Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 425/23

II GSK 425/23 - Wyrok NSA z 2026-04-28

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
28 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 783/22 w sprawie ze skargi C. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 23 czerwca 2022 r. znak sprawy 0401.CKB.4040.71.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od C. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy 2000 (dwa tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z 14 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 783/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyniku rozpoznania skargi C. w K. (dalej: "skarżąca" bądź "spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 23 czerwca 2022 r. nr 0401.CKB.4040.71.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej uchylił zaskarżoną decyzję oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy w wyniku weryfikacji Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych stwierdził, że spółka nie dokonała wpisu danych do Rejestru. W związku z powyższym decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r. nałożył na nią karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia w ustawowym terminie wskazanym w art. 60 ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2022 r. poz. 593 ze zm., dalej: "ustawa"), informacji, o których mowa w art. 59 ustawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy DIAS, wskazaną na wstępie decyzją z 23 czerwca 2022 r. utrzymał w mocy uprzednio wydaną decyzję. Organ wskazał, że zgodnie z art. 195 ustawy podmioty, które zostały wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem wejścia w życie przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, tj. przed 13 października 2019 r., miały obowiązek zgłaszania informacji do CRBR do 13 lipca 2020 r., ale z uwagi na występujące zakłócenia systemu, ostateczny termin zgłoszenia danych do Rejestru dla spółek zarejestrowanych w KRS przed 13 października 2019 r. upłynął 17 lipca 2020 r. Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców 30 października 2015 r., a zatem ustawowy termin do zgłoszenia do CRBR dla spółki upłynął 17 lipca 2020 r. Natomiast z akt sprawy wynika, że dokonała zgłoszenia dopiero [...] marca 2022 r., czyli ponad półtora roku po ustawowym terminie i po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za brak rejestracji. W związku z tym, w ocenie DIAS, zaistniały przesłanki do nałożenia na nią kary pieniężnej, o której mowa w art. 153 ust. 1 ustawy. Organ, badając czy nie zaszły w przedmiotowej sprawie przesłanki do odstąpienia od jej nałożenia, wskazane w art. 189f ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") uznał, że nie można przyjąć, że waga naruszenia prawa jest znikoma. Odnośnie argumentacji spółki, dotyczącej specyficznej sytuacji gospodarczej i ekonomicznej związanej z pandemią DIAS wyjaśnił, że spółka miała na dokonanie rejestracji w ustawowym terminie 9 miesięcy (5 miesięcy przed ogłoszeniem pandemii, co nastąpiło [...] marca 2020 r. i 4 miesiące po jej ogłoszeniu). Zdaniem organu, nie stanowi przesłanki do odstąpienia lub zmniejszenia kary również argumentacja spółki o braku wiedzy o nałożonym obowiązku. Spółka jako podmiot profesjonalny prowadzący działalność gospodarczą od 2015 r., powinna na bieżąco śledzić wprowadzane przepisy i zachowywać wynikające z nich terminy, bez względu na inne obowiązki. Dalej organ podkreślił, że analizując przepisy art. 189d § 1 k.p.a. pod kątem nałożenia przedmiotowej kary rozważano także ochronę wskazanych w powołanym przepisie wartości, a także czas trwania naruszenia. Przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej organ wziął pod uwagę dyrektywy wskazane w pkt 4 i pkt 5 art. 189d k.p.a. Przeanalizował stopień przyczynienia się spółki do powstania naruszenia prawa oraz podjęte dobrowolnie działania mające na celu uniknięcie skutków tego naruszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję. Wyjaśnił, że w świetle zarzutów skargi, w sprawie sporne jest w pierwszej kolejności niezastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, określone w art. 189f k.p.a. - w trybie obligatoryjnym (art. 189f § 1 k.p.a.) lub fakultatywnym (art. 189f § 2 i 3 k.p.a.). Strona skarżąca kwestionuje też samą wysokość kary, uważając ją za wygórowaną w świetle – w szczególności - kryteriów określonych w art. 189d k.p.a., wnosząc o ewentualne obniżenie kary do kwoty 5.000 zł. Sąd pierwszej instancji wskazał na istotne uchybienia popełnione przez organ przy uznaniu braku przesłanek do zastosowania art. 189f § 1 lub § 2 i 3 k.p.a. oraz dokonaniu błędnej wykładni art. 189f § 1 k.p.a. Wyjaśnił, że strona zaprzestała naruszania prawa, zatem rozważyć należy, czy organ prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie można przyjąć, że waga naruszenia jest znikoma. Analizując sprawę w kontekście wskazanych przez organ kryteriów sąd nie znalazł w treści decyzji argumentów przemawiających za uznaniem, że "rodzaj i charakter naruszenia, rozmiar szkody, sposób popełnienia czynu oraz jego intensywność" były przez organ rozważone i że ustalenia w tym względzie doprowadziły organ do uznania, że o znikomości naruszenia nie może być mowy. Eksponowana przez organ niemożność wyszukania skarżącej w CRBR sama w sobie nie jest – zdaniem sądu – szkodą. Organ skoncentrował się na znaczeniu i randze przepisów dotyczących CRBR jednak cel wprowadzenia Rejestru i jego znaczenie same w sobie nie wykluczają uznania, że waga naruszenia prawa miała charakter znikomy. Organ nie wskazuje na to, że skarżąca jest podmiotem stwarzającym jakiekolwiek zagrożenie w kontekście prania pieniędzy, terroryzmu, czy też że – ostatecznie – beneficjentem rzeczywistym okazał się ktoś ukryty za fasadą tego podmiotu, a zagrożenie takie stwarzający. Nie ma zatem w decyzji odniesienia do tej konkretnej sprawy w jakichkolwiek zagrożeń płynących ze strony skarżącej. Ogólne stwierdzenie, że rzetelność i wiarygodność Rejestru wpisuje się w cele ustawodawstwa krajowego i unijnego, mającego za zadanie skuteczne eliminowanie przywołanych zjawisk, za pomocą ustanowionych środków prawnych – nie zastępuje wskazania, czy ze strony skarżącej jakiekolwiek zagrożenia płynęły. Jeśli nie płynęły – organ powinien był rozważyć ten konkretny przypadek, jaki w sprawie wystąpił i rozważyć indywidualnie to, czy okoliczności i charakter popełnionego przez skarżącą naruszenia wykluczają uznanie go za znikomy. Stanowisko organu w tym zakresie sąd pierwszej instancji uznał za naruszające art. 77 § 1 k.p.a., przy czym naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. dotyczy nie tyle zbierania, ile rozpatrzenia materiału dowodowego. Naruszenie polega na tym, że organ swoje rozważania w tym względzie prowadzi na wysokim stopniu ogólności, nie indywidualizując ich. Jedyną okolicznością indywidualnie rozpatrywaną jest długotrwałość opóźnienia w zgłoszeniu danych do rejestru (od 18 lipca 2020 r. do [...] marca 2022 r.). Opóźnienie z całą pewnością nie było krótkotrwałe, lecz organ powinien wziąć pod uwagę nie samą długość opóźnienia, lecz zarówno skutki naruszenia, jak i towarzyszące temu naruszeniu okoliczności. Następnie sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że oprócz przewidzianego w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. obligatoryjnego przypadku odstąpienia od nałożenia kary, organ powinien był też rozważyć zasadność zastosowania art. 189f § 2 i 3 k.p.a. – zdaniem sądu organ przeanalizował sprawę pod tym kątem bardzo pobieżnie i choć korzysta tu ze znacznej sfery luzu decyzyjnego to powinien kierować się jasnymi kryteriami. Organ nie wskazał przede wszystkim jakie cele kary nie zostałyby spełnione przy zastosowaniu fakultatywnego odstąpienia od jej wymierzenia i poprzestaniu na pouczeniu. Zdaniem sądu organ nie wyjaśnił dlaczego uznał nałożenie kary za konieczne, i to w wysokiej kwocie. Nie wskazał dlaczego w sprawie zasadnym było zastosowanie represji. Wobec powyższego sąd stwierdził, że również ocena co do braku przesłanek zastosowania pouczenia w miejsce kary, tj. możliwości zastosowania art. 189f § 3 k.p.a., zapadła z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a., gdyż był w posiadaniu dowodów, że strona dobrowolnie (choć z wielomiesięcznym opóźnieniem) dopełniła obowiązku zgłoszenia do CRBR, a decyzja nie wyjaśnia klarownie i przekonująco powodów, dla których nie było wystarczające pouczenie, lecz niezbędne było zastosowanie kary ani nie wyznaczył stronie terminu na dopełnienie obowiązku, tylko od razu przystąpił do procedury mającej na celu nałożenie kary. Spółka zaś w momencie otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania ([...] marca 2022 r.) natychmiast wypełniła obowiązek. Odnosząc się do zarzutów skargi skierowanych przeciwko samemu wymiarowi kary administracyjnej, która zdaniem strony skarżącej jest zbyt wysoka, sąd ocenił, że organ nie wykazał, aby nałożenie kary w takiej wysokości było konieczne do realizacji celu, jakiemu kara ta ma służyć. Zdaniem sądu na plan pierwszy wysunął się element represyjny. Organ nie odniósł się przy tym do sytuacji finansowej spółki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ. Zaskarżając go w całości na podstawie art. 173 w zw. z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tj. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji na skutek przyjęcia przez sąd, że rozpatrując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ apriorycznie przyjął niemożność uznania popełnionego przez skarżącą naruszenia za znikome, przy czym jedyną okolicznością indywidualnie rozpatrywaną przez organ była długotrwałość opóźnienia w zgłoszeniu danych do Rejestru, natomiast organ powinien wziąć pod uwagę również skutki naruszenia i towarzyszące temu naruszeniu okoliczności, podczas gdy w zaskarżonej decyzji organ wykazał, że waga naruszenia prawa nie była znikoma, rozważając zarówno czas opóźnienia, jak i inne okoliczności naruszenia, a zatem brak było podstaw do uznania przez sąd, że organ nie rozpatrzył materiału dowodowego w zakresie stwierdzenia, czy naruszenie prawa miało charakter znikomy, w związku z tym uchylenie decyzji należy uznać za niezasadne, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku w części zawierającej wskazanie, że analizując przesłanki odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ nie wskazał, że ,,skarżąca spółka jest podmiotem stwarzającym jakiekolwiek zagrożenie w kontekście prania pieniędzy, terroryzmu czy też że - ostatecznie - beneficjentem rzeczywistym okazał się ktoś ukryty za fasadą tego podmiotu, a zagrożenie takie stwarzający", podczas gdy przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie daje podstaw organowi, aby w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w zakresie zgłaszania i aktualizacji danych ujawnionych w CRBR dokonywał tak daleko idącej analizy i oceny, co skutkuje brakiem możliwości wykonania przez organ wskazań sądu w tym zakresie w dalszym postępowaniu i doprowadziło do bezpodstawnego uchylenia decyzji, 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie przez sąd, że organ dokonał błędnej wykładni art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. uznając, że sam charakter i waga naruszonych przepisów wyklucza uznanie naruszenia prawa za znikome, podczas gdy z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ podkreślił znaczenie i rangę naruszonych przepisów, nie uznając ich jednak za jedyny powód odmowy uznania naruszenia za znikome, wskazał bowiem również na inne okoliczności, takie jak czas trwania naruszenia i jego skutki oraz profesjonalny charakter skarżącej prowadzącej działalności gospodarczą, stan pandemii, a zatem ocena sądu była błędna, co skutkowało niezasadnym uchyleniem zaskarżonej decyzji, 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. poprzez niezasadne uchylenie przez sąd zaskarżonej decyzji na skutek uznania, że organ nie przedstawił w decyzji przekonujących powodów, dla których niezbędne było zastosowanie kary i nie było wystarczające pouczenie oraz błędne przyjęcie, że organ uznał za konieczne nałożenie kary pomimo uprzedniego wykonania obowiązku przez skarżącą przed wszczęciem jakiegokolwiek postępowania, podczas gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżąca dokonała wpisu do CRBR dopiero po zawiadomieniu o wszczęciu wobec niej postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a organ wykazał, iż w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do zastosowania procedury określonej w art. 189f § 2 i § 3 k.p.a., bowiem odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie pozwoliłoby na spełnienie celów, dla których kara ta miałaby być nałożona, co skutkowało niezasadnym uchyleniem decyzji, 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 189d k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie przez sąd, że w toku postępowania organ nie wykazał, że nałożenie kary w takiej wysokości było konieczne dla realizacji celu, jakiemu kara ta ma służyć i że wymierzona skarżącej kara jest proporcjonalna do okoliczności, pomimo odniesienia się przez organ do wszystkich kryteriów wymienionych w art. 189d k.p.a. z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, wzięcia pod uwagę indywidualnej sytuacji skarżącej i szczegółowego uzasadnienia wysokości nałożonej kary, co skutkowało niezasadnym uchyleniem decyzji, 6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez niezasadne uchylenie decyzji z uwagi na fakt, że organ nie wypowiedział się w decyzji co do potencjału finansowego i dochodów skarżącej i niezasadne zobowiązanie organu, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy odniósł wysokość kary do finansowej zasobności skarżącej, co wykracza poza możliwości działania organu w tym postępowaniu, bowiem organ z uwagi na tajemnicę skarbową nie ma dostępu do rozliczeń podatkowych skarżącej, co powoduje niewykonalność zaleceń zawartych w wyroku i skutkowało niezasadnym uchyleniem zaskarżonej decyzji. II. przepisów prawa materialnego: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że dla oceny znikomego naruszenia prawa oprócz wagi i charakteru naruszonych przepisów organ winien również badać, czy skarżąca jest podmiotem stwarzającym jakiekolwiek zagrożenie w kontekście prania pieniędzy, terroryzmu czy też że - ostatecznie beneficjentem rzeczywistym okazał się ktoś ukryty za fasadą tego podmiotu, a zagrożenie takie stwarzający, podczas gdy w ocenie organu prawidłowa wykładnia tego przepisu zobowiązuje organ do wzięcia pod uwagę oprócz wagi i charakteru naruszonych przepisów również innych okoliczności, takich jak czas trwania naruszenia, jego skutki czy profesjonalny charakter działalności skarżącej, ale nie daje podstaw organowi, aby w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary na podstawie art. 153 ust. 1 pppft w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w zakresie zgłaszania i aktualizacji danych ujawnionych w CRBR dokonywał tak daleko idącej analizy i oceny, jak wskazał sąd w zaskarżonym wyroku, co doprowadziło do niezasadnego uchylenia decyzji. Wskazując na powyższe, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na organu kosztów postępowania kasacyjnego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Spółka nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (niedopełnienie obowiązku zgłoszenia w terminie informacji, o których stanowi art. 59 tej ustawy) stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że o braku zgodności z prawem tej decyzji należało – zdaniem sądu pierwszej instancji – wnioskować na tej podstawie, że organ administracji publicznej naruszył art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego wadliwe rozumienie, zaś w relacji do okoliczności rozpatrywanej sprawy również przez jego niewłaściwe zastosowanie w zakresie odnoszącym się do rozpoznania przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa, jak również na tej podstawie, że w niedostateczny sposób uzasadnił wymierzenie stronie skarżącej kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł, co w relacji do dyrektyw jej wymiaru określonych w art. 189d k.p.a. stanowiło naruszenie tego przepisu prawa – jak również naruszenie art. 77 § 1 i art. 8 § 1 k.p.a. Zwłaszcza, że o proporcjonalności nałożenia kary w tej wysokości nie przekonywał argument, że stanowi ona 1% wysokości ustawowego zagrożenia, albowiem zaniechano przeprowadzenia ustaleń w zakresie odnoszącym się do potencjału finansowego i dochodów strony, która niezwłocznie wykonała obowiązek, któremu uchybiła. Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające – zgodnie z zasadą dyspozycyjności – granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadniają twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie oraz oddalenie skargi strony na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej. W punkcie wyjścia wymaga przypomnienia – i zarazem podkreślenia, albowiem nie jest to bez znaczenia dla wniosku, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu – że ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wdraża do porządku krajowego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniającą rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2013 i uchylająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE. W relacji doi celów deklarowanych w pkt 5 i pkt 6 wprowadzenia do tej dyrektywy, w jego pkt 12 podkreślono, że "istnieje potrzeba identyfikacji każdej osoby fizycznej będącej właścicielem podmiotu prawnego lub sprawującej nad nim kontrolę. W celu zapewnienia rzeczywistej przejrzystości państwa członkowskie powinny zapewnić objęcie przepisami możliwie jak najszerszego zakresu podmiotów prawnych tworzonych na ich terytorium poprzez wpis do rejestru lub jakikolwiek inny mechanizm. Podczas gdy wskazanie konkretnego, wyrażonego w procentach, pakietu akcji lub udziału własnościowego nie prowadzi automatycznie do wskazania beneficjenta rzeczywistego, powinien to być jeden z czynników dowodowych, które należy wziąć pod uwagę. Państwa członkowskie powinny móc jednak zdecydować, że niższa wartość procentowa może stanowić wskazanie własności lub sprawowania kontroli", zaś w pkt 13, że "identyfikacja i weryfikacja beneficjentów rzeczywistych powinna obejmować w stosownych przypadkach podmioty prawne będące właścicielami innych podmiotów prawnych, a podmioty zobowiązane powinny starać się zidentyfikować osoby fizyczne ostatecznie sprawujące kontrolę - w drodze własności lub w inny sposób - nad podmiotem prawnym będącym klientem. Sprawowanie kontroli w inny sposób może między innymi obejmować kryteria dotyczące kontroli wykorzystywane podczas przygotowywania skonsolidowanych sprawozdań finansowych, a więc kontrolę taką mogą na przykład stanowić umowa udziałowców lub akcjonariuszy, wywieranie dominującego wpływu lub uprawnienie do mianowania kadry kierowniczej wyższego szczebla. Może się zdarzyć, że nie uda się zidentyfikować osoby fizycznej, która ostatecznie jest właścicielem podmiotu prawnego lub go kontroluje. W takich wyjątkowych przypadkach podmioty zobowiązane - po wyczerpaniu wszystkich możliwych sposobów identyfikacji i pod warunkiem że nie ma podstaw do podejrzeń - mogą uznać za beneficjenta rzeczywistego lub beneficjentów rzeczywistych osobę lub osoby zajmujące wyższe stanowiska kierownicze". Co więcej, podkreślono, że "konieczność posiadania dokładnych i aktualnych danych dotyczących beneficjenta rzeczywistego jest kluczowym czynnikiem [...]. Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić, by podmioty zarejestrowane na ich terytorium na podstawie prawa krajowego otrzymały i posiadały odpowiednie, dokładne i aktualne informacje o ich beneficjentach rzeczywistych, oprócz podstawowych informacji, takich jak nazwa przedsiębiorstwa, adres oraz potwierdzenie rejestracji i własności prawnej. Z myślą o większej przejrzystości, po to by zwalczać niewłaściwe wykorzystywanie podmiotów prawnych, państwa członkowskie powinny zapewnić przechowywanie informacji na temat beneficjentów rzeczywistych w rejestrze centralnym, zlokalizowanym poza siedzibą przedsiębiorstwa, przy pełnym poszanowaniu prawa unijnego. W tym celu państwa członkowskie mogą korzystać z centralnej bazy danych, w której zbierane są informacje o beneficjentach rzeczywistych, lub z rejestru przedsiębiorstw lub innego centralnego rejestru. Państwa członkowskie mogą postanowić, że podmioty zobowiązane są odpowiedzialne za wypełnianie tego rejestru. Państwa członkowskie powinny zapewnić udostępnienie tych informacji we wszystkich przypadkach, właściwym organom i jednostkom analityki finansowej oraz dostarczenie ich podmiotom zobowiązanym w momencie podejmowania przez nie środków należytej staranności wobec klienta. Państwa członkowskie powinny również zagwarantować, by inne osoby mogące wykazać uzasadniony interes w odniesieniu do informacji dotyczących prania pieniędzy, finansowania terroryzmu i powiązanych przestępstw źródłowych - takich jak korupcja, przestępstwa podatkowe i oszustwa - otrzymały dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych, z poszanowaniem zasad ochrony danych. Osoby wykazujące uzasadniony interes powinny posiadać dostęp do informacji w zakresie charakteru i skali posiadanego udziału, w tym na temat przybliżonej wartości tego udziału". Wobec przedmiotu i celu przywołanej regulacji unijnej, wdrażając ją do krajowego porządku prawnego ustawą z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu ustawodawca krajowy ustanowił instytucję Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, organ właściwy w sprawach tego rejestru oraz jego zadania (art. 55 – art. 57 ustawy), a co więcej, określił krąg podmiotów zobowiązanych do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych oraz ich aktualizacji wraz ze wskazaniem konkretnego zakresu informacji podlegających zgłoszeniu do Rejestru (art. 58 – art. 59 ustawy) oraz określił terminy zgłaszania informacji do tego Rejestru (art. 60 oraz art. 195 ustawy). Wobec potrzeby zapewnienia – w relacji do celów dyrektywy 2015/849 – skuteczności wykonywania – i zarazem egzekwowania – wprowadzanego obowiązku informacyjnego przez zobowiązane podmioty, niedopełnienie obowiązku zgłoszenia lub aktualizacji informacji gromadzonych w Rejestrze jest – zgodnie z wolą ustawodawcy – sankcjonowane karą pieniężną do wysokości 1 000 000 zł, której podlegaj podmioty wymienione w art. 58 pkt 1 – 5 i 7 – 13 lub powiernik, lub osoba zajmująca stanowisko równoważne w podmiocie, o którym mowa w art. 58 pkt 6, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia lub aktualizacji informacji, o których mowa w art. 59, w terminie wskazanym w ustawie lub podały informacje niezgodne ze stanem faktycznym (art. 153 ust. 1 ustawy). W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że strona skarżąca była adresatem obowiązku zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych i ich aktualizacji (art. 58 pkt 4 ustawy), a co za tym idzie podmiotem podlegającym karze pieniężnej za niewykonanie tego obowiązku w terminie (art. 153 ust. 1), którego termin wykonania upłynął w dniu 17 lipca 2020 r. (art. 195 ustawy), co tym samym aktualizowało przesłanki stosowania sankcjonującego przepisu art. 153 ust. 1 przywołanej ustawy. Wobec tego, że przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń (albowiem to one właśnie stanowią podstawę przyznania uprawnienia, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, zwolnienia z obowiązku lub nałożenia obowiązku), za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów wyznaczał przepis art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Za nie mniej uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek – który aż nadto jasno i wyraźnie potwierdza treść uzasadnienia decyzji kontrolowanej przez sąd pierwszej instancji – że nałożenie na stronę, na podstawie tego przepisu prawa, kary pieniężnej, zostało przez organ administracji publicznej poprzedzone analizą oraz oceną odnośnie do zaktualizowania się przesłanek odstąpienia od jej nałożenia, o których stanowi art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w rezultacie której organ ten stwierdził, że przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wobec strony nie zaistniały. Wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, podejście organu administracji publicznej do rozumienia oraz zastosowania w rozpatrywanej sprawie przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie jest nieprawidłowe, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że za uzasadnione należało uznać – oparte na podstawach z pkt 1 i pkt 2 art. 174 p.p.s.a. – zarzuty jego naruszenia stawiane w pkt I. ppkt 1) – 3) oraz w pkt II ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej. Przede wszystkim wymaga przypomnienia, że z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, co wobec operowania przez ustawodawcę funktorem koniunkcji – przeciwstawny spójnik "a" – prowadzi do wniosku, że koniecznym warunkiem stosowania tego przepisu prawa jest kumulatywne zaktualizowanie się tak określonym przesłanek. Wobec treści obowiązku naruszonego przez stronę skarżącą – obowiązek zgłoszenia informacji podlegających gromadzeniu w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych w terminie do dnia 17 lipca 2020 r. – w relacji do konwencji językowej stosowanej przez ustawodawcę dla potrzeb opisu przesłanki "zaprzestała naruszania prawa" za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jej zakres odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów ciągłych, trwałych lub powtarzający się (polegających na działaniu lub zaniechaniu), co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena odnośnie do jej zaistnienia nie odnosi się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych, a więc innymi słowy do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2026; A. Cebera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III (red. H. Knysiak-Sudyka), WKP 2023). Jeżeli bowiem – co w tym kontekście trzeba podkreślić w relacji do ratio legis omawianej regulacji prawnej – istota omawianej przesłanki stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. odnosi się z potrzeby oceny zachowania i postawy sprawcy wobec naruszenia prawa, który odstępując od zachowania niezgodnego z prawem manifestuje tym samym zmianę swojej dotychczasowej postawy, co siłą rzeczy, gdy chodzi o możliwość przeprowadzenia takiej oceny oraz podjęcia samego takiego zachowania, może odnosić się do sytuacji utrzymywania stanu naruszenia prawa w czasie, to już nie jest to możliwe w odniesieniu do deliktów jednoczynowych oraz skutkowych. W związku z tym bowiem, że naruszenie prawa już wystąpiło, już zaistniał skutek jego naruszenia, nie jest możliwe zamanifestowanie zmiany stosunku sprawcy wobec tego naruszenia poprzez zmianę jego (dotychczasowego) zachowania – a to poprzez zaprzestanie naruszania porządku prawnego – a skoro tak, to siłą rzeczy nie jest możliwe przeprowadzenie oceny zachowania mającego przekonywać o zmianie postawy sprawcy (zob. A. Cebera, J.G. Firlus, op. cit.). Jeżeli przypisane stronie naruszenie polegało na niedopełnieniu obowiązku zgłoszenia informacji podlegających gromadzonych w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych w wymaganym przepisami prawa terminie (to jest w terminie do dnia 17 lipca 2020 r.), a skutek w postaci jednorazowego naruszenia tego obowiązku wystąpił wraz z upływem terminu jego niedopełnienia, to wobec opisu znamion tego deliktu, a co za tym idzie wobec jego rodzaju i charakteru – który z całą pewnością nie uzasadnia, aby kwalifikować go, jako delikt ciągły, trwały lub powtarzający się – za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że z przedstawionych powodów przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie miał – i nie mógł mieć – zastosowania w rozpatrywanej sprawie, a w konsekwencji i ten wniosek, że – wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji – przepis ten nie został naruszony przez organ administracji publicznej. Co więcej – i niezależnie już nawet od powyżej przedstawionych argumentów – prawidłowość stanowiska sądu pierwszej instancji należy również podważyć w zakresie odnoszącym się do prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podejścia do rozumienia przesłanki wagi naruszenia prawa, o której jest mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., której znikomość – o czym mowa jeszcze dalej – wraz z przesłanką zaprzestania naruszania prawa, w przestawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia, aktualizuje obowiązek stosowania wymienionego przepisu prawa, co w tym też kontekście – zwłaszcza, że dla "ustalenia wagi naruszenia prawa" posiłkowe znaczenie ma art. 189d pkt 1 k.p.a., na gruncie którego, dla potrzeb wymiaru kary administracyjnej względnie oznaczonej co do wysokości, ustawodawca również operuje pojęciem "wagi naruszenia prawa" – uzasadnia stwierdzenie, że sąd ten niezasadnie podważył prawidłowość stosowania przez organ administracji publicznej art. 189d k.p.a. oraz określonych nim dyrektyw wymiaru kary pieniężnej – która miałaby być przez to nieproporcjonalna – co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że za trafne należało uznać zarzuty z pkt I ppkt 5) i ppkt 6) petitum skargi kasacyjnej. Podkreślając, że w rozpatrywanej sprawie nie jest sporna okoliczność, że działanie strony skarżącej wyczerpywało znamiona deliktu administracyjnego rekonstruowane z art. 153 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, za uzasadniony należałoby uznać wniosek – zwłaszcza, gdy w relacji do przywołanych powyżej celów dyrektywy 2015/849 odwołać się tej mierze do uzasadnienia do projektu tej ustawy (por. druk nr 2233 Sejmu VIII Kadencji) – że penalizacja na gruncie prawa administracyjnego zachowania polegającego na niedopełnieniu obowiązku zgłoszenia informacji podlegających gromadzonych w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych w wymaganym przepisami prawa terminie była motywowana przez ustawodawcę potrzebą zapewnienia identyfikacji każdej osoby fizycznej będącej właścicielem podmiotu prawnego lub sprawującej nad nim kontrolę – zwłaszcza, że wskazanie konkretnego, wyrażonego w procentach, pakietu akcji lub udziału własnościowego nie prowadzi automatycznie do wskazania beneficjenta rzeczywistego – a co za tym idzie koniecznością posiadania dokładnych i aktualnych danych dotyczących beneficjenta rzeczywistego w celu przeciwdziałania i zwalczania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu – a tym samym zjawisku niewłaściwego wykorzystywanie podmiotów prawnych – co wobec publicznego charakteru Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych zapewnienia większą przejrzystość transakcji finansowych oraz podmiotów o charakterze korporacyjnym, przez co służy zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu dostępu do informacji dotyczących beneficjentów rzeczywistych podmiotów prawnych oraz ochronie bezpieczeństwa uczestników obrotu gospodarczego (poprzez zapewnienie im dostępu do informacji o potencjalnych kontrahentach), zapewnieniu właściwego poziomu ładu korporacyjnego, zwiększeniu kontroli informacji, w tym przez społeczeństwo obywatelskie, oraz przyczyniania się do zwiększenia zaufania do systemu finansowego oraz uczestników obrotu gospodarczego. Stąd też właśnie – jak należałoby przyjąć – potrzeba zapewnienie efektywnej ochrony wymienionych wartości oraz dóbr prawnie chronionych powodowała – wobec znaczenia i charakteru tychże wartości i dóbr – określenie wysokości kary pieniężnej za naruszenie przypisane stronie skarżącej w wysokości do 1 000 000 zł. Jakkolwiek jest to kara względnie oznaczona, to jednak nałożenie jej w wysokości 10 000 zł – a więc w granicach ustawowego zagrożenia i wysokości stanowiącej 1% tego zagrożenia – nie uzasadnia wniosku o zaistnieniu konsekwencji eksponowanych przez sąd pierwszej instancji, a mianowicie naruszenia dyrektyw wymiaru kary pieniężnej poprzez niedostateczne ich rozważenie w relacji do zasady proporcjonalności oraz poprzez nałożenie tej kary bez przeprowadzenia – koniecznej zdaniem tego sądu – oceny odnośnie do potencjału finansowego i dochodów strony, jak również bez przeprowadzenia nie mniej koniecznych z punktu widzenia "ustalenia wagi naruszenia prawa" ustaleń oraz ocen – które miałyby uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej (co w świetle przedstawionego powyżej rozumienia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie jest jednak wnioskiem trafnym), albo uzasadniać nałożenia tej kary w niższej wysokości – których przedmiotem miałoby być to, czy "Skarżąca spółka jest podmiotem stwarzającym jakiekolwiek zagrożenia w kontekście prania pieniędzy, terroryzmu czy też, że – ostatecznie – beneficjentem rzeczywistym okazał się ktoś ukryty za fasadą tego podmiotu, a zagrożenie takie stwarzający". W opozycji do stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trzeba podkreślić, że jeżeli miarą efektywności przyjmowanych w omawianym zakresie rozwiązań, gdy chodzi o skuteczność danej sankcji administracyjnej (wyrażającej się w nałożeniu kary pieniężnej) oraz jej funkcji, jest stopień jej oddziaływania wobec zobowiązanego podmiotu, to tym samym nie można tracić z pola widzenia tego aspektu zagadnienia, który nakazuje uwzględniać znaczenie czynników, które w wymiarze odnoszącym się do stopnia dolegliwości sankcji oraz jej współmierności w relacji do rodzaju naruszenia prawa – w tym wysokości administracyjnej kary pieniężnej – miałyby w dostatecznym stopniu motywować adresata normy prawnej do zachowania zgodnego z jej dyspozycją (I. Niżnik – Dobosz, Aksjologia sankcji w prawie administracyjnym, w: Sankcje administracyjne, red. M. Stahl, R. Lewicka, M. Lewicki, Warszawa 2011, s. 143). Czynniki te, zwłaszcza sposób akcentowania przez ustawodawcę znaczenia poszczególnych spośród nich, nie pozostają bez wpływu na charakter i rodzaj funkcji, które (którą) należałoby wiązać z daną sankcją administracyjną. Wśród nich – niezależnie od funkcji represyjnej – podkreślić należy znaczenie funkcji motywacyjnej, pozostającej w związku z prewencyjnym oddziaływaniem sankcji administracyjnej w wymiarze indywidualnym oraz generalnym, co odnosi się do wpływu na zachowanie podmiotu, wobec którego jest (może być) stosowana, i w odniesieniu do którego ma wywoływać motywację do zachowań zgodnych z prawem i przeciwdziałać zachowaniom niepożądanym, a zwłaszcza – co w kontekście dotychczas już przedstawionych argumentów odnoszących się do motywów działania ustawodawcy należy podnieść – funkcji ochronnej polegającej na ochronie wartości realizowanych przez normy prawa administracyjnego oraz funkcji pomiaru wagi chronionego dobra mierzoną stopniem dolegliwości sankcji administracyjnej w relacji do społecznej wagi chronionych wartości (por. P. Przybysz, Funkcje sankcji administracyjnych, w: Sankcje administracyjne..., s. 170 – 171; M. Kobak, R. Sawuła, Problematyka stosowania sankcji administracyjnych, w: Sankcje administracyjne..., s. 523 – 524; M. Wincenciak, Sankcje w prawie administracyjnym i procedura ich wymierzania, Warszawa 2008, s. 258 – 260). Za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że to wzgląd na potrzebę zapewnienia efektywnej ochrony wartości oraz dóbr decydował o ustaleniu wysokości kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia w terminie informacji podlegających gromadzeniu w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych na poziomie do 1 000 000 zł. To zaś, musi siłą rzeczy oznaczać, że zasadniczą funkcją tak ustanowionej sankcji administracyjnej jest – oczywiście obok funkcji represyjnej i funkcji prewencyjnej – funkcja ochronna oraz funkcja pomiaru wagi chronionego dobra mierzona stopniem dolegliwości sankcji administracyjnej w relacji do rodzaju i wagi chronionych wartości i dóbr prawnie chronionych, o których była mowa powyżej (zagwarantowanie odpowiedniego poziomu dostępu do informacji dotyczących beneficjentów rzeczywistych podmiotów prawnych; ochrona bezpieczeństwa uczestników obrotu gospodarczego poprzez zapewnienie im dostępu do informacji o potencjalnych kontrahentach; zapewnieniu właściwego poziomu ładu korporacyjnego; zwiększenie kontroli informacji, w tym przez społeczeństwo obywatelskie; zwiększenia zaufania do systemu finansowego oraz uczestników obrotu gospodarczego). Powyższe sprzeciwia się prezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku tezie o braku współmierności i proporcjonalności kary orzeczonej w wysokości 10 000 zł – a więc w granicach ustawowego zagrożenia i w wysokości stanowiącej 1% tego zagrożenia. Zwłaszcza, że teza ta została zbudowana na wadliwych podstawach i niezasadnych założeniach. Z art. 189d k.p.a. nie wynika – co jest aż nadto oczywiste – aby w odniesieniu do adresata decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, który nie jest osobą fizyczną, organ administracji był zobowiązany do przeprowadzania ustaleń w zakresie odnoszącym do jego "potencjału finansowego i dochodów", co wobec treści pkt 7 tego przepisu prawa – który wyłącznie w odniesieniu do osoby fizycznej nakazuje brać pod uwagę warunki osobiste strony – prowadzi do wniosku, że stanowisko sądu pierwszej instancji, podobnie jak i formułowane na jego gruncie oczekiwania odnośnie do konieczności przeprowadzania dalej idących ustaleń, niż wynikające z przepisów prawa – abstrahując już nawet od możliwości ich przeprowadzenia przez organ – jest oczywiście nieuzasadnione. Wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji nie jest również tak, aby w odniesieniu do dyrektyw wymiaru kary określonych w pkt 2 – 6 art. 189d k.p.a. organ administracji w niedostatecznym stopniu uzasadnił ich stosowanie. W odniesieniu do dyrektywy wymiaru kary z pkt 3 art. 189d k.p.a. organ administracji, podobnie jak w odniesieniu do dyrektyw z pkt 6 i pkt 7, wyjaśnił brak podstaw ich stosowania, gdy chodzi zaś o stopień przyczynienia się strony do naruszenia prawa (pkt 4 art. 189d k.p.a.) nie bez podstaw zaakcentował, że naruszenie prawa było związane z działaniem strony, jakkolwiek podniósł również, że na zachowanie strony mogła mieć wpływ pandemia, która mogła utrudniać wykonanie nałożonego na stronę obowiązku, co nie pozostawało bez wpływu na wymierzenie kary w dolnych granicach jej ustawowego zagrożenia (s. 7 – 8 zaskarżonej decyzji). Za uzasadniony trzeba również uznać wniosek, że organ administracji publicznej nie bez uzasadnionych podstaw eksponował znaczenie dyrektywy wymiaru kary, o której stanowi art. 189d pkt 1 k.p.a. (s. 6 – 7 zaskarżonej decyzji). Jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że wymierzając administracyjną karę pieniężną organ administracji publicznej bierze pod uwagę wagę i okoliczności naruszenia prawa, a w szczególności – między innymi – czas trwania tego naruszenia, to wobec adresowanego do strony obowiązku zgłoszenia informacji podlegających gromadzonych w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych w terminie do dnia 17 lipca 2020 r., jego dopełnienie dopiero w dniu [...] marca 2022 r. – a więc po upływie roku i ponad 7 miesięcy – nie może być ocenione, jako naruszenie prawa w stopniu nieznacznym, a co za tym idzie w stopniu, który miałby prowadzić do wniosku, że waga tego naruszenia jest znikoma (o czym mowa jeszcze dalej). W tym też kontekście – i zarazem w opozycji do stanowiska sądu pierwszej instancji – trzeba stwierdzić, że "ustalenie" "wagi naruszenia prawa" – które miałaby, zdaniem tego sądu, uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej (co jak podniesiono już powyżej, wobec treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz rodzaju przypisanego stronie deliktu nie jest stanowiskiem trafnym), albo uzasadniać nałożenie tej kary w niższej wysokości – nie wymagało od organu administracji przeprowadzania ustaleń oraz ocen wskazanych przez ten sąd, a mianowicie, czy "Skarżąca spółka jest podmiotem stwarzającym jakiekolwiek zagrożenia w kontekście prania pieniędzy, terroryzmu czy też, że – ostatecznie – beneficjentem rzeczywistym okazał się ktoś ukryty za fasadą tego podmiotu, a zagrożenie takie stwarzający". Wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów wyznaczał przepis art. 153 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, co trywialnie rzecz ujmując zobowiązywało organ administracji publicznej do ustalenia, że zobowiązany podmiot nie dopełnił, w terminie określonym tą ustawą, obowiązku zgłoszenia informacji podlegających gromadzeniu w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych, co tym samym – a jest to aż nadto oczywiste – zwalniało organ administracji z obowiązku przeprowadzania ustaleń w zakresie sugerowanym przez ten sąd. Istotne prawnie znaczenia miało bowiem wyłącznie to, czy w terminie określonym ustawą strona dopełniła obowiązku zgłoszenia informacji podlegających gromadzeniu w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych. Co więcej, obowiązek przeprowadzenia ustaleń oraz ocen w zakresie wskazywanym przez sąd pierwszej instancji nie stanowi również przedmiotu ustaleń, do których organ administracji publicznej jest zobowiązany stosując dyrektywy wymiaru kary określone w art. 189d pkt 1 – 7 k.p.a., co jest nie mniej oczywiste w świetle ich treści. Przeprowadzaniu ustaleń w zakresie wskazywanym przez sąd pierwszej instancji sprzeciwia się również art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Wobec tego, że na jego gruncie ustawodawca operuje pojęciem niedookreślonym (nieostrym, o cechach zwrotu szacunkowego, a to gdy uwzględnić, że rekonstrukcja sytuacji opisanej w jego hipotezie wymaga "ustalenia wagi naruszenia prawa", co wobec istoty tego środka techniki prawodawczej ma służyć zapewnieniu prawu koniecznej dynamiki, a tym samym aktualności i adekwatności w relacji do kontekstu jego stosowania), za uzasadnione trzeba uznać oczekiwanie odnośnie do potrzeby zajęcia stosownego stanowiska wobec tego pojęcia – lecz jednak z pominięciem, co trzeba podkreślić w opozycji do stanowiska sądu pierwszej instancji, art. 115 § 2 ustawy – Kodeks karny, który zważywszy na przedmiot, cele oraz funkcje regulacji administracyjnoprawnej oraz jej autonomiczność (w tym autonomiczność siatki pojęciowej którą operuje), należy uznać za nieprzydatny dla potrzeb rekonstrukcji wskazanego pojęcia (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 497/20 oraz wyrok NSA z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1110/21). Za warunek konieczny uznania tego stanowiska za prawidłowe trzeba uznać więc to, aby zawierało ono uargumentowaną i wiążącą propozycję rozumienia tego pojęcia na gruncie okoliczności rozpatrywanego przypadku, co innymi słowy wiąże się z kwalifikowaniem lub oceną określonych faktów (zdarzeń, zachowań, zjawisk), jako podpadających albo niepodpadających pod daną normę prawną oraz jako objętych albo nieobjętych zakresem normowania i zastosowania tej normy prawnej. Z tego też punktu widzenia oraz w korespondencji do dotychczas już przedstawionych argumentów, o znikomej wadze naruszenia prawa nie sposób jest wnioskować na podstawie argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Kontrolując prawidłowość "ustaleń" organu administracji odnośnie do "wagi naruszenia prawa" oraz prawidłowość oceny tego organu, że nie jest ona znikoma, w relacji do treści oraz znaczenia obowiązku naruszonego przez stronę sąd pierwszej instancji pominął znaczenie oraz charakter wartości i dób prawnie chronionych (zagwarantowanie odpowiedniego poziomu dostępu do informacji dotyczących beneficjentów rzeczywistych podmiotów prawnych; ochrona bezpieczeństwa uczestników obrotu gospodarczego poprzez zapewnienie im dostępu do informacji o potencjalnych kontrahentach; zapewnieniu właściwego poziomu ładu korporacyjnego; zwiększenie kontroli informacji, w tym przez społeczeństwo obywatelskie; zwiększenia zaufania do systemu finansowego oraz uczestników obrotu gospodarczego). Wobec dopełnienia adresowanego do strony obowiązku zgłoszenia informacji podlegających gromadzonych w CRBR w terminie do dnia 17 lipca 2020 r. dopiero po upływie roku i ponad 7 miesięcy, a mianowicie w dniu [...] marca 2022 r., ochrona tych wartości i dóbr w oczywisty wręcz sposób została zakłócona, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że nie była również skuteczna. Jeżeli w relacji do charakteru oraz znaczenia wskazanych wartości i dóbr podkreślić, że waga naruszonego obowiązku powinna być mierzona jego rodzajem, jak i jego znaczeniem dla efektywnego wykonywania zadań oraz celów administracji publicznej podejmowanych w wykonaniu kompetencji powierzonych jej ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, to w rekapitulacji przedstawionych argumentów trzeba stwierdzić, że nie ma podstaw, aby podważać prawidłowości oceny organu administracji odnośnie do "wagi naruszenia prawa" przypisanego stronie, albowiem – wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji – nie była ona znikoma, ani w zakresie – który zdaniem tego sądu – miałby uzasadniać odstąpienie od nałożenia na stronę kary pieniężnej – co wobec treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz rodzaju przypisanego stronie deliktu nie jest stanowiskiem trafnym – ani też w zakresie, który miały uzasadniać nałożenie tej kary w niższej wysokości zwłaszcza, że – jak powyżej podkreślono – organ administracji w przekonujący i zarazem wystarczający sposób odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do dyrektyw wymiaru kary określonych w pkt 1 – 7 art. 189d k.p.a. Wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, organ administracji publicznej nie naruszył również art. 189f § 2 i § 3 k.p.a., co prowadzi do wniosku o zasadności zarzutu z pkt I ppkt 4) petitum skargi kasacyjnej. W punkcie wyjścia wymaga przypomnienia, że zgodnie z § 2 art. 189f k.p.a. wynika, że w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia, zaś § 3 art. 189f k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia. Abstrahując już nawet od tego, że stosowanie przywołanego przepisu prawa zostało pozostawione uznaniu organu, trzeba przede wszystkim podkreślić, że stwierdzając jego naruszenie sąd pierwszej instancji nie uwzględnił w dostatecznym stopniu jego normatywnej treści w relacji do rodzaju naruszenia przypisanego stronie skarżącej. Jeżeli z przepisu art. 189f § 2 pkt 1 k.p.a. wynika, że organ administracji może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że nie sposób jest usunąć naruszenia prawa – a co za tym idzie przedstawić dowody na jego usunięcie – jeżeli przypisane stronie naruszenie polegało na niedopełnieniu obowiązku zgłoszenia informacji podlegających gromadzeniu w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych w wymaganym przepisami prawa terminie (to jest w terminie do dnia 17 lipca 2020 r.), a skutek w postaci jednorazowego naruszenia tego obowiązku wystąpił wraz z upływem terminu niedopełnienia tego obowiązku. Innymi słowy, tezie sądu pierwszej instancji o naruszeniu tego przepisu prawa sprzeciwia się rodzaj i charakter naruszenia (deliktu), który nie może stanowić podstawy oceny odnośnie do możliwości usunięcia naruszenia prawa oraz usunięcia jego skutków. W rekapitulacji należało stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. W związku z tym więc, że skarga kasacyjna zasadnie, a co za tym idzie skutecznie, podważa zgodność z prawem zaskarżonego wyroku, który podlegał uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii – a tym samym, wobec zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 188 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 23 czerwca 2022 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu stwierdzając, że w świetle wszystkich przedstawionych argumentów skarga ta jest nie jest zasadna i podlega oddaleniu w całości. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a oraz na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
13 marca 2023
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Gabriela Jyż Grzegorz Dudar /sprawozdawca/ Wojciech Kręcisz /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny