystarczy ustalenie przez organ Policji, że względem strony zostało wszczęte postępowanie karne. W takim przypadku ustawodawca przyznał bezwzględny prymat interesowi społecznemu nad słusznym interesem obywatela. Organ Policji nie ma zatem prawnej możliwości wyboru rozstrzygnięcia w tym zakresie. Organ wyjaśnił, że w toku postępowania o skreślenie z listy kwalifikowanych pracowników ochrony, nie ustala się winy czy też niewinności osoby wpisanej na listę. Fakt związania skutku, w postaci obligatoryjnego skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony z przesłanką samego tylko wszczęcia postępowania karnego przeciwko osobie o przestępstwo umyślne, w żaden sposób nie niweluje zasady domniemania niewinności, bowiem nie ingeruje w tę sferę, zastrzeżoną dla sądów powszechnych (wydziałów karnych). Wniesienie aktu oskarżenia nie wiąże się z przesądzeniem kwestii dotyczącej, ani sfery przedmiotowej (okoliczności popełnienia czynu zabronionego), ani też podmiotowej (stwierdzenie winy w jakiekolwiek postaci). III. Wyrokiem z 17 listopada 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 178/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony na ww. decyzję. Zdaniem WSA przesłankę skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, stanowi nie tylko skazanie pracownika ochrony za popełnienie przestępstwa umyślnego, ale również wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego o takie przestępstwo. Samo wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo umyślne jest więc wystarczającą przesłanką do skreślenia danej osoby z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Decyzja w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej ma charakter związany. Organ Policji nie ma zatem prawnej możliwości wyboru rozstrzygnięcia w tym zakresie. Wydając decyzję, kieruje się jedynie oceną wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w ww. przepisie, do zastosowania którego jest zobligowany po stwierdzeniu ich istnienia. W art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy ustawodawca nie stopniuje ani też nie różnicuje przesłanek skreślenia. Bezsporne zaś w sprawie jest, że skarżący został objęty zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 263 § 3 kodeksu karnego. Przestępstwo to ma charakter umyślny, co oznacza, że okoliczność ta jest dla organów Policji wiążąca w sprawie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł M. D., kwestionując go w całości i zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy poprzez ustalenie, iż zachodzi konieczność skreślenia M.D. z listy pracowników ochrony fizycznej w przypadku, gdy wszczęto w stosunku do niego postępowanie karne o popełnienie przestępstwa umyślnego, 2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 42 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust 1 i 2 Konstytucji RP poprzez ustalenie, iż zachodzi konieczność skreślenia z listy pracowników ochrony fizycznej M. D. w sytuacji braku prawomocnego wyroku skazującego za popełnienie przestępstwa umyślnego, 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., poprzez oddalanie skargi M. D. pomimo decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z 7.09.2021 r., skreślającej skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, w sposób sprzeczny ze słusznym Interesem obywatela, 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., poprzez oddalanie skargi M. D. pomimo, iż decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z 7.09.2021 r., skreślająca skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej związana jest z zarzutem nie pozostającym w związku z bezpieczeństwem i ochroną osób i mienia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go decyzji organów II i I instancji. V. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i orzeczenie o kosztach postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. VI. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie przesłanki enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu prawa. W niniejszej sprawie nie stwierdzono wad nieważności postępowania pierwszoinstancyjnego. VII. Istota sporu zaistniałego w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości zastosowanej przez WSA wykładni art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy. Zarzuty materialnoprawne skargi kasacyjnej dotyczące tego przepisu (odwołujące się także do norm konstytucyjnych), kwestionują prawidłowość rozumienia przez WSA normy prawnej w nim ujętej. Strona podnosi w istocie, że takie rozumienie wskazanej regulacji jak zaprezentowane w niniejszej sprawie przez organy i WSA, narusza zasadę domniemania niewinności, bowiem samo prowadzenie postępowania karnego za przestępstwo umyślne przeciwko osobie wpisanej na listę kwalifikowanych pracowników ochrony nie daje - w ocenie skarżącego - podstaw do skreślenia go z tej listy. Brzmienie art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy jest jednak oczywiste. Zgodnie z jego treścią, pracownika ochrony skreśla się z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, w przypadku gdy m.in. został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego lub wszczęto w stosunku do niego postępowanie karne o takie przestępstwo. Argumentacja strony skarżącej zmierza w istocie do wykazania, że tak rozumiany przepis, w sposób nieuzasadniony przełamuje chroniącą każdego podejrzanego zasadę domniemania niewinności, piętnując zarazem taką osobą już za sam fakt objęcia ściganiem za przestępstwo umyślne. Słusznie jednak wyjaśnił Sąd pierwszej instancji oraz organy Policji, że w postępowaniu dotyczącym skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony nie orzeka się o winie bądź niewinności osoby oskarżonej o popełnienie przestępstwa umyślnego, a wyłącznie wykonuje się normę prawną nakazującą, jeżeli wystąpi m.in. fakt ścigania za popełnienie umyślnego czynu zabronionego, skreślenie takiej osoby z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. W odniesieniu do powyższych twierdzeń strony skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że tego rodzaju regulacja jak przewidziana w art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy ma przede wszystkim charakter gwarancyjny, co jest zrozumiałe z uwagi na bardzo szeroki, zbliżony do policyjnych, zakres uprawnień kwalifikowanego pracownika ochrony fizycznej. W art. 36 ust. 1 pkt 1-5 ustawy sprecyzowano bowiem katalog uprawnień przysługujących takiej osobie przy wykonywaniu zadań ochrony osób i mienia. Ma ona zatem prawo m.in. do legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości, ustalania powodu ich przebywania w miejscu ochranianym, ujęcia osób w celu niezwłocznego oddania ich Policji, użycia lub wykorzystania określonych środków przymusu bezpośredniego, czy wreszcie użycia lub wykorzystania broni palnej. Tego rodzaju uprawnienia, jak widać niezwykle szerokie, uzasadniają zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego potrzebę ścisłej kontroli osób, które je posiadają. W związku z tym, samo już wszczęcie względem kwalifikowanego pracownika ochrony fizycznej, postępowania karnego o przestępstwo umyślne (co następuje w momencie przedstawienia tej osobie zarzutów), uzasadnia sięgnięcie po środek prawny jakim jest skreślenie z listy. Nie jest to przy tym przejaw podważania czy negowania naczelnej zasady procesu karnego, jaką jest domniemanie niewinności, a uzasadniona konsekwencja postawienia w stan oskarżenia, mająca zabezpieczyć inne dobro chronione, jakim jest wykonywanie uprawnień kwalifikowanego pracownika ochrony fizycznej przez osobę pozostającą poza jakimkolwiek podejrzeniem. Nie ma przy tym znaczenia za jakie przestępstwo umyślne strona została oskarżona, a sam fakt oskarżenia. Dlatego też bez znaczenia jest eksponowana w zarzucie nr 4 skargi kasacyjnej okoliczność, że strona staje pod zarzutem nie pozostającym w związku z bezpieczeństwem i ochroną osób i mienia. Takie twierdzenie jest nieuzasadnione także i z tej przyczyny, że oskarżenie strony dotyczy czynu związanego z bronią i amunicją, a więc pozostającego w związku z uprawnieniami pracownika ochrony. W konsekwencji powyższych uwag, skreślenie z listy kwalifikowanych pracowników ochrony jest w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowe. VIII. Reasumując, w sprawie nie miała miejsca wadliwa wykładnia art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy, a także nie naruszono przepisów procesowych dotyczących gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118).