II GPP 11/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi M. B. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GSK 133/22 w sprawie ze skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1440/21 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 stycznia 2021 r. nr DWOiP-IV6340.285.2020 w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z 9 maja 2025 r. (data wpływu do NSA: 16 maja 2025 r.) M. B. (dalej: Wnioskodawca, Skarżący) złożył skargę na przewlekłość postępowania o sygn. II GSK 133/22 przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, toczącego się wskutek skargi kasacyjnej Wnioskodawcy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1440/21. Powyższym wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę Wnioskodawcy na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 27 stycznia 2021 r. w przedmiocie powołania J. C. na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. i odmowy powołania na to stanowisko m.in. Skarżącego. Wnioskodawca wniósł o stwierdzenie, że w postępowaniu II GSK 133/22 prowadzonym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania, wydanie NSA nakazu podjęcia odpowiednich czynności zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r., poz. 1725; dalej: ustawa o skardze na przewlekłość); przyznanie Skarżącemu od Skarbu Państwa kwoty w wysokości 2.000 zł jako minimalnej kwoty wskazanej w art. 12 ust. 4 ww. ustawy; przeprowadzenie dowodu z akt sprawy II GSK 133/22 oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Wnioskodawca uzasadnił żądanie tym, że 15 listopada 2021 r. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji i do dnia złożenia niniejszej skargi, poza uzyskaniem informacji o nadaniu sygnatury, nie został poinformowany o jakiejkolwiek czynności w sprawie. Natomiast z informacji uzyskanych za pośrednictwem Rzecznika Praw Obywatelskich wynika, że prawdopodobny termin wyznaczenia rozprawy w sprawie to druga połowa 2025 r. Podnosił, że pozostaje w mocy skarżona przez Wnioskodawcę decyzja Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2020r. i nierozpoznanie jej, jak i brak wyznaczenia terminu rozprawy są nie do pogodzenia z zasadą szybkości postępowania. Skarżący oświadczył, że zdaje sobie sprawę z nadmiernego obciążenia NSA sprawami i że Sąd ten nie ponosi odpowiedzialności za ten stan, ale obowiązkiem Państwa jest zapewnienie stronie rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Do tego ewentualne uchylenie wyroku WSA i ww. decyzji może spowodować nieważność czynności przeprowadzonych przez powołanego tą decyzją komornika, konsekwencją czego może być szereg postępowań odszkodowawczych wobec Skarbu Państwa. Upływ czasu w oczekiwaniu na rozpoznanie skargi kasacyjnej po poprawia opisanej sytuacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga Wnioskodawcy na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 2 ust. 1ustawy o skardze na przewlekłość wynika, że strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż jest to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Stwierdzenie tak zdefiniowanej przewlekłości postępowania, a mianowicie zaistnienia podstaw do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 tej ustawy) następuje przy uwzględnieniu standardów wynikających z Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (art. 1 ust. 3 ustawy) oraz wymaga w szczególności oceny terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, która z kolei wymaga uwzględnienia łącznego dotychczasowego czasu postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakteru sprawy, stopnia faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenia dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowania się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy). Dla uwzględnienia skargi konieczne jest zatem ustalenie, że w postępowaniu sądowym nastąpiła zwłoka, oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Innymi słowy, nie każda zwłoka może być przyczyną stwierdzenia przewlekłości, lecz jedynie zwłoka nieuzasadniona, zwłaszcza gdy podkreślić, że wymóg rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki nie oznacza wymogu niezwłoczności jej rozstrzygnięcia (por. postanowienia NSA z: 1 czerwca 2021 r., sygn. akt II GPP 1/21 i powołane w nim orzecznictwo; 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GPP 1/25 i powołane w nim orzecznictwo, 17 czerwca 2025 r., sygn. akt I OPP 3/25; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, musi być dokonywana na podstawie analizy charakteru podejmowanych w sprawie czynności, jak i stanu faktycznego oraz prawnego sprawy, który zawsze jest przecież zindywidualizowany. Jednocześnie, ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu - jakkolwiek bowiem wymóg zachowania "rozsądnego terminu" rozpoznania sprawy jest skorelowany z czasem trwania postępowania, to jednak sam czas trwania postępowania nie stanowi samoistnego kryterium dla stwierdzenia przewlekłości (por. W. Gontarski, Glosa do wyroków ETPC z dnia 27 maja 2014 r., 32327/10 i 40988/09, Lex/el. 2014) - ani też subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur (por. postanowienie NSA z: 28 maja 2009 r., sygn. akt I FPP 2/09 oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 11 maja 2005 r., sygn. akt II S 26/05). Należy podkreślić, że ocena ta nie może być także oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz przy uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. m.in. postanowienie w sprawie II GPP 1/25). Zgodnie z § 25a ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 805; dalej: Regulamin), sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów. Z kolei ust. 4 tego paragrafu stanowi, że pula spraw wyznaczonych do losowania dla sędziów w wydziałach orzeczniczych w miesiącu, którego dotyczy zatwierdzony przez Prezesa Izby na podstawie § 23 pkt 3 plan posiedzeń, obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu, w tym odrębnie sprawy rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) lub przepisów szczególnych, a także odrębnie sprawy podlegające rozpoznaniu poza kolejnością wpływu na podstawie § 26 ust. 2 pkt 1-3, 6-13 lub ust. 5 Regulaminu. Z powyższych uregulowań jednoznacznie wynika, że co do zasady sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy (zob. postanowienie NSA z 21 lutego 2024 r., sygn. akt II GPP 23/23). Odnosząc powyższe do sprawy II GSK 133/22 ze skargi kasacyjnej Skarżącego, której dotyczy skarga na przewlekłość, wynika, że nie należy ta sprawa do kategorii spraw wymienionych w § 26 ust. 2 ani w jego ust. 5. Co do ostatniego wyjątku, Skarżący nie występował do NSA z wnioskiem o przyspieszenie rozpoznania sprawy, w którym wykazywałby wystąpienie uzasadnionego przypadku pozwalającego zarządzić rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu. Nie miało takiego charakteru pismo Rzecznika Praw Obywatelskich z 23 stycznia 2025 r., w którym zapytywano się tylko o stan sprawy i przewidywany termin rozprawy. W odpowiedzi na nie pismem z 3 lutego 2025 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej NSA poinformowała RPO że sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy według kolejności wpływu, a prognozowany termin rozpoznania sprawy to II półrocze 2025 r. Skarżący z kolei, po uzyskaniu odpowiedzi od RPO i znając przewidywany termin rozpoznania skargi kasacyjnej, wystąpił w dniu 16 maja 2025 r. (data oddania pisma w placówce pocztowej wyznaczonego operatora pocztowego) ze skargą na przewlekłość postępowania w sprawie II GSK 133/22, podnosząc jako zasadniczy argument brak terminu rozpoznania skargi kasacyjnej. Co do dalszego trybu przygotowania sprawy do rozpoznania, to z § 26 ust. 1 Regulaminu wynika, że po wylosowaniu spraw z puli uwzględniającej kolejność ich wpływu, przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów wskazuje skład orzekający, w tym przewodniczącego składu orzekającego oraz sędziego sprawozdawcę i przydziela, zgodnie ze szczegółowymi zasadami przydziału spraw poszczególnym sędziom, o których mowa w § 25 ust. 1, i planem posiedzeń zatwierdzonym przez Prezesa Izby na podstawie § 23 pkt 3, wylosowane zgodnie z § 25a sprawy dla danego sędziego. W przypadku stwierdzenia podstawy do zwiększenia wymiaru spraw, zgodnie ze szczegółowymi zasadami przydziału spraw poszczególnym sędziom, o których mowa w § 25 ust. 1, przewodniczący przydziela także członkom składu orzekającego sprawy, w których odroczono posiedzenie, sprawy zawieszone przez sędziego tego składu orzekającego lub sprawy, w których Sąd skierował sprawę z posiedzenia niejawnego na rozprawę, oraz sprawy pozostające ze sobą w związku, które nie były objęte losowaniem. Przygotowując sprawę do rozpoznania i przydzielając ją w opisanym wyżej trybie, termin jej rozpoznania został wyznaczony na 28 sierpnia 2025 r. zarządzeniem Przewodniczącego z 16 czerwca 2025 r. Sama okoliczność, że skarga kasacyjna w sprawie II GSK 133/22 oczekuje na rozpoznanie ponad 3 lata (skarga kasacyjna z aktami wpłynęła do NSA 27 stycznia 2022 r. i została zarejestrowana 1 lutego 2022 r.), co się dzieje z zachowaniem zasady wyznaczenia jej na termin zgodnie z kolejnością wpływu i przy uwzględnieniu, że termin oczekiwania na rozpatrzenie sprawy ze skargi kasacyjnej wniesionej do Wydziału II Izby Gospodarczej, co wynika z bardzo dużej liczby złożonych skarg kasacyjnych, zarówno w 2022 r., jak i w latach poprzednich, wynosi obecnie ponad trzy lata od daty wpływu skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie daje podstaw do stwierdzenia jakiegokolwiek stopnia zawinienia w czynnościach Sądu. Sprawa Skarżącego nie oczekuje na rozpoznanie dłużej niż inne sprawy. Ewentualne negatywne skutki procesowe oczekiwania na rozpoznanie ww. sprawy, wskazywane przez Wnioskodawcę, nie odnosząc się do osoby Skarżącego, a jeżeli już- osoby powołanej na sporne stanowisko oraz Skarbu Państwa. Należy także zwrócić uwagę, że czas oczekiwania na termin posiedzenia uległ wydłużeniu również z uwagi na wprowadzony jeszcze przed wniesieniem skargi kasacyjnej stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Najpierw odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych. Następnie do maja 2023 r. rozprawy odbywały się tylko w trybie zdalnym, co również miało wpływ na ilość spraw rozpoznawanych na rozprawach. Dlatego, mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się nieuzasadnionej zwłoki w prowadzonym postępowaniu i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postanowił jak w sentencji.