II FZ 633/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 21 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 852/14 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 20 grudnia 2013 r. , nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 27 maja 2015 r., III SA/Wa 852/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną P. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 listopada 2014 r., III SA/Wa 852/14, w sprawie ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 20 grudnia 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. W powyższym rozstrzygnięciu sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 17 marca 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 422 zł. W wezwaniu pouczono, że nieuiszczenie wpisu w terminie siedmiu dni, od dnia doręczenia ww. wezwania, spowoduje odrzucenie skargi kasacyjnej. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wyżej wymienione wezwanie zostało doręczone w dniu 20 marca 2015 r. Pismem z 27 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie przyznanego skarżącemu na podstawie postanowienia z dnia 23 czerwca 2014 r. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w zakresie przekraczającym 500 zł. Pismem z 20 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, iż pismo z dnia 27 marca 2015 r. nie było zażaleniem na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 17 maca 2015 r. do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wyjaśnił, iż pismo to miało jedynie charakter informacyjny i zawierało prośbę o uwzględnienie prawa pomocy przyznanego skarżącemu w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w zakresie przekraczającym 500 zł. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zarządzenie o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, zawierające prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie, doręczono pełnomocnikowi skarżącego 20 marca 2015 r. Wskazany w nim siedmiodniowy termin upływał zatem z dniem 27 marca 2015 r. (wtorek) zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.– dalej: "P.p.s.a."). W wyznaczonym terminie skarżący, mimo pouczenia, nie uiścił należnego wpisu od skargi kasacyjnej. Sąd zauważył, iż na podstawie postanowienia WSA w Warszawie z 23 czerwca 2014 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia z uiszczenia wpisu od skargi powyżej 500 zł. W pozostałym zakresie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych został oddalony. Przepis art. 223 § 1 w zw. z art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. wyraźnie przewiduje obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej pod rygorem jej odrzucenia. Taki obowiązek w odniesieniu do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej powstał w niniejszej sprawie z uwagi na treść ww. postanowienia z dnia 23 czerwca 2014 r. oraz fakt uiszczenia w związku ze złożoną skargą kasacyjną przez skarżącego kwoty 500 zł. Mając powyższe na uwadze, sąd odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 178 w zw. z art. 243 § 2 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że skarżący nie uzupełnił wpisu od złożonej skargi kasacyjnej, a w konsekwencji na przyjęciu, ze zachodzą podstawy o odrzucenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie jest oczywiście bezzasadne. Zgodnie z art. 243 § 1 i 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, a przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje również postępowanie egzekucyjne. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 P.p.s.a.), albo może być przez sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. (art. 245 § 4 P.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje szereg alternatywnych rozstrzygnięć. Zakres zwolnień zatem może być różny z uwagi na dostosowanie przyznanego prawa pomocy do sytuacji materialnej wnioskodawcy. W rozpatrywanej sprawie sąd pierwszej instancji postanowieniem z 23 czerwca 2014 r., III SA/Wa 852/14, przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 500 zł, jednocześnie odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Uwypuklenia zatem wymaga okoliczność, iż sąd uznał za zasadne z uwagi na sytuację majątkową skarżącego zwolnienie jego z obowiązku wniesienia wpisu od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 500 zł. Wbrew zatem argumentacji zawartej w zażaleniu rozpatrywanym na bieżącym etapie postępowania, skarżący był częściowo zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych tylko i wyłącznie od skargi, co wprost wynika z sentencji postanowienia sądu i znajduje odzwierciedlenie w jego uzasadnieniu. Wbrew wywodom zawartym w zażaleniu, nie może być tutaj mowy o rozszerzeniu skutków przyznanego prawa pomocy na obowiązek wniesienia wpisu od skargi kasacyjnej, skarżący bowiem nie został zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę wskazaną kwotę. Sąd zawarł ograniczenie przyznanego prawa pomocy, choć mógł zwolnieniem objąć wszelkie koszty sądowe ponad określoną kwotę. Skoro to uczynił, zwolnienie należy odnosić tylko do wpisu od skargi. Autor zażalenia zdaje się nie rozróżniać zakresu trwania uprawnienia przyznanego na mocy art. 246 P.p.s.a. i jego zakresu przedmiotowego. NSA w pełni podziela pogląd wyrażony w przywołanym w zażaleniu postanowieniu NSA z 22 września 2011 r., I OZ 710/11; jednakże skarżący nie dostrzega że dotyczy on innej kwestii procesowej, tj. trwania prawa pomocy. W niniejszej prawo pomocy w przyznanym zakresie zostało już skonsumowane na wcześniejszym etapie postępowania poprzez skuteczne wniesienie skargi i nie obowiązuje w odniesieniu do skargi kasacyjnej. Skarżący wywodzi pozytywne dla siebie skutki procesowe z orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy dokonując wykładni rozszerzającej wskazanego rozstrzygnięcia i pozostając w sprzeczności z jego literalnym brzmieniem. Na marginesie NSA wspomina, że skarżący chcąc zakwestionować wysokość należnego wpisu od skargi kasacyjnej, był uprawniony do wniesienia zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uzupełnienia wpisu, tym samym nie zamykając sobie drogi do uzupełnienia braku fiskalnego skargi kasacyjnej i skutecznego jej wniesienia. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.