II FZ 525/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Ol 648/12 w zakresie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 31 sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2010 r. postanawia: zażalenie oddalić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 648/12 odmówił R. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd podniósł, że w rozpoznawanej sprawie strona, pomimo wezwania, nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków wykazanych w formularzu PPF, takich jak: składki KRUS, podatek, opłaty związane z dzierżawą ziemi, opłaty za paliwo, wydatki związane z remontem maszyn oraz centralnego ogrzewania. W konsekwencji poniesienie oraz wysokość wykazywanych w formularzu wydatków nie zostało uwiarygodnione. Skarżący nie wyjaśnił również, w jaki sposób niweluje powstałą nadwyżkę kosztów nad dochodami (wydatki 48.000 – dochód 36.300 zł). Wnioskodawca nie przedstawił wykazów z rachunków bankowych, których analiza umożliwiłaby ustalenie wysokości ponoszonych przez niego wydatków. Skarżący nie wyjaśnił kwestii zadłużenia osób trzecich, rodzeństwa oraz rodziców, co było kluczowe ze względu na ustalenie wysokości dochodów, jakimi dysponuje, a także wysokości jego zadłużenia. Nie przedstawił aktualnej liczby hodowanego przez niego bydła i jego rodzaju (kopii ksiąg rejestracji posiadanych zwierząt w 2012 r.), ilości zwierząt sprzedanych w 2012 r. i ich ceny. Skarżący nie wykazał także wysokości wypłat uzyskanych w 2012 r. z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Sąd podniósł, że postawa wnioskodawcy, który nie przedstawił żadnych dokumentów i oświadczeń, nie pozwala ustalić, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja majątkowa oraz czy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nadanie biegu wnioskowi o przyznanie prawa pomocy z dnia 5 grudnia 2012 r. Stwierdził, że bank nie wydał mu salda rachunków bankowych, ponieważ nie ma on stałego źródła dochodu. Pieniądze uzyskuje w szczególności z dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dochód ten musi być skrupulatnie rozdzielony na zakup nawozów, paliwa, środków ochrony roślin, które pochłaniają większość dochodów z dopłat oraz na opłaty na składki KRUS, światło, wodę, remont starych budynków. Skarżącemu nie wystarcza pieniędzy na remont budynków, dlatego też musi zaciągać kredyty od rodziny na przyszłe dopłaty i opłacać dzierżawę. Zdaniem strony, zaskarżone postanowienie pozbawia ją prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób prawidłowy dążył do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wysyłał wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przedstawionej sprawie strona nie przedłożyła dokumentów, które potwierdzałyby informacje zawarte we wniosku PPF, a w związku z tym nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest wyjątkową instytucją i powinno być udzielane wyłącznie osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej (np. osobom ubogim, bezrobotnym, które nie posiadają prawa do zasiłku). Oceniając zasadność przyznania Wnioskodawcy prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę sytuację majątkową Skarżącego oraz wysokość kosztów, które musi ponieść. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Również art. 84 Konstytucji nawiązuje do obowiązku uiszczania określonych opłat. Zgodnie z jego treścią, strona jest zobowiązana do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, które zostały określone w ustawie. Gdy oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Skarżący podniósł w zażaleniu, że jego sytuacja majątkowa została w sposób wyczerpujący określona we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wbrew twierdzeniom strony, informacje zawarte we wniosku nie były wyczerpujące i nie ukazywały sytuacji majątkowej skarżącego. Nie pozwala to na ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Strona była wzywana do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego. W każdym z tych pism została pouczona o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania. Była zatem świadoma, że Sąd ma podstawy do odmowy przyznania mu prawa pomocy. Ze względu na nieprzedłożenie określonych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego skarżącego, powyższa ocena jest trafna na gruncie rozpoznawanej sprawy i przesądza o braku zasadności zażalenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.