II GSK 2553/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 26 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosków: A.Z., R.Z., K.Z., A.B. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestników w postępowaniu w sprawie ze skarg kasacyjnych: Powiatu Ropczycko-Sędziszowskiego, I. Sp. z o.o. w R., "M." Sp. z o.o. w R., "B." Sp. z o.o. w R., W.K., K.K., S. w R., Powiatu Dębickiego, Miasta i Gminy Lesko, T.1 S.A. we W., Rady Nadzorczej P. w S., T. S.A. we W., T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 317/20 w sprawie ze skarg Powiatu Dębickiego, Gminy Sanok, Gminy Bukowsko, Gminy Dydnia, Gminy Wojaszówka, Powiatu Leżajskiego, Powiatu Ropczycko-Sędziszowskiego, W.K., K.K., J.P., "B." Sp. z o.o. w R., "M." Sp. z o.o. w R., I. Sp. z o.o. w R., S. w R., T.S., Gminy Komańcza, Miasta i Gminy Lesko, Gminy Zarszyn, P. w S., Gminy Tyrawa Wołoska na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu restrukturyzacji postanawia: odmówić dopuszczenia A.Z., R.Z., K.Z., A.B. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestników.

Wyrokiem z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 317/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi: Powiatu Dębickiego, Gminy Sanok, Gminy Bukowsko, Gminy Dydnia, Gminy Wojaszówka, Powiatu Leżajskiego, Powiatu Ropczycko-Sędziszowskiego, W.K., K.K., J.P., "B." Sp. z o.o. w R., "M." Sp. z o.o. w R., I. Sp. z o.o. w R., S. w R., T.S., Gminy Komańcza, Miasta i Gminy Lesko, Gminy Zarszyn, P. w S., Gminy Tyrawa Wołoska na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z [...] stycznia 2020 r. nr [...], [...], [...], [...] w przedmiocie nakazu restrukturyzacji. Od powyższego rozstrzygnięcia skargi kasacyjne wnieśli: Powiat Ropczycko-Sędziszowski, I. Sp. z o.o. w R., "M." Sp. z o.o. w R., "B." Sp. z o.o. w R., W.K., K.K., S. w R., Powiat Dębicki, Miasto i Gmina Lesko, T.1 S.A. we W., Rada Nadzorcza P. w S., T. S.A. we W., T.S. Pismami z 13 września 2022 r. A.Z., R. Z., K.Z. i A.B. (dalej: wnioskodawcy) złożyli wnioski o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu w charakterze uczestników. W uzasadnieniach wniosków wskazali, że zmarły [...] grudnia 2021 r. w B. T.Z. był posiadaczem [...] udziałów członkowskich w P. w S. o łącznej wartości [...] zł. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] lutego 2022 r. Rep. A nr [...], spadek po zmarłym w ¼ części każdy nabyli A.Z., R.Z., K.Z. i A.B. Powyższe, w ocenie wnioskodawców, uzasadnia dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu wszczętym w związku z decyzją BFG z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie nakazu restrukturyzacji P. w S. Przedmiotowa decyzja wywarła bezpośredni wpływ na sytuację majątkową wnioskodawców, bowiem w wyniku jej wydania doszło do umorzenia przysługujących im instrumentów kapitałowych (dziedziczonych po zmarłym T.Z.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wnioski A.Z., R.Z., K.Z. i A.B. nie zasługują na uwzględnienie. Przesłanką dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego jest ustalenie istnienia po jej stronie interesu prawnego, na który może oddziaływać zapadłe przed sądem orzeczenie. O interesie prawnym uczestnika, a więc osoby wnioskującej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyduje norma prawa materialnego, która jest podstawą zaskarżonego aktu prawnego. To właśnie z takiej normy mogą być wywodzone uprawnienia procesowe. Zatem interes prawny osoby żądającej dopuszczenia do postępowania sądowego, to oparty na przepisie prawa interes domagający się ochrony w postępowaniu. Oznacza to, że nie może on być oderwany od przedmiotu rozstrzygania w postępowaniu administracyjnym, bowiem tylko na gruncie tej procedury jest konkretyzowany określony interes prawny podmiotu. Konkludując stwierdzić należy, że interes prawny skutkujący dopuszczeniem do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej nie może być budowany tylko na podstawie przepisów procesowych, chociaż te przepisy powodują jego konkretyzację. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy domagają się dopuszczenia do postępowania kasacyjnego powołując się na spadkobranie i twierdząc, że ten stan prawnie doniosły prowadzi do powstania po ich stronie interesu prawnego, bowiem są oni spadkobiercami w ¼ części każdy po T.Z., któremu umorzono udziały w banku, w stosunku do którego prowadzono przymusową restrukturyzację. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) w przedstawionej sytuacji faktycznej i prawnej po stronie wnioskodawców nie istnieje interes prawny w rozumieniu wcześniej wskazanym. Brak tego interesu jest pochodną struktury i skutków postępowania w sprawie nakazu przymusowej restrukturyzacji banku. NSA podkreśla, że decyzja będąca przedmiotem skargi kasacyjnej i postępowanie sądowe w tej sprawie dotyczą działań przymusowych podjętych w ramach nadzoru finansowego nad restrukturyzowanym bankiem. Skutkiem zaskarżonej decyzji BFG było m.in. umorzenie udziałów członkowskich w P. w S. posiadanych przez zmarłego T.Z. Decyzja wywołująca taki skutek prawny wydana została [...] stycznia 2020 r., natomiast śmierć spadkodawcy nastąpiła [...] grudnia 2021 r. A zatem w chwili śmierci udziały członkowskie były umorzone, zatem wnioskujący o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu nie mogli realizować związanych z nimi uprawnień majątkowych, bo te nie istniały, a więc nie mogli wejść w postępowanie sądowoadministracyjne jako następcy prawni w procesie w zakresie praw majątkowy będących przedmiotem postępowania administracyjnego stosownie do treści art. 30 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.). NSA zwraca także uwagę, że do postępowania w sprawie wydania decyzji o nakazie przymusowej restrukturyzacji na mocy art. 11 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2019 r., poz. 795 ze zm., dalej jako: u.BFG) przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio. Jest to uzasadnione specyficznym charakterem postępowania, w którym zapada decyzja, w istocie będącego postępowaniem nadzorczo-regulacyjnym. Odpowiedniość stosowania w tym postępowaniu k.p.a. ma również odniesienie do art. 30 § 4 k.p.a., bowiem pozwala przyjąć, że przewidziane tym przepisem wstąpienie do postępowania (z mocy prawa) może kształtować interes prawny, a w konsekwencji być podstawą do zastosowania art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) tylko w sytuacji, gdy wstąpienie nie może być powiązane z istnieniem praw majątkowych zbywanych (przenaszalnych) i jest ono procesowo możliwe. Oznacza to, że dopuszczalne jest procesowe działanie podmiotu, któremu mogą być przypisane takie prawa. W rozpoznawanej sprawie nie dość, że po stronie wnioskodawców (spadkobierców) brak jest materialnego elementu interesu prawnego, bowiem udziały w stosunku do nich zostały umorzone jeszcze za życia spadkodawcy, więc trudno by wchodziły w skład masy spadkowej, to jeszcze – co wynika z akt sprawy – od strony procesowej została wyczerpana przez spadkodawcę prawem przewidziana droga dla złożenia skargi z art. 11 ust. 6 w związku z art. 103 ust. 5 u.BFG. NSA postanowieniem z 29 czerwca 2021 r. o sygn. akt II GZ 192/21 oddalił zażalenie T.Z. na postanowienie WSA w Warszawie z 10 listopada 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 602/20 o odrzuceniu jego skargi na decyzję BFG. W sprawach przymusowej restrukturyzacji do skarg na decyzje stosuje się przepisy p.p.s.a. z wyłączeniem art. 61 § 2 tej ustawy. w zakresie postępowania kasacyjnego modyfikacje z art. 104 i art. 105 ust. 1-3 nie odnoszą się do katalogu podmiotów uprawnionych do złożenia skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną może wnieść strona (uczestnik) po spełnieniu wymogów formalnych. Zatem procesowe uprawnienie do wstąpienia do postępowania na etapie postępowania kasacyjnego przez wnioskujących o dopuszczenie do postępowania musi być oceniane przez pryzmat istnienia materialnego interesu prawnego i procesowej możliwości jego realizacji. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, bowiem nie można wnioskodawcom przypisać interesu w znaczeniu materialnym, ale także nie mają oni drogi procesowej do ochrony zgłoszonego we wniosku interesu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., NSA orzekł jak w sentencji.