II FZ 999/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1754/14 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 22 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1754/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA") oddalił wniosek J. Z. (dalej: "Skarżący") o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 22 sierpnia 2014 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia WSA wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 5 listopada 2014r. wezwano Skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora IS, poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka z dnia 17 listopada 2014 r. zawierająca to wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu pod adresem zamieszkania Skarżącego, a to w dniach 21 listopada i 1 grudnia 2014 r., powróciła do Sądu, jako niepodjęta w terminie. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r. WSA odrzucił opisaną skargę wskutek nieuzupełniania braków formalnych. Przesyłka z dnia 16 lutego 2015 r. zawierająca odpis tego postanowienia, po dwukrotnym awizowaniu pod adresem zamieszkania skarżącego, a to w dniach 24 lutego i 4 marca 2015 r., powróciła do Sądu, jako niepodjęta w terminie. W dniu 5 maja 2015r. skarżący skierował do WSA wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, podając jednocześnie wartość przedmiotu zaskarżenia i wyjaśniając, że w jego skrzynce pocztowej nie było zawiadomienia ("awiza"), na podstawie którego mógłby uzyskać wiedzę, iż jakiekolwiek adresowane do niego przesyłki z WSA oczekują na odbiór w urzędzie pocztowym. Okoliczność ta była także przedmiotem składanej przez niego reklamacji pocztowej. O fakcie skierowania do niego przesyłki z WSA dowiedział się dopiero w dniu 29 kwietnia 2015 r., kiedy zapoznał się w Sądzie z aktami postępowania. Skarżący podał ponadto, że nie jest w stanie przeprowadzić: "dowodu na niedoręczenie". Nadmienił także, że tylko on posiada dostęp do skrzynki pocztowej, co wyklucza możliwość zabrania przesyłki przez inną osobę. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania go na okoliczność braku otrzymania dotychczasowych zawiadomień. Skarżący wyraził zastrzeżenia, co do sposobu awizowania doręczanych mu przesyłek, powołuje się na orzecznictwo i konkluduje, że jego wniosek w całości zasługuje na uwzględnienie. W uzupełnieniu pierwotnego wniosku, pismem z dnia 1 lipca 2015 r. wraz z załącznikami, skarżący wyjaśnił, że złożył dwie reklamacje dotyczące przedmiotowych przesyłek, poprzez serwis internetowy Poczty Polskiej. Uzyskał potwierdzenie złożenia reklamacji przesyłki z dnia 16 lutego 2015 r., natomiast nie uzyskał potwierdzenia złożenia reklamacji przesyłki z dnia 17 listopada 2014 r. W dniu 24 czerwca 2015 r. ponowił reklamację dotyczącą przesyłki z dnia 17 listopada 2014 r., zobowiązując się jednocześnie do przesłania do WSA stosownych informacji dotyczących przesyłek, po ich otrzymaniu od operatora pocztowego. W kolejnym piśmie Skarżący przedstawił odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację dotyczącą przedmiotowych przesyłek sądowych z 17 listopada 2014 r. i 16 lutego 2015 r., w których operator pocztowy poinformował, iż w świetle poczynionych ustaleń przesyłka polecona o nr [...] została w dniu 21 listopada 2014 r. skierowana do doręczenia, a następnie z powodu niezastania adresata, awizowana do odbioru w placówce pocztowej. Powtórna awizacja miała miejsce 1 grudnia 2014 r. Zawiadomienia o nadejściu i możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej zostały sporządzone zgodnie z wytycznymi określonymi w p.p.s.a. i doręczone poprzez oddawczą skrzynkę pocztową. W dniu 9 grudnia 2014 r. przesyłka została odesłana nadawcy z adnotacją: nie podjęto w terminie. Z kolei przesyłka o nr [...] została w dniu 24 lutego 2015 r., skierowana do doręczenia, a następnie z powodu niezastania adresata, awizowana do odbioru w placówce pocztowej. Powtórna awizacja miała miejsce 4 marca 2015 r. Zawiadomienia o nadejściu i możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej zostały sporządzone zgodnie z wytycznymi określonymi w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i doręczone poprzez oddawczą skrzynkę pocztową. Po upływie terminu do odbioru przesyłka została zwrócona nadawcy, jako niepodjęta przez adresata. Ponadto podkreślono, iż sposób doręczenia przesyłek oraz ich opracowania w placówce pocztowej był zgodny z przepisami. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA ocenił, że przytoczone przez skarżącego okoliczności, a to niedoręczenie przez Pocztę Polską przesyłki z wezwaniem o podanie wartości przedmiotu zaskarżenia oraz niepozostawienie przez pracownika poczty awiza informującego o przesyłce, w ocenie Sądu, nie są przekonujące. Z dołączonej do akt przesyłki zaopatrzonej w zwrotne potwierdzenie odbioru jednoznacznie wynika, iż wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu było dwukrotnie awizowane (21 listopada i 1 grudnia 2014 r.) a zatem brak jest podstaw do tego, żeby kwestionować prawidłowość doręczenia. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż powstałe wskutek zapisków osoby doręczającej korespondencję świadectwo faktu i daty awizowania przesyłki ma charakter dowodu prima facie, kreuje zatem swoiste domniemanie prawidłowości doręczenia, to jednak jego zakwestionowanie w toku niniejszego postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu niewątpliwie wymaga uwiarygodnienia okoliczności przeciwnych. Tymczasem w warunkach niniejszej sprawy twierdzenia Skarżącego oparte na jego wiedzy nie znajdują potwierdzenia w żadnych innych okolicznościach o charakterze zobiektywizowanym. W szczególności odpowiadając na reklamację Skarżącego Poczta Polska w oparciu o znajdującą się w jej posiadaniu dokumentację oraz wyjaśnienia złożone przez listonosza – potwierdziła zaistnienie okoliczności faktycznych, jakie zrekonstruować można w oparciu o dołączoną do akt sprawy korespondencję. Ponadto WSA wskazał, że przeprowadzone przez Pocztę Polską postępowanie reklamacyjne potwierdziło ponad wszelką wątpliwość, prawidłowość podjętych czynności, bowiem sposób doręczenia przesyłek oraz ich opracowanie w placówce pocztowej był zgodny z przepisami prawa. Termin i miejsce odbioru awizowanych przesyłek wskazany został na zawiadomieniach dla adresata o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej, dlatego też Skarżący nie może się powoływać na tę okoliczność twierdząc, że nie miał możliwości uzyskania wiedzy o przesyłkach sądowych, ponieważ w jego skrzynce pocztowej złożone zostały zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłek. Końcowo WSA wskazał, że mając na uwadze treść dokumentów dołączonych do akt postępowania wnioskować można było przede wszystkim o zaistnieniu przesłanek przyjęcia fikcji doręczenia w oparciu przepis art. 73 p.p.s.a., co oznacza przyjęcie, że skarżący miał możliwość zapoznania się ze skierowaną do niego korespondencją. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił: 1. naruszenie art. 73 § 2 p.p.s.a. – poprzez błędne przyjęcie, że dla skuteczności tzw. zastępczego doręczenia nie jest wymagane stwierdzenie przez Sąd faktu zamieszczenia na kopercie zawierającej przesyłkę lub na tzw. "zwrotce": - adnotacji listonosza o sposobie dokonania zarówno pierwszej, jak i drugiej awizacji (tj. miejsca pozostawienia zawiadomienia oraz jego treści) wraz z podpisem, umożliwiającym identyfikację listonosza; - podpisu pracownika urzędu pocztowego, przyjmującego awizowaną przesyłkę do przechowania, który umożliwiałby jego identyfikację; 2. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. – poprzez oparcie rozstrzygnięcia na nie wynikającej z akt sprawy okoliczności, jakoby listonosz doręczający przesyłkę złożył wyjaśnienia dotyczące okoliczności i sposobu wykonania doręczenia zastępczego Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz rozpoznanie istoty sprawy, poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 p.p.s.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie dyspozycji przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że WSA słusznie uznał, iż Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się bowiem z koniecznością dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a powołane przez Skarżącego okoliczności nie wskazują na to, że niedokonanie czynności w ustawowym terminie spowodowane było przeszkodą nie do przezwyciężenia przy dochowaniu najwyższej staranności. Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznany powołany przez Skarżącego fakt, że nie odebrał dwukrotnie awizowanej przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy, a w konsekwencji, że nie wiedział o ogłoszonym wyroku, ponieważ w skrzynce oddawczej awizo nie było. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, WSA zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Należy zgodzić się z twierdzeniem WSA, że w niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu. Słusznie uznał WSA, że zarzuty Skarżącego, sprowadzające się w istocie do gołosłownych twierdzeń o nieotrzymaniu awiza nie zasługują na uwzględnienie. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy jednoznacznie wynika że przesyłka została dwukrotnie awizowana przez pocztę: w dniu 21 listopada i 1 grudnia 2015 r., o czym doręczyciel poinformował stronę poprzez pozostawienie awiza w oddawczej skrzynce pocztowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane się przez Skarżącego na okoliczności, że nie otrzymał pisma oraz ani pierwszego ani powtórnego awiza o jego pozostawieniu w placówce pocztowej nie były przekonujące oraz przybierają jedynie formę polemiki stanowiącej negację stanowiska WSA, która pozbawiona jest wsparcia jakimikolwiek dowodami świadczącymi o tym, że ustalony stan faktyczny był w rzeczywistości inny, niż przyjęty na potrzeby przedmiotowego rozstrzygnięcia. Tym samym należy domniemywać, że skutek doręczenia przesyłki na zasadzie art. 73 § 4 p.p.s.a. nie został przez Skarżącego obalony. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez WSA okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 P.p.s.a. Należy również w tym miejscu wskazać, że przywrócenie terminu tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wynika z adnotacji znajdujących się na zwróconej do WSA przesyłce była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo to nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.