II GSK 331/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Łukasz Gaweł po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1634/22 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 24 marca 2022 r. nr EA-b-418/290/22 w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej do celu łowieckiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M.K. na rzecz Komendanta Głównego Policji 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2022 r., (sygn. akt VI SA/Wa 1634/22) oddalił skargę M.K. (dalej przywoływany jako: "Skarżący", "Strona"), na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 24 marca 2022 r. nr EA-b-418/290/22, w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską do celu łowieckiego. Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął ustalenia faktyczne z których wynika: 1. 15 czerwca 2021 r. do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie (dalej przywoływany jako: "Organ I instancji"), wpłynął wniosek Strony o wydanie pozwolenia na broń palną myśliwską do celu łowieckiego w ilości 5 egzemplarzy. Do wniosku Skarżący dołączył m.in.: pozytywne orzeczenia, psychologiczne z 14 czerwca 2021 r. nr 1/06/2021 i lekarskie z 14 czerwca 2021 r. nr 01/06/2021, potwierdzające zdolność do dysponowania bronią, a także zaświadczenia Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w Bielsku-Białej z 18 lutego 2021 r., nr [...] o uzyskaniu podstawowych oraz selekcjonerskich uprawnień do wykonywania polowania, a także [...] o członkostwie w PZŁ. 2. W toku postępowania administracyjnego Organ I instancji ustalił, iż z uwagi na skazanie Strony wyrokiem Sądu Rejonowego w Oświęcimiu za popełnienie wykroczenia z art. 51 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r. poz. 955, dalej przywoływana jako: "u.b.a."), tj. za noszenie broni znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, decyzją z 21 lutego 2019 r. cofnięto Stronie pozwolenie na broń palną myśliwską do celu łowieckiego. Z informacji z Krajowego Rejestru Karnego, wynika, iż Strona aktualnie jest osobą niekaraną. Do akt sprawy wpłynęła również pozytywna opinia o Stronie z miejsca zamieszkania oraz pismo Polskiego Związku Łowieckiego Zarząd Okręgowy Bielsko-Biała, z którego wynika, iż Skarżący korzysta z pełni praw członkowskich w PZŁ i nie było prowadzone przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne, ani też nie był karany dyscyplinarnie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Organ I instancji powziął wątpliwości czy Strona posiada zdolność psychofizyczną do dysponowania bronią. W celu ich jednoznacznego wyeliminowania wniósł odwołania od przedstawionych przez Stronę orzeczeń, lekarskiego i psychologicznego, do Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie. Wyniku ponownych badań Strona uzyskała w trybie odwoławczym, 12 października 2021 r. orzeczenie psychologiczne [...], w którym wskazano, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 u.b.a. i nie może dysponować bronią, zaś 16 grudnia 2021 r. orzeczenie lekarskie [...], stwierdzające, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 u.b.a. i nie może dysponować bronią. W związku z powyższym, z uwagi na uzyskanie przez Stronę negatywnych orzeczeń, lekarskiego i psychologicznego, wydanych w trybie odwoławczym decyzją z 31 stycznia Organ I instancji, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 - 4 u.b.a., odmówił wydania Stronie pozwolenia na broń palną myśliwską do celu łowieckiego. 3. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji, Komendant Główny Policji (dalej jako przywoływany jako: Organ II instancji) podkreślił, że negatywne orzeczenia, lekarskie i psychologiczne wykluczają możliwość dysponowania przez Stronę bronią, a jako ostateczne, mają charakter wiążący w niniejszej sprawie. Potwierdzają w sposób nie budzący wątpliwości ocenę wyrażoną przez lekarza i psychologa, orzeczników w badaniach drugoinstancyjnych, iż Strona należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 u.b.a. i nie może dysponować bronią. Organ II instancji nadmienił, że Organy Policji nie są przy tym uprawnione do oceny przyczyn, dla których uprawniony lekarz lub psycholog orzekli o braku zdolności do dysponowania przez Stronę bronią, tzn. które z wymaganych do wydania orzeczenia badań cząstkowych, miało wpływ na jego treść. Lekarz i psycholog wydają swoje orzeczenia na podstawie wyników badań, o których mowa w art. 15a ust. 2 i ust. 3 u.b.a. Organy Policji nie mają zatem ani wiedzy, ani kompetencji do oceny stanu zdrowia psychofizycznego osoby ubiegającej się o broń, ani też wpływu na treść orzeczeń, bowiem opinia w nich wydana jest następstwem szczegółowej analizy przeprowadzonych badań i nie zawiera uzasadnienia. Nie mają również kompetencji do weryfikowana rozbieżności pomiędzy orzeczeniami wydanymi w pierwszej i w drugiej instancji. Z uwagi na powyższe, Organ II instancji stwierdził, że wniosek dowodowy Strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z badań psychologicznych i lekarskich, na okoliczność ustalenia stanu zdrowia Skarżącego w kontekście spełnienia bądź braku spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 u.b.a., nie może zostać uwzględniony. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości wydania pozwolenia broń osobie, która uzyskała ostateczne negatywne orzeczenie lekarskie i psychologiczne, kwestionujące jej zdolność do posługiwania się bronią. 4. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywoływanym na wstępie wyroku z dnia 11 października 2022 r. orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej przywołana jako: p.p.s.a.) Sąd I instancji powołując się na wyrok z 16 maja 2019 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OSK 3232/17) stwierdził, że art. 15h ust. 7 u.b.a. nie stoi w sprzeczności z przepisami Konstytucji RP, a przyjęte rozwiązanie o ostateczności orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wydanych w trybie odwołania jest proporcjonalne do zagrożeń, jakie mogą wynikać z posiadania broni przez osobę, której stan zdrowia na to nie pozwala Z tego również powodu, zdaniem Sądu I instancji, nie było podstaw do wystąpienia przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 15h ust. 7 u.b.a. z Konstytucją RP. Następnie Sąd I instancji wskazał, że Organy podjęły swoje rozstrzygnięcia w sprawie w oparciu o prawidłowo wydane w trybie odwołania, ostateczne orzeczenie psychologiczne z 12 października 2021 r. [...], w którym wskazano, że Skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 u.b.a. i nie może dysponować bronią oraz ostateczne orzeczenie lekarskie z 16 grudnia 2021 r. [...], stwierdzające, że Skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 u.b.a. i nie może dysponować bronią. Sąd I instancji podkreślił, że Organy policji nie posiadają kompetencji do samodzielnej oceny, czy osoba ubiegająca się o pozwolenia na posiadanie broni spełnia negatywne przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 u.b.a., a w świetle art. 15h ust. 7 u.b.a., orzeczenia lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania mają znaczenie decydujące, jako ostateczne. 6. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Skarżący zaskarżając ww. wyrok w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także wystąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 15h ust. 7 u.b.a. z Konstytucją RP. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich niewłaściwe zastosowanie, a to: a) art. 15 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (dalej; u.b.a.) w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (dalej; u.o.z.p.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2005 r. w sprawie wykazu stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychologicznego wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji broni, poprzez przyjęcie, że wbrew rzeczywistemu stanu zdrowia Skarżący obarczony jest zaburzeniami psychicznymi, nie wskazując jednak na jakiekolwiek stany chorobowe i zaburzenia funkcjonowania psychologicznego wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń; b) art. 15 ust. 1 pkt 4 u.b.a., poprzez przyjęcie, że Skarżący jest osobą uzależnioną od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych, co nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, c) art. 15h ust. 7 u.b.a. w związku z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji RP, poprzez wyłączenie możliwości weryfikacji orzeczenia lekarskiego wydanego w postępowaniu administracyjnym, w tym wykluczenie możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik postępowania, a to: a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w wyniku czego oddalenie skargi, a tym samym utrzymanie w mocy decyzji Organy II instancji odmawiającej Skarżącemu wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej do celu łowieckiego w ilości 5 egzemplarzy, która to decyzja została wydana z naruszeniem art. 7. art. 77 oraz art. 80 k.p.a. polegającym na tym. że; – zaniechano zebrania i rozpatrzenia wyczerpująco materiału dowodowego w niniejszej sprawie w ten sposób; pominięto przy dokonywaniu ustaleń faktycznych istotnych okoliczności przedstawionych przez Skarżącego dotyczących uprzedniego posiadania pozwolenia na broń myśliwską przez około 40 lat, pozytywnego orzeczenia psychologicznego z dnia 14.06.2021 r. i lekarskiego z dnia 14.06.2021r. oraz uzyskania pozytywnej opinii psychiatrycznej w lipcu 2021r., w której wskazano, że z psychiatrycznego punktu widzenia Skarżący może posiadać broń myśliwską; – dokonano dowolnej oceny zgromadzonego ww. materiału w trakcie postępowania, w szczególności nie dokonano adekwatnej do sprawy niniejszej analizy sytuacji, w jakiej znajduje się Skarżący, który jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego i ma uprawnienia do polowania, a został pozbawiony pozwolenia na broń mimo, że nigdy nie leczył się psychiatrycznie, psychologicznie lub odwykowo; Uzupełniając braki formalne skargi kasacyjnej Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. 7. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Strony na rzecz Organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 8. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzuty w niej podniesione opierają się na założeniu, że Organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji były uprawnione, a nawet zobowiązane, do ponownej, samodzielnej oceny stanu zdrowia Skarżącego, w tym do weryfikacji ostatecznych orzeczeń lekarskich i psychologicznych wydanych w trybie odwoławczym. Założenie to pozostaje jednak w sprzeczności z obowiązującą regulacją ustawową oraz jej ugruntowaną wykładnią. 9. Punktem wyjścia musi być przypomnienie, że ustawodawca w ustawie o broni i amunicji wprowadził szczególny model ustalania spełnienia przesłanek zdrowotnych warunkujących wydanie pozwolenia na broń. Ocena ta została powierzona wyspecjalizowanym podmiotom, działającym poza strukturą organów administracji, a postępowanie w tym zakresie ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego. W jego ramach przewidziano także środek odwoławczy, którego rozpoznanie prowadzi do wydania orzeczenia mającego, zgodnie z art. 15h ust. 7 u.b.a., charakter ostateczny. Znaczenie tej ostateczności nie ogranicza się do aspektu formalnego, lecz obejmuje również związanie organu prowadzącego postępowanie administracyjne treścią takiego orzeczenia. Oznacza to, że organ nie jest uprawniony do jego merytorycznej oceny ani do prowadzenia dowodu przeciwko jego ustaleniom. Tym samym zakres postępowania dowodowego w sprawie o wydanie pozwolenia na broń podlega w tym zakresie ustawowemu ograniczeniu. Taka wykładnia została już jednoznacznie potwierdzona w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 listopada 2022 r., (sygn. akt SK 113/20), w którym uznano zgodność art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji z Konstytucją RP. Trybunał odniósł się wprost do zarzutu szczególnego ograniczenia dowodowego, polegającego na braku możliwości podważania ostatecznego orzeczenia lekarskiego w postępowaniu administracyjnym, wskazując, że rozwiązanie to mieści się w granicach dopuszczalnej ingerencji ustawodawcy, uzasadnionej charakterem spraw oraz koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa publicznego. W uzasadnieniu podkreślono, że ocena przesłanek zdrowotnych wymaga wiedzy specjalnej, a ustawodawca zapewnił jednocześnie dwuinstancyjny tryb ich weryfikacji w ramach procedury medycznej. Stąd występowanie przez NSA do Trybunału Konstytucyjnego jest w sprawie bezzasadne. 10. W tym kontekście zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez niewszechstronne rozważenie materiału dowodowego, pominięcie określonych dowodów czy dowolną ocenę opinii nie mogą odnieść skutku. Skarżący opiera je bowiem na przekonaniu, że Organ powinien był dokonać własnej oceny stanu zdrowia lub co najmniej skonfrontować orzeczenie wydane w trybie odwoławczym z innymi dowodami, w tym wcześniejszymi opiniami. Tymczasem takie działanie byłoby sprzeczne z art. 15h ust. 7 u.b.a., który jak wskazano - wyłącza możliwość prowadzenia dowodu przeciwko ostatecznemu orzeczeniu lekarskiemu lub psychologicznemu. 11. Nie można również podzielić stanowiska Skarżącego, że Organ dopuścił się dowolności w ocenie materiału dowodowego, skoro podstawą rozstrzygnięcia uczynił ostateczne orzeczenia wydane przez uprawnione podmioty w przewidzianym prawem trybie. W takiej sytuacji Organ nie tylko mógł, ale był zobowiązany oprzeć swoje rozstrzygnięcie na tych orzeczeniach, bez możliwości ich kwestionowania. 12. Z tych samych względów niezasadne są zarzuty dotyczące pominięcia wcześniejszych opinii lub dokumentacji medycznej. Utraciły one znaczenie dowodowe w zakresie objętym orzeczeniem wydanym w trybie odwoławczym, które jako ostateczne - przesądza o spełnieniu bądź niespełnieniu przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 ustawy. 13. Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty odnoszące się do naruszenia prawa materialnego, w tym błędnej wykładni art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Skarżący wywodzi je bowiem z kwestionowania ustaleń dotyczących jego stanu zdrowia, podczas gdy ustalenia te wynikają z wiążących orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Skoro z orzeczeń tych wynika, że Skarżący należy do kategorii osób objętych negatywnymi przesłankami ustawowymi, Organ był zobowiązany odmówić wydania pozwolenia na broń, bez potrzeby dokonywania dalszych ustaleń w tym zakresie. 14. Wreszcie, nie sposób podzielić zarzutu naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego poprzez brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich argumentów skargi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala bowiem na odtworzenie toku rozumowania Sądu i zawiera ocenę kluczowych dla rozstrzygnięcia kwestii, w szczególności znaczenia ostatecznego orzeczenia lekarskiego oraz zakresu postępowania dowodowego. Ewentualne braki w szczegółowym odniesieniu się do poszczególnych twierdzeń Strony nie mają charakteru istotnego i nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. 15. Podsumowując, zarzuty skargi kasacyjnej stanowią w istocie próbę podważenia ostatecznych orzeczeń lekarskich i psychologicznych poza trybem przewidzianym w ustawie. Próba ta nie może odnieść skutku w postępowaniu administracyjnym ani sądowoadministracyjnym, w którym orzeczenia te mają charakter wiążący. 16. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.