II GSK 499/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 września 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 487/22 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 8 lutego 2022 r. nr 1201-IOC.48.28.2021 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA w Krakowie, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 12 września 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 487/22 oddalił skargę P. sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) z 8 lutego 2022 r. nr 1201-IOC.48.28.2021 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Przeprowadzona 3 października 2020 r. na autostradzie A4 w miejscowości Balice kontrola zestawu pojazdów o numerach rejestracyjnych [1] (ciągnik) i [2] (naczepa), którym skarżąca jako przewoźnik realizowała przewóz oleju palmowego na podstawie zgłoszenia SENT[...] wykazała, że w czasie trwania kontroli w rubryce "informacje o środku transportu" zmieniono numer rejestracyjny ciągnika z [3] na [1]. Ponadto w systemie SENT GEO stwierdzono zmianę urządzenia zewnętrznego systemu lokalizacji z urządzenia nr [4] na urządzenie nr [5], a także brak zarejestrowanej trasy przejazdu środka transportu realizującego zgłoszenie SENT[...] na odcinku Brzeg-Balice A4. W związku z tym, kontrolujący stwierdzili niedopełnienie wymogu niezwłocznej aktualizacji zmian w systemie SENT. Decyzją z 13 września 2021 r. Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm.; dalej: ustawa SENT), nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za niewykonanie obowiązku określonego w art. 8 ust. 1 ustawy. Zaskarżoną decyzją Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że sam fakt naruszenia obowiązku, o którym mowa w ustawie, pociąga skutek w postaci sankcji administracyjnej w formie kary pieniężnej, przy czym organ nie ma możliwości miarkowania kar, które określone są przez ustawodawcę proporcjonalnie do naruszenia. Dyrektor IAS wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT, kontrola przewozu towarów polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków, m.in. w zakresie wypełnienia czy uzupełnienia zgłoszenia SENT. Przyjęcie założenia, że celem kontroli jest umożliwienie w jej toku uzupełnienia zgłoszenia, niweczyłoby cel kontroli przewozu towarów przeprowadzanych na podstawie ustawy SENT, którym jest zapewnienie skutecznej kontroli przewozu towarów określonych ustawą oraz określenie zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tych towarów. Spółka nie wykonała określonego w art. 8 ust. 1 ustawy SENT obowiązku niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w zakresie numeru rejestracyjnego ciągnika oraz urządzenia do zewnętrznego systemu geolokalizacji, stwierdzono również brak zarejestrowania trasy przejazdu na odcinku 240 km w czasie ok. 3 godzin. Organ nie podzielił pogląd spółki, że są to jedynie "drobne pomyłki". Zdaniem Dyrektora IAS, w sprawie nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT. WSA w Krakowie stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesione w niej zarzuty okazały się chybione, a sąd działając z urzędu nie dopatrzył się innego rodzaju naruszeń, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, w związku z czym oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.). W ocenie sądu pierwszej instancji prawidłowo organy – uwzględniając obowiązuje przepisy i niekwestionowany stan faktyczny sprawy – uznały, że skarżąca jako przewoźnik podlega karze administracyjnej przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT z powodu niewykonania obowiązku wskazanego w art. 8 ust. 1 ustawy. Natomiast istota sporu w sprawie dotyczyła kwestii, czy prawidłowo organy rozważyły przewidziane w art. 24 ust. 3 ustawy SENT przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawne podstawy do odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej. Zdaniem WSA, pojęcia "ważny interes przewoźnika" nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość dalszego zarobkowania, itp. Z kolei interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. WSA uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy dokonały analizy sytuacji ekonomicznej skarżącej i w konsekwencji poczynionych ustaleń, słusznie uznały, że sytuacja finansowa spółki jest na tyle stabilna, że konieczność uregulowania nałożonej kary pieniężnej nie będzie skutkować negatywnymi konsekwencjami w postaci np. utraty płynności finansowej, ograniczenia działalności czy redukcji zatrudniania. W ocenie sądu, organy prawidłowo wskazały na brak wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych, losowych niezależnych od sposobu postępowania skarżącej. Zdaniem sądu, organy zasadnie przyjęły również, że nie została spełniona przesłanka interesu publicznego. Za niezasadny WSA uznał również zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 w związku z art. 3 i art. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 w związku z art. 2a Ordynacji podatkowej, bowiem żaden przepis rozporządzenia nr 1407/2013 nie określa obowiązku przyznania przedsiębiorstwu pomocy de minimis, a ponadto z art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy SENT wynika, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej należy traktować jako pomoc de minimis, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, co oznacza m.in., że może być udzielona tylko wówczas, gdy w przypadku określonego przedsiębiorcy nie zostały przekroczone progi tej pomocy określone w rozporządzeniu nr 1407/2013. W skardze kasacyjnej spółka zaskarżyła powyższy wyrok WSA w całości wnosząc o jego uchylenie w całości, a także uchylenie zaskarżonej decyzji; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi , na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciła: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 24 ust. 3 w związku z art. 26 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia dotkliwej kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika — skarżącej i interes publiczny, w tym (i) błędną wykładnie i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organowi odstąpić od nałożenia kary; (ii) pominięcia rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług; 2) art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 z poźn. zm.) poprzez ich niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także poprzez ich dogmatyczną i formalistyczną interpretację, z pominięciem dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej, której wysokość jest niewspółmierna do naruszeń skarżącej, podczas gdy nie doszło do żadnych uszczupleń należności publicznoprawnych i nieuwzględnienie innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę, co w konsekwencji należy uznać za sprzeczne z zasadą proporcjonalności; II. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 24 ust. 2 w zw. z ust. 3 ustawy SENT w związku z przepisami (zasadami tam wyrażonymi) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, a w konsekwencji art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.; dalej: o.p.) poprzez nieprawidłową ocenę okoliczności sprawy, dokonanie oceny dowodów z wybiórczym uwzględnieniem materiału dowodowego, braku rozważenia okoliczności faktycznych przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia kary, związanych z powstaniem niezgodności w zgłoszeniu SENT i skupieniu się wyłącznie na aspekcie finansowym, jako możliwej podstawie odstąpienia od nałożenia kary oraz wykluczenie co do zasady, jej odstąpienia z powodu braku interesu publicznego, w sytuacji gdy w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy dokonano legalnego przewozu, który został właściwie zgłoszony oraz brak uszczuplenia należności Skarbu Państwa, zaś przepis ustawy przewiduje możliwość odstąpienia od nałożenia kary, co w konsekwencji doprowadziło do nałożeniem kary pieniężnej, w sytuacji, w której kara ta nałożona zostać nie powinna. W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie wskazała argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie organ zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W rozpoznawanej sprawie zarówno wnosząca skargę kasacyjną spółka, jak i Dyrektor IAS złożyli oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Wobec tego NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Rozpoznając skargę kasacyjną spółki NSA stoi na stanowisku prezentowanym we własnym orzecznictwie m.in. w wyrokach z 12 czerwca 2023 r. sygn. akt: II GSK 1282/22 i II GSK 1583/22 (publ. na stronie internetowej CBOSA) i stwierdza – odwołując się do zawartej tam argumentacji – że wyrok sądu pierwszej instancji nie narusza prawa w zakresie wskazanym w skardze kasacyjnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że nadanie właściwej treści pojęciu interesu publicznego jako przesłance uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w ustawie SENT wymaga rozważenia w szerszym kontekście związanym z zauważanym przez doktrynę i judykaturę zjawiskiem przenikania w coraz większym stopniu prawa karnego do prawa administracyjnego (por. D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa). W ostatnim czasie można dostrzec w działaniach prawodawcy tendencję określania sankcji w postaci administracyjnych kar pieniężnych, których wysokość bywa często wyższa aniżeli w przypadku odpowiedzialności karnej za przestępstwo lub wykroczenie. Gdy sankcje te ustawodawca ustala w sposób bezwzględny powstaje wątpliwość, czy takie określenie kary pieniężnej pozwala na realizację w procesie stosowania prawa zasady proporcjonalności. Ograniczenie w ten sposób władzy dyskrecjonalnej organów wymierzających administracyjne kary pieniężne oznacza w praktyce ograniczenie możliwości wymierzenia kary pozostającej w odpowiedniej proporcji do okoliczności zaistniałego przypadku, a w szczególności wagi popełnionego czynu. Skutkiem tego może być niemożność czynienia sprawiedliwości w konkretnej sprawie, rozumianej w kategoriach orzeczenia kary proporcjonalnej do stwierdzonego naruszenia prawa, w tym szkody i zawinienia. Z tej perspektywy nadanie właściwej treści pojęciu interesu publicznego użytemu w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, jako przesłance uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, powinno nastąpić z uwzględnieniem szczególnego znaczenia zasady proporcjonalności. Nie budzi obecnie w doktrynie i orzecznictwie wątpliwości, że zasada proporcjonalności wywodzona z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mimo że adresowana do ustawodawcy, powinna być traktowana również jako zasada stosowania prawa. Bezsprzecznie zasada ta musi być odnoszona również – a nawet w szczególności – do wymierzania sankcji administracyjnych jako jednej z najbardziej dotkliwych form ingerencji organu administracji publicznej w sferę uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego w procesie stosowania prawa. Zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Jeżeli odpowiedzi na te pytania nie będą pozytywne, należy uznać, że nałożenie kary nie jest niezbędne dla ochrony interesu publicznego i organ powinien odstąpić od jej nałożenia z powodu jej niezgodności z konstytucyjnymi standardami płynącymi z zasady proporcjonalności. Innymi słowy, właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 24 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna, to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Zgodzić należy się również ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie NSA (zob. np. wyroki: z 19 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 1315/19; z 25 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 2397/21; z 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 266/20; cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że ważny interes publiczny, o jakim stanowi art. 22 ust. 3 ustawy SENT, musi być rozumiany inaczej niż na gruncie art. 67a o.p. Poza sporem pozostaje, że ustawa SENT reguluje kwestię nakładania i odstępowania od nałożenia kary w sposób pełny, a odesłanie w tym zakresie do przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. jest wyraźnie sprecyzowane. W tym stanie rzeczy za trafną uznać należy ocenę, że kontrolowane zgłoszenie SENT uchybia w znacznej części wymogom określonym w przepisach ustawy SENT, a charakter tych danych ma znaczenie dla dokonywania przewozu tzw. towaru wrażliwego. Tylko bowiem prawidłowe zgłoszenie daje możliwość dokonania zdalnych analiz, monitorowania, przeprowadzenia skutecznych kontroli, umożliwia prawidłową identyfikację rodzaju wykonywanego przewozu i podmiotów biorących udział w przewozie – a więc osiągnięcie celów ustawy SENT. Z tych względów – jak zasadnie wskazał WSA – organ nie miał podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, ponieważ stwierdzone niedopełnienie obowiązku zgłoszenia przez przewoźnika lokalizatora w pojeździe lub zespole pojazdów (art. 10b pkt 1 lit. a ustawy SENT) i utrzymywania jego działania przez cały czas przewozu (art. 10a ust. 1), zostało udowodnione w niniejszej sprawie, bowiem – jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji – niedopełnienie obowiązku było spowodowane niezgłoszeniem przez kierowcę – przed podjęciem jazdy – konieczności aktualizacji danych w systemie SENT w związku ze zmianą pojazdu w sytuacji gdy kierowca podjął już przewóz, co skutkowało uruchomieniem przez skarżącą właściwego lokalizatora pojazdu z opóźnieniem, tj. nie od początku trasy. Zdaniem NSA powyższe naruszenia nie mogą być oceniane tak samo jak zostało to dokonane w powołanych przez stronę w uzasadnieniu skargi kasacyjnej orzeczeniach, gdzie naruszenia miały mniejszą wagę. Z takimi "drobnymi" uchybieniami w odniesieniu do kontrolowanego w niniejszej sprawie przewozu nie mamy do czynienia, dlatego zasadne było uznanie, że również zasada proporcjonalności przemawiała za nieodstąpienie od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej sam fakt braku wpływu uchybień zgłoszenia SENT na uszczuplenie należności publicznoprawnych nie przesądza, że spełniona jest przesłanka "interesu publicznego" w rozumieniu art. 24 ust. 3 powołanej ustawy. Sytuacja, w której braki zgłoszenia mogą uniemożliwić realizację celów i założeń ustawy SENT uzasadnia stwierdzenie, że uchybienia te mogą stwarzać ryzyko, a nawet realne zagrożenie interesów Skarbu Państwa. Ponadto z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że w zasadzie kwestionowane jest niezastosowanie powyższego przepisu, a nie jego wykładnia. Wobec tego należy stwierdzić, że sąd pierwszej instancji ocenił sytuację finansową skarżącej i wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na nią. Dodatkowo wziął pod uwagę, że kara za spóźnione włączenie urządzenia geolokalizacyjnego jest wysoka, ale ma ona spowodować, by naruszenia przepisów były nieopłacalne. Sankcja ma odstraszać i działać prewencyjnie. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów są na tyle precyzyjne i jednoznaczne, że wykluczają możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania. Niewątpliwie również skarżąca miała wpływ na powstałe naruszenie, ponieważ to na skutek jej zaniechania stwierdzono naruszenie i nałożono na nią karę pieniężną. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie są zasadne podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia wskazanych w pkt I.2 petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem NSA niezasadny jest również zarzut procesowy skargi kasacyjnej. Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości. Sąd pierwszej instancji dokonał poprawnej oceny tych ustaleń wskazując, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie było żadnej podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary. Z tego powodu, na podstawie art. 184 p.p.s.a., NSA orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej (pkt 1 sentencji). O kosztach postępowania NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzona kwota 1350 zł stanowi zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną przez pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem pierwszej instancji (pkt 2 sentencji).