II FZ 97/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 13 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Ol 225/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr 2801-IOD.4102.1.2023 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 225/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił M. P. (dalej: "skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 24 kwietnia 2023 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, by na skutek egzekucji zaległości, po jego stronie mogła wystąpić szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty. Pismem z 31 sierpnia 2023 r., skarżący wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpatrzenia. Ponadto, skarżący wniósł o przeprowadzenie wskazanych w zażaleniu dowodów uzupełniających. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W myśl natomiast § 3 tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Ustawodawca w art. 61 § 3 p.p.s.a. posługuje się pojęciem "znacznej szkody", co oznacza, że dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie wystarcza samo jej wystąpienie, lecz jeszcze jej rozmiar dla zobowiązanego musi być co najmniej znaczny. Sama wysokość określonego zobowiązania nie świadczy zatem o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Kwota ta musi być bowiem odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej, w tym jej płynności finansowej (vide postanowienia NSA z dnia: 21 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 106/17, 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 1360/16). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wobec braku należytego uzasadnienia wniosku w tym przedmiocie. Skarżący we wniosku nie powołał bowiem żadnych konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto, skarżący nie przedstawił w sposób jasny i pełny swojej sytuacji majątkowej, co spowodowało w konsekwencji, że nie była możliwa odpowiednia weryfikacja jego sytuacji majątkowej. Należy się zgodzić zatem z oceną Sądu pierwszej instancji wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu, że skoro skarżący w złożonym wniosku nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami strony. Podatnik wprawdzie udokumentował zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej od 27 maja 2023 r. i powołał się na brak majątku pozwalającego mu nawet w przybliżeniu na spłatę zobowiązań podatkowych, to jednak dane te są niewystarczające do stwierdzenia, czy mógłby pozyskać środki na pokrycie zobowiązań podatkowych z innych źródeł, np. kredytu, pożyczki. Bez przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych (w tym tych dotyczących sytuacji materialnej skarżącego) nie sposób stwierdzić, czy uiszczenie określonej w decyzji kwoty zaległości podatkowych może rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tych okolicznościach należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i nie ma podstaw do jego uchylenia. Sąd pierwszej instancji nie miał bowiem możliwości określić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, skoro nie dysponował żadnym materiałem źródłowym dotyczącym sytuacji majątkowej skarżącego. Zdaniem NSA, argumenty podniesione w zażaleniu również nie dają podstaw do zmiany postanowienia o odmowie udzielenia stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przedmiotem kontroli NSA jest bowiem zasadność odmowy wstrzymania wykonania decyzji i nowa argumentacja na poparcie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej zaprezentowana w zażaleniu uchyla się spod rozpoznania NSA (zob. postanowienia NSA z 11 stycznia 2019 r., sygn. akt II GZ 463/11, z 22 marca 2022 r., sygn. akii GZ 65/22). Odnosząc się z kolei do dokumentów które skarżący dołączył do zażalenia, należy zauważyć, że są to nowe okoliczności podniesione dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Sąd pierwszej instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać ich oceny. Należy podkreślić, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności, powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym nie było podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia Sądu pierwszej instancji. Podnieść należy również, że brak uwzględnienia żądania strony odnośnie do wstrzymania wykonania decyzji nie sprzeciwia się ponownemu wystąpieniu z wnioskiem o udzielenie ochrony tymczasowej, o ile zaktualizują się przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący może złożyć ponowny wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, w którym przedstawi okoliczności i dokumentację, które jego zdaniem uzasadniają pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.