II GSK 2349/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2705/20 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu od decyzji w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skarg kasacyjną.

I. Postanowieniem z 25 kwietnia 2019 r. znak DR-V.R.310952.13.mnow Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 252 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 776 ze zm. - dalej jako pwp) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu wniesionego w dniu 16 kwietnia 2019 r. przez B. Sp. z o.o. w W. (skarżąca, spółka) wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "B." R.310952. II. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Urząd Patentowy postanowieniem z 12 października 2020 r. znak DR-IV.R.310952.691.2019.15.ahor utrzymał w mocy ww. postanowienie własne z 25 kwietnia 2019 r. Wyjaśnił, że sprzeciw został złożony pod rządami ustawy Prawo własności przemysłowej w brzmieniu nadanym ustawą z 11 września 2015 r. - o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1615 - ustawa nowelizująca). Zgodnie więc z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań o udzielenie prawa ochronnego na znaki towarowe oraz postępowań toczących się na skutek sprzeciwu wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Treść powyższego przepisu wskazuje, że wolą ustawodawcy było stosowanie przepisów dotychczasowych, tj. obowiązujących do dnia 15 kwietnia 2016 r. jedynie do wszczętych i niezakończonych postępowań o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy oraz postępowań toczących się na skutek wniesionego sprzeciwu. Postępowanie ze sprzeciwu, prowadzone na podstawie art. 246 pwp, było więc wszczynane po udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy i nie miało charakteru postępowania zgłoszeniowego, a więc nie ma podstaw do kwalifikowania go jako postępowania "o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy", o którym mowa w art. 2 ust. 1 przepisu przejściowego. Ponadto z powyższego przepisu wynika wprost, że dotychczasowe przepisy stosuje się do wszczętych i niezakończonych postępowań na skutek wniesionego sprzeciwu, a więc takich, które w dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej były już w toku. W konsekwencji brak było - zdaniem Urzędu - podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 246 ust. 1 pwp w brzmieniu dotychczasowym. Znalazł natomiast zastosowanie art. 246 ust. 1 pwp w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. W świetle obowiązującej regulacji brak było możliwości wniesienia sprzeciwu wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy. Powodem odmowy wszczęcia były inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a k.p.a. III. Wyrokiem z 1 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2705/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki. Jak wskazał, z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej wprost wynika, że dotychczasowe przepisy stosuje się do wszczętych i niezakończonych postępowań na skutek wniesionego sprzeciwu, a więc takich, które w dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej były już w toku. Jeżeli przepis mówi o "postępowaniach toczących się", to nie sposób wywieść z jego treści możliwości zastosowania przepisów dotychczasowych w stosunku do decyzji wydanych przed dniem wejście w życie nowelizacji, w stosunku do których przysługiwało przed nowelizacją prawo złożenia sprzeciwu, lecz nie zostało ono w tym terminie zrealizowane. Jakkolwiek nie można, dokonując wykładni prawa, ograniczać się do jednego tylko jej rodzaju, to jednak pamiętać trzeba, że w procesie wykładni należy stosować określone dyrektywy językowe, a dopiero ewentualnie w następnej kolejności systemowe i funkcjonalne. W żaden sposób nie można mówić o zaistnieniu wątpliwości w stosunku do art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej. Wykładnia gramatyczna nie rodzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Treść art. 2 ust. 1 nie daje podstaw do przyjęcia, że wolą ustawodawcy było utrzymanie możliwości wnoszenia sprzeciwów w rozumieniu art. 246 pwp wobec praw ochronnych na znaki towarowe, w tym do tych praw które zostały udzielone przed 15 kwietnia 2016 r., dla których sześciomiesięczny termin na wniesienie sprzeciwu upływał już po tej dacie. Przyjęcie odmiennej interpretacji art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej byłoby wykładnią contra legem. W dniu złożenia sprzeciwu, art. 246 pwp nie przewidywał możliwości zgłoszenia sprzeciwu wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy. Od 15 kwietnia 2016 r. nie ma możliwości wniesienia sprzeciwu wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy. W uzasadnieniu do ustawy nowelizującej wyraźnie podkreślono, że wprowadzenie postępowania sprzeciwowego wymagało również zmiany brzmienia art. 246 (pkt 28 projektu), z którego usunięto odniesienie do znaków towarowych (por. Sejm RP VII kadencji, druk 3685). Z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ustała możliwość wnoszenia sprzeciwów wobec praw ochronnych na znaki towarowe. Przyjęta zasada odnosi się również do praw ochronnych udzielonych przed 15 kwietnia 2016 r., dla których sześciomiesięczny termin na wniesienie sprzeciwu upływał po tej dacie. Skoro zatem znowelizowany przepis art. 246 ust. 1 pwp nie przewiduje możliwości wniesienia sprzeciwu od decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy, to w sprawie brak było możliwości wszczęcia postępowania na żądanie skarżącego, bowiem sprzeciw nie został złożony przed 15 kwietnia 2016 r. W dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej nie toczyło się zatem postępowanie ze sprzeciwu wniesionego przez skarżącego a sprzeciw wobec decyzji o udzieleniu ochrony na sporny znak towarowy został złożony w dniu 16 kwietnia 2019 r., czyli po wejściu w życie nowelizacji pwp. Samo postępowanie wszczęte na skutek wniesienia sprzeciwu jest przy tym postępowaniem odrębnym od postępowania zgłoszeniowego. Brak jest więc jakichkolwiek podstaw do kwalifikowania postępowania sprzeciwowego jako postępowania "o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy", o którym mowa w art. 2 ust. 1 przepisu przejściowego. W niniejszej sprawie wystąpiła zatem "inna uzasadniona przyczyna", o której mowa w art. 61a k.p.a. IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca spółka kwestionując go w całości i zarzucając: 1. naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie względnie (art. 174 ust. 1 p.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi Skarżącej w sytuacji, w której skarżone Postanowienie (jak i skarżone orzeczenie Sądu I instancji) wydano z naruszeniem: 1. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1615) o zmianie ustawy - prawo własności przemysłowej poprzez bezzasadne uznanie, że w sprawie wniesionego sprzeciwu nie znajdzie zastosowania art. 2 Ustawy o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej z dnia 11 września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1615 - dalej jako Ustawa zmieniająca lub u. zm. pwp) i tym samym nieuwzględnienie okresu przejściowego złożonego sprzeciwu Wnioskodawcy, podczas gdy postępowanie dotyczące prawa ochronnego na znak towarowy, z którym związany był złożony w sprawie sprzeciw, zostało wszczęte przed wejściem ustawy nowelizującej, a tym samym w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej, w brzmieniu aktualnym od 29 listopada 2013 r.; 2. art. 246 ust. 1 i ust. 2 Ustawy Prawo własności przemysłowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2016 roku (tj. w brzmieniu, nadanym u. zm. pwp - dalej jako pwp 2015) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i przyjęcie, iż Skarżącej nie służy prawo wniesienia sprzeciwu od Decyzji, udzielającej prawa ochronnego na znak towarowy, wobec aktualnego od dnia 15 kwietnia 2016 roku brzmienia przedmiotowego przepisu, 3. art. 246 ust. 1 i ust. 2 Ustawy Prawo własności przemysłowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 29 listopada 2013 r. (za tekstem jednolitym w Dz.U. 2013 r. poz. 1410 - dalej jako pwp 2013) poprzez niezasadną odmowę jego zastosowania w sprawie; 2. naruszenia prawa procesowego w sposób jednoznacznie wpływający na wynik sprawy - tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. wobec oddalenia Skargi Skarżącej przez Sąd i instancji - a to poprzez naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 252 pwp poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie złożonego przez Skarżącą sprzeciwu poprzez błędne przyjęcie, jakoby wystąpiła w sprawie definiowana treścią art. 61a § 1 k.p.a. - stosowanego w sprawie przez odesłanie z art. 252 pwp - przesłanka istnienia w sprawie innych uzasadnionych przyczyn, dla których postpowanie nie może być wszczęte i rozstrzygnięcie formalne o niedopuszczalności sprzeciwu, podczas gdy w istocie, właściwa analiza wskazanych w punkcie 1 przepisów prawa materialnego wyklucza możliwość takiego uznania, skutkując koniecznością przyjęcia, iż sprzeciw Skarżącej podlega rozpoznaniu. Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o orzeczenie o kosztach postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: V. Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu prawa. W niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania pierwszoinstancyjnego. VI. Odnosząc się do meritum problemu w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zarzut procesowy nr 2, wskazujący na naruszenie 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 pwp poprzez przyjęcie, że nastąpiły "inne uzasadnione przyczyny", dla których postpowanie ze sprzeciwu spółki nie może zostać wszczęte, w całości zależny jest od powodzenia zarzutów naruszenia prawa materialnego, dotyczących możliwości prowadzenia postępowania ze sprzeciwu skarżącej, w kontekście "postępowania w sprawie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy" i zmian ustawowych, jakie wprowadzono w 2016 roku. W związku z powyższym należy przypomnieć, że istotą zarzutów materialnych skargi kasacyjnej jest twierdzenie skarżącej kasacyjnie spółki, że w wyniku wprowadzonej nowelizacji nie została jej zamknięta możliwość złożenia sprzeciwu od decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, wydanej wprawdzie po wejściu w życie zmiany prawa, jednakże w postępowaniu zainicjowanym przed tą zmianą. Inaczej mówiąc, strona twierdzi, że pomimo zmian ustawowych, które wyeliminowały możliwość złożenia sprzeciwu po wydaniu decyzji o udzieleniu prawa ochronnego (od daty wejścia w życie nowelizacji), nadal możliwe było złożenie przez nią sprzeciwu, bowiem korzystała ona z dobrodziejstwa "praw nabytych" i art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, gdyż postępowanie z jej sprzeciwu należy "materialnie" do postępowań o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy, które jeżeli tylko zostało wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowelizacji, wymagało stosowania przepisów dotychczasowych, a więc także uzasadniało złożenie i rozpoznanie sprzeciwu, pomimo dokonanej zmiany art. 246 ust. 1 pwp. Stanowisko strony jest błędne. W wyniku zmiany prawa własności przemysłowej, które weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2016 r., z brzmienia art. 246 ust. 1 pwp wyeliminowano możliwość wniesienia umotywowanego sprzeciwu wobec prawomocnej decyzji UP o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy. Od tej daty nie ma zatem możliwości kwestionowania, w drodze sprzeciwu, decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy. Zmiana prawa zmodyfikowała zatem postępowanie w tym zakresie, bowiem obecnie sprzeciw przysługuje w toku postępowania o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy. Nie ma przy tym wątpliwości, że przed przedmiotową zmianą, czego strona nie kwestionuje skutecznie i co nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oraz postępowanie zainicjowane w wyniku wniesienia sprzeciwu od decyzji o udzieleniu tego prawa były dwoma odrębnymi i niezależnymi od siebie postępowaniami. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań o udzielenie prawa ochronnego na znaki towarowe oraz postępowań toczących się na skutek wniesienia sprzeciwu wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Regulacja w tym względzie, jak słusznie zauważa WSA, jest jasna w swej konwencji językowej. Nie pozostawia jakichkolwiek niedomówień, a jej analiza potwierdza, że wolą ustawodawcy było zapewnienie możliwości kontynuacji jedynie postępowań już wszczętych (o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy lub ze sprzeciwu, jeżeli do takiego udzielania już doszło). Inaczej mówiąc, ustawodawca wyraźne oddzielił postępowania wszczęte (o udzielenie prawa i ze sprzeciwu) przed zmianą prawa od tych, które będą wszczęte po zmianie prawa. W niniejszej sprawie sprzeciw złożono trzy lata po tym, jak zmiana prawa weszła w życie, zatem słusznie uznano, że nie przysługuje on skarżącej spółce. Jak również wynika z uzasadnienia projektu wprowadzonej zmiany prawa (Sejm VII kadencji, druk nr 3685), doszło w niej do gruntownego przemodelowania polskiego systemu udzielania prawa ochronnego na znaki towarowe. Nowy model postępowania w sprawie udzielenia praw ochronnych na znaki towarowe odszedł bowiem od modelu badawczego, który zobowiązywał Urząd Patentowy RP do przeprowadzenia z urzędu pełnej weryfikacji zgłoszonego znaku, uwzględniając zarówno przeszkody bezwzględne jak i względne, np. w postaci istnienia wcześniejszych praw, bez względu na stanowisko uprawnionego do nich. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zachodzi ani niekonsekwencja ustawodawcy ani też pozbawienie skarżącej kasacyjnie spółki prawa do zakwestionowania rejestracji spornego znaku towarowego poprzez nieuwzględnienie "spraw w toku", rozumianych jako sprawa o udzielenie prawa ochronnego i stanowiąca jej kontynuację sprawa ze sprzeciwu od decyzji wydanej w tym zakresie. Po pierwsze, przeczy temu przepis międzyczasowy i wyraźny podział postępowań o udzielenie prawa ochronnego jak i ze sprzeciwu. Po drugie, ustawodawca stawia wyraźną granicę czasową, nakazując stosować przepisy dotychczasowe jedynie do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem nowelizacji w życie (takie nie toczyło się w tej sprawie). Po trzecie, wyeliminowanie możliwości wniesienia sprzeciwu (przewidzianego w art. 246 ust. 1 przed nowelizacją), nie stanowi o wykreowaniu luki w prawie. Stoi temu bowiem na przeszkodzie dotychczasowa rola Urzędu Patentowego, który dokonując rejestracji znaku towarowego (udzielając prawa ochronnego), badał wszystkie przyczyny przemawiające za odmową jego udzielenia. Ponadto, co strona dostrzega ale neguje jako utrudniające jej funkcjonowanie, istnieje w dalszym ciągu możliwość zainicjowania postępowania o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy, jeżeli w ocenie spółki nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające jego udzielenie. To więc, że ustawodawca wyeliminował prawo do wniesienia sprzeciwu (w określonej sytuacji procesowej), nie oznacza bezprawnego uszczuplenia uprawnień strony. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną.