III SA/Wa 852/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. 1) przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych), 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie

Skarżący – P. H. na urzędowym formularzu PPF, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to trudną sytuacją finansową związaną z pozostałym zadłużeniem po likwidacji spółki F. Spółka jawna oraz egzekucją komorniczą. Wskazał, że obecnie jedynym źródłem dochodów jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.680 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Jakiekolwiek dochody ponad płacę minimalną są zajmowane przez komorników na rzecz wymienionych szczegółowo podmiotów. Podał, że na koszty utrzymania składają się opłaty czynszowe w wysokości 250 zł za lokal oddany mu w użyczenie. Skarżący nie posiada rachunków bankowych, ani też działek gruntu nabytych w 2007 r. Część wynagrodzenia dla pełnomocnika w kwocie 1.200 zł plus VAT zapłacił po sporządzeniu skargi. Sfinansował je z oszczędności. Wynagrodzenie to zostanie ewentualnie zwrócone od drugiej strony w przypadku wygrania sporu i zasądzenia przez Sąd kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący przedstawił zeznania podatkowe oraz kartę wynagrodzeń. Postanowieniem z 22 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 30 kwietnia 2014 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Podniósł, że otrzymuje minimalne wynagrodzenie za pracę w związku z trudnościami pracodawcy, spółki deweloperskiej. Skarżący podniósł, iż ponosi drobne wydatki dotyczące żywności dla siebie oraz częściowo dla trójki dzieci. Wyjaśnił, iż z małżonką posiada rozdzielność majątkową i to ona ponosi większość wydatków na utrzymanie dzieci. Ponadto oszczędza 100-200 zł miesięczne. Zdaniem Skarżącego jednorazowa zapłata kosztów sądowych w niniejszej sprawie przekracza jego możliwości finansowe. Do sprzeciwu dołączył bilanse i rachunki zysków i strat pracodawcy za lata 2011 i 2012. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 22 kwietnia 2014 r. Jest ono traktowane - pod względem skutków prawnych - jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć również pod uwagę, na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który Skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w wysokości 1.844 zł. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi powyżej 500 zł. Wskazać przy tym należy, iż Skarżący nie jest pozbawiony źródeł utrzymania. Jest zatrudniony na umowę o pracę, uzyskując z tego tytułu dochód w wysokości 1.680 zł brutto miesięcznie. Przedstawione przez Skarżącego zeznań PIT za 2012 i 2013 r. potwierdzają stosunkowo jego niewielki dochód. Skarżący ponosi przy tym wydatki związane ze swoim utrzymaniem, w tym opłaty czynszowe w wysokości 250 zł. Wyjaśnił, że posiada zadłużenie z tytułu egzekucyjni komorniczej na rzecz: S. sp. z o.o. - 20.225 zł, W. - 852.770 zł, S. - 26.756 zł, G. L. - 21.715 zł oraz I. M. -48.557 zł. Sąd przy badaniu zaś ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy, wziął również pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt GZ 71/04). W świetle powyższego zasadnym było przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie z uiszczenia wpisu od skargi powyżej 500 zł. Sąd uznał bowiem, że zapłacenie całej wysokości wpisu sądowego - 1.844 zł, w sytuacji gdy Skarżący posiadanego zadłużenia oraz stosunkowo niskich dochodów, nie będzie możliwe. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.