II FZ 60/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2671/17 w sprawie ze skargi F. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 maja 2017r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2671/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 maja 2017 r. w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Wnioskiem z dnia 12 września 2017 r. F. U. (dalej jako: "skarżący") wystąpił o wstrzymanie wykonania ww. decyzji, wskazując, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polega na pozostawieniu skarżącego bez środków do życia. Skarżący otrzymał dwa tytuły wykonawcze z 11 sierpnia 2017 r., pierwszy na kwotę wierzytelności głównej w wysokości 1.371.630,20 zł wraz z odsetkami na dzień wystawienia tytułu egzekucyjnego w wysokości 662.948,00 zł oraz drugi na kwotę kosztów egzekucyjnych w wysokości 80.952,20 zł. Skarżący nadmienił, że organ egzekucyjny zajął już wszystkie jego konta oraz zawiadomił o zajęciu wierzytelności kontrahentów, na rzecz których skarżący w ostatnim czasie świadczył usługi – firmy M. sp. z o.o. i S. Skarżący podkreślił, że mając na uwadze obowiązek wysyłania informacji o wszystkich fakturach sprzedaży otrzymanych od danego kontrahenta wraz z deklaracją VAT w plikach jpk – organ egzekucyjny może doprowadzić do zajmowania wszystkich bieżących wierzytelności Skarżącego z tytułu wykonywanych przez niego usług, co spowoduje, że za wykonywanie działalności gospodarczej nie otrzyma on już żadnego wynagrodzenia od kontrahentów, bowiem wszystkie wierzytelności zostaną zajęte przez organ egzekucyjny. Tym samym skarżący pozostanie bez środków do życia, bowiem do zajmowanych wierzytelności z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie obowiązują ograniczenia co do wysokości zajęcia. Skarżący wykonuje usługi dla różnych klientów, które nie mają charakteru periodycznego, a zatem takie wierzytelności nie podlegają ochronie jak wynagrodzenie ze stosunku pracy. Na poparcie swoich argumentów skarżący załączył do wniosku kserokopie tytułów wykonawczych, zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych oraz zawiadomień o zajęciu innych wierzytelności pieniężnych, a także dane z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ uznał, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako: "P.p.s.a."). W szczególności skarżący nie przedstawił całościowo swojej aktualnej sytuacji majątkowej - nie wykazał stanu swojego majątku osobistego, ani majątku rodziny czy też pełnej sytuacji finansowej prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, co znacząco utrudniło a wręcz uniemożliwiło dokonanie oceny faktycznych zagrożeń związanych z ewentualną egzekucją zaskarżonej decyzji. Do wniosku skarżący dołączył jedynie dokumenty potwierdzające prowadzenie egzekucji należności wynikających z zaskarżonej decyzji. I choć kwota obciążeń podatkowych nałożonych na skarżącego nie jest niska, to ja wskazał Sąd, egzekucja ze środków pieniężnych samodzielnie nie wywołuje skutków, o których jest mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wstrzymanie wykonania decyzji nie ma bowiem na celu ochrony strony przed finansowymi skutkami przymusowego wykonania decyzji, ale ma ją zabezpieczyć przed takimi skutkami egzekucji, których w razie wygrania sprawy nie można by było odwrócić. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skoro skarżący w złożonym wniosku nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej. W zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie skarżący powielił argumentację przedstawioną we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazał ponadto, że nie zgadza się z Sądem pierwszej instancji, iż nie przysługuje mu ochrona tymczasowa, bowiem obowiązek o charakterze pieniężnym ma charakter z natury odwracalny, co oznacza, że w razie jego zrealizowania, a następnie uwzględnienia skargi, wyegzekwowana kwota będzie podlegała zwrotowi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku powinno się więc odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Obowiązkiem sądu jest natomiast wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę. W niniejszej sprawie, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, mimo że skarżący przedstawił okoliczności, które jego zdaniem potwierdzały niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w skutek wykonania decyzji, to jednak przedstawił je w sposób niepełny, co uniemożliwiało Sądowi ocenę czy w rozpoznawanej sprawie uzasadnione jest przyznanie skarżącemu ochrony tymczasowej. Skarżący nie odniósł się bowiem zupełnie do stanu swojego majątku osobistego, majątku rodziny czy też pełnej sytuacji finansowej prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. W złożonym wniosku skupił się jedynie na okolicznościach związanych z prowadzoną wobec niego egzekucją i jedynie tę kwestię poparł stosowną dokumentacją. Zważając na powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację miał Sąd pierwszej instancji uznając, że niepełne przedstawienie sytuacji życiowej skarżącego, jak również brak stosownych dokumentów, które potwierdzałyby pełną i aktualną sytuację majątkową skarżącego, uniemożliwiały dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Odnosząc się natomiast do kwestii podniesionej przez skarżącego w zażaleniu, że nie zgadza się on z Sądem pierwszej instancji, iż nie przysługuje mu ochrona tymczasowa, ponieważ obowiązek o charakterze pieniężnym ma charakter z natury odwracalny, wskazać należy, że Sąd odmówił skarżącemu przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji nie z uwagi na potencjalną odwracalność wyegzekwowanych należności, ale z uwagi na okoliczność, że wniosek skarżącego był niepełny, a fakt prowadzenia egzekucji nie może stanowić samodzielnej przesłanki uzasadniającej udzielenie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.