II FZ 909/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 648/12 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Olsztynie z dnia 31 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 648/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił R. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny. R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 sierpnia 2012 r., w przedmiocie odmowy zastosowania ulgi w podatku rolnym z tytułu wystąpienia klęski żywiołowej. Wnioskiem z dnia 14 stycznia 2014 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowi dom o powierzchni 100 m² (3/4 domu obciążone jest prawem dożywocia rodziców). Nadto posiada nieruchomość rolną o powierzchni 33,05 ha, dodatkowo dzierżawi nieruchomość rolną o powierzchni 3,30 ha. Posiada również budynki gospodarcze, które tak jak dom, wymagają remontu. Nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, jak również przedmiotów wartościowych. Utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego, w tym z dopłat bezpośrednich i ONW oraz sprzedaży krów. W oświadczeniu skarżący wykazał dochód w wysokości 42.000 zł. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że postanowieniem z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 648/12, odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Trafność tego rozstrzygnięcia potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z 29 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 525/13, oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Olsztynie. Skarżący skierował do Sądu pismo z 13 listopada 2013 r., w treści którego wniósł o zwolnienie od wpisu sądowego. Na wezwanie Sądu do złożenia wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej skarżący nadesłał wypełniony wniosek z 10 grudnia 2013 r., w którym rozszerzył żądanie i wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013 r. odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 648/12. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 marca 2014 r., II FZ 137/14, oddalił zażalenie skarżącego. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu powołał się na treść art. 245, art. 246 § 1 pkt 1, art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako "p.p.s.a."). Oceniając, po raz kolejny, sytuację majątkową i finansową wnioskodawcy jedynie na podstawie złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia, stwierdzono, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie to, wobec nieprzedłożenia potwierdzających jego treść dokumentów źródłowych, do których przedstawienia skarżący został zobligowany, nie pozwalał na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości, iż nie jest on w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych, czy też kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z treści oświadczenia majątkowego wynikało, że wnioskodawca posiada znaczący majątek, z którego uzyskuje przychody; nie ma nikogo na utrzymaniu. W zażaleniu z dnia 8 maja 2014 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył i orzekł, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Natomiast na podstawie art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że wnioski o przyznanie prawa pomocy składane przez wnioskodawcę były kilkakrotnie rozpatrywane przez sądy administracyjne. Skarżący był wzywany przez Sąd w ramach tych postępowań do przedkładania dodatkowych dokumentów i oświadczeń na podstawie art. 255 p.p.s.a., w celu weryfikacji prawdziwości informacji zawartych we wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca był w świetle cytowanych powyżej przepisów zobowiązany do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tymczasem wezwania Sądu zignorował i tym samym nie wywiązywał się ze swoich obowiązków, pozbawiając Sąd możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej analizy sytuacji majątkowej. Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji oceniając, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Samo bowiem oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczające. Tym bardziej, że ze złożonego wniosku wynika, że skarżący jest właścicielem dużego gospodarstwa rolnego. Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.