II GSK 192/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del.WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 204/20 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Radomiu z dnia 23 stycznia 2020 r., nr SKO.TR.118.2856.2019 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2020 r., oddalił skargę K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 23 stycznia 2020 r., w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: w dniu 3 października 2019 r., skarżący poddał się kontrolnym badaniom lekarskim w Mazowieckim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Radomiu i otrzymał orzeczenie lekarskie nr [...]/[...], w którym stwierdzono istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. AM, A1, A2, A, B1, B, B+, E, T. Powyższe orzeczenie stało się podstawą decyzji Starosty Grójeckiego z dnia 25 listopada 2019 r., który na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r., poz.341, dalej: ustawa o kierujących pojazdami), którą organ orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii "B" i "T", dokument nr [...]/[...]/[...], do czasu dostarczenia pozytywnego orzeczenia lekarskiego. Organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności i wezwał skarżącego do niezwłocznego zwrócenia dokumentu prawa jazdy. Objętą skargą decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący został skierowany na badanie na podstawie decyzji Starosty Grójeckiego z dnia 21 sierpnia 2019 r. po wszczęciu postępowania na wniosek Prokuratury Rejonowej w Grójcu z dnia 15 lipca 2019 r. z powodu rozpoznania u skarżącego przez biegłych lekarzy zespołu uzależnienia od alkoholu. Odnosząc się do stanowiska strony o wniesionym odwołaniu od przeprowadzonego badania lekarskiego organ wskazał, że Wojskowy Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie przywrócił skarżącemu termin badania odwoławczego, na które skarżący się nie zgłosił. Wobec tego organ uznał, że orzeczenie lekarskie nr [...]/[...] z dnia 3 października 2019 r, stało się ostateczne i wiązało organy administracji publicznej w zakresie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnienia. Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję, przywołując art. 103 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, wskazał, że wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie, co do zasadności wydania takiej decyzji, przy tym organy administracji są związane orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Sąd zauważył, że weryfikacja orzeczeń lekarskich następuje w odpowiednim trybie, przewidzianym w ustawie o kierujących pojazdami, nie zaś w niniejszym postępowaniu, które ma charakter następczy. Sąd I instancji wskazał, że to na etapie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiając będące w jej posiadaniu dokumenty lekarskie. Sąd wskazał również, że z mocy art. 79 ust. 7 ustawy o kierujących pojazdami, orzeczenie lekarskie uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego jest ostateczne zaś organ administracji orzekający w postępowaniu dotyczącym cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi nie został upoważniony do oceny orzeczeń medycznych. Dokonując analizy stanu faktycznego sprawy Sąd I instancji stwierdził, że postępowanie organów było prawidłowe. Decyzja o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie została wydania przez Starostę Grójeckiego w dniu 21 sierpnia 2019 r. Podstawę jej wydania stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami, wobec wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Grójcu prowadzącego postępowanie wyjaśniające w sprawie orzeczenia obowiązku leczenia odwykowego skarżącego. Od decyzji tej skarżącemu przysługiwało odwołanie, z którego to uprawnienia strona nie skorzystała. Skarżący poddał się badaniu, w którym wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...]/[...] stwierdzające istnienie przeciwskazań do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+, E, T. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący kwestionując wynik badania nie zgłosił się na badane odwoławcze. W tej sytuacji orzeczenie nr [...]/[...] stało się ostateczne. Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że wydane w sprawie decyzje nie naruszały prawa, a na wynik postępowania nie miała wpływu sytuacja rodzinna czy majątkowa skarżącego, gdyż jedyną okolicznością istotną dla sprawy była treść orzeczenia lekarskiego, z którego wynikało istnienie przeciwskazań zdrowotnych u skarżącego do kierowania pojazdami określonej kategorii. W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). K. M., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego błędne zastosowanie pomimo braku ostateczności orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 3 października 2019 r. w przedmiocie istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami; 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., polegający na zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do wyjaśnienia okoliczności, tj. braku badania odwoławczego w Wojskowym Instytucie Medycyny Lotniczej. Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości wyroku zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponowne go rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty wraz z ich argumentacją nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji. Stwierdzić należy, mając na uwadze podniesione w petitum skargi kasacyjnej zarzuty wraz z ich uzasadnieniem, że istota sportu, a w konsekwencji kontrola zaskarżonego wyroku, sprowadzają się do oceny prawidłowości lub wadliwości uznania przez organy, jak i Sąd I instancji, wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego z dnia 3 października 2019 r., nr [...]/[...] za ostateczne i wiążące organ w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii "B" i "T". Zgodnie z zastosowanym w sprawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu, orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdem obliguje wymieniony w powołanym przepisie organ do wydania decyzji cofającej posiadane przez podmiot, u którego stwierdzono przeciwwskazania, uprawnienia do kierowania pojazdami. Niesporne w niniejszej sprawie jest, że na skutek wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Grójcu, Starosta Grójecki skierował skarżącego na badanie wobec istniejącego uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony, mogącego wpływać realnie na posiadane przez niego uprawnienia do kierowania pojazdami. W wyniku przeprowadzonego w Mazowieckim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Radomiu badania stwierdzono istnienie przeciwskazań do kierowania przez skarżącego pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+, E, T. Jak wynika z analizy akt sprawy, strona nie zgadzając się z tym orzeczeniem wniosła odwołanie od pierwotnie wydanego orzeczenia lekarskiego do Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie, który wyznaczył skarżącemu termin ponownego badania na dzień 8 stycznia 2020 r., na które to badanie strona się nie zgłosiła. W takim stanie faktycznym, jak już wskazano, organ, co zaaprobował Sąd I instancji, uznał orzeczenie wydane przez Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Radomiu za ostateczne, czego skutkiem było cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Skarżący kasacyjnie konsekwentnie podnosi zaś wadliwość orzeczenia lekarskiego o stwierdzeniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, poprzez brak przymiotu ostateczności tego orzeczenia wobec nieprzeprowadzenia ponownego badania lekarskiego i wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 7 ustawy o kierujących pojazdami. Wskazania wobec tego wymaga, że kwestia przeprowadzania badań lekarskich została uregulowana w ustawie o kierujących pojazdami w sposób kompletny. Przepisy Rozdziału 12 tej ustawy zawierają bowiem przepisy określające cel badań lekarskich, warunki jakie spełniać musi podmiot przeprowadzający takie badanie, jak również zakres badania oraz procedurę związaną z wydanym przez lekarza badającego orzeczeniem o istnieniu lub nie istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami przez badanego. Zgodnie z treścią przywołanego art. 79 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. Zgodnie z ustępem 4 zdanie pierwsze art. 79 ustawy, osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81. Stosownie do ustępu 6 wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego składa się pisemnie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał. Jak stanowi zaś ust. 7 omawianego przepisu, orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne. Zestawienie powołanych regulacji wskazuje jednoznacznie, że wydane przez lekarza orzeczenie staje się ostateczne gdy w terminie 14 dni od jego otrzymania przez badanego nie złoży on wniosku o przeprowadzenie ponownego badania. W tym przypadku, a więc gdy strona domagać się będzie przeprowadzenia ponownego badania, orzeczenie wydane przez lekarza jednostki określonej w art. 81 ustawy, staje się orzeczeniem ostatecznym. O ostateczności orzeczenia lekarskiego wydanego pierwotnie oraz następczo, stanowi również ust. 8 art. 79 ustawy. Przepis ten nakłada bowiem na lekarza przeprowadzającego badanie obowiązek przekazania orzeczenia stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem jednostce wykonującej ponowne badanie, jeżeli osoba złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego, gdzie ostateczność orzeczenia lekarskiego wynika wprost z ustępu 7. W przypadku zaś niezłożenia wniosku o ponowne badanie lekarz obowiązany jest do przekazania orzeczenia staroście właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej, po upływie 14 dni od dnia badania. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy za zasadną, w stanie faktycznym sprawy, uznać należy ocenę ostateczności orzeczenia lekarskiego nr [...]/[...], jakiej dokonały organy i Sąd I instancji. Zasadnie bowiem uznano, iż istniały podstawy do uznania, że powołane orzeczenie lekarskie wiązało Starostę Grójeckiego, czego konsekwencją była decyzja cofająca skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów we wskazanych kategoriach. Jakkolwiek orzeczenie wydane przez lekarza z Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Radomiu, zostało przez skarżącego zakwestionowane to wobec faktycznych działań strony stało się ono wiążące dla organu. Jak wynika z akt sprawy, o czym była już mowa i co potwierdza sama strona w motywach skargi kasacyjnej, skarżący po złożeniu wniosku o ponowne przeprowadzenie badania, badaniu temu się nie poddał. O terminie ponownego badania wyznaczonego przez Wojskowy Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie, skarżący został powiadomiony w dniu 4 grudnia 2019 r. O okoliczności niemożności stawienia się na wyznaczony na dzień 8 stycznia 2020 r. termin badania, z uwagi na chorobę, skarżący nie poinformowała wskazanego Instytutu. Ten zaś w następstwie poinformowała organ, że skarżący do dnia 17 stycznia 2020 r. na badanie się nie zgłosił ani nie kontaktował się z Instytutem w tej sprawie. Instytuty powiadomił organ, iż w takim stanie nie może wydać orzeczenia ostatecznego. Zauważyć należy, iż to właśnie ostatnia z powołanych okoliczności stanu faktycznego jest osią twierdzenia strony o wadliwym posłużeniu się przez organ orzeczeniem lekarskim, w sytuacji, gdy nie zostało wydane ostateczne orzeczenie lekarskie. Stanowisko to nie znajduje oparcia w powołanych przepisach ustawy o kierujących pojazdami, zaś przyjęte przez stronę stanowisko prowadziłoby do przedłużania lub zablokowania postępowania w sprawie stwierdzenia istnienia bądź nie istnienia podstaw do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Fakt niewydania przez Wojskowy Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie ostatecznego orzeczenia, a więc orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 7 ustawy o kierujących pojazdami, z przyczyn nie leżących po stronie Instytutu a wynikających z niepodjęcia działań przez stronę, nie może być odczytywany, jako brak ostatecznego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, na podstawie i w związku z którym starosta zobligowany był do wydania decyzji, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami. Wydanie orzeczenia przez lekarza "pierwszej instancji" nabędzie bowiem waloru ostateczności w przypadku, o czym była już mowa, gdy badany nie złoży wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lub gdy badany pomimo złożenia takiego wniosku nie podda się ponownemu badaniu, czym uniemożliwi lekarzowi "drugiej instancji" wydanie orzeczenia określonego w ust. 7 art. 79 ustawy, które co do zasady i zgodnie z założeniami przepisów Rozdziału 12 ustawy, stwierdzać będzie czy istnieją lub nie istnieją przeciwwskazania po stronie badanego do kierowania pojazdami. Reasumując, stwierdzić należy, że w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia, iż błędnie został zastosowany art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami. Brak jest również podstaw do stwierdzenia aby w sprawie naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., albowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w sposób jednoznaczny wynikało, że powtórne badanie nie odbyło się z przyczyn leżących po stronie skarżącego, zaś ten nie wykazał aby podjął działania zmierzające do poddania się temu badaniu w terminie innymi niż wyznaczony przez Wojskowy Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie. W konsekwencji brak jest podstaw do stwierdzenia aby zaistniały po stronie Sądu I instancji podstawy do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.