II FZ 584/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 437/16 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 22 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 437/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek A. R. (dalej: "Skarżący") o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu w sprawie ze skargi Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 22 stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. A. R. pismem z dnia 4 maja 2016 r. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 maja 2016 r. Skarżącemu został przesłany formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia oraz odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie Skarżący, zamiast formularza "PPF", przesłał "oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania", stanowiące załącznik do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 lutego 2014 roku (poz. 366), stosowane przed sądami powszechnymi. Zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2016 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania z racji nie złożenia go na wymaganym przepisami formularzu, a po wniesionym sprzeciwie Sąd postanowieniem z dnia 19 września 2016 r. utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sadowego z dnia 23 czerwca 2016 r. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 października 2016 r. Pismem nadanym w dniu 17 października 2016 r. Skarżacy złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu z uwagi na to, że przed pozostawieniem wniosku bez rozpoznania winien zostać wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez jego złożenie na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podana we wniosku okoliczność braku wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez jego złożenie na urzędowym formularzu nie może wyłączać braku winy w niezachowaniu terminu, ponieważ zgodnie z treścią art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") wezwanie takie stosuje się jedynie w sytuacji, gdy wniosek złożony został na stosownym urzędowym formularzu. Kiedy natomiast pomimo stosownego pouczenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie, o konieczności złożenia wniosku na określonym formularzu, wnioskodawca nie składa wypełnionego stosownego formularza, zachodzą podstawy do pozostawienia wniosku bez rozpoznania bez konieczności wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku. Uwzględnienie zatem wskazanej we wniosku okoliczności prowadziłoby do uprzywilejowania skarżącego w sprawie i możliwości nieuzasadnionego przedłużania sobie terminów dokonania czynności procesowych. Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący powołał się na treść pkt 8 pouczenia zamieszczonego na formularzu PPF, który stanowi: "niezachowanie warunków formalnych wniosku, które uniemożliwia mu nadanie dalszego biegu (w tym złożenie wniosku w innej formie niż na urzędowym formularzu) powoduje wezwanie do uzupełnienia braków w terminie siedmiu dni (...)". Dalej wyjaśnił, że "przyczyną złożenia błędnego wniosku o przyznanie prawa pomocy była więc mylna informacja udzielona stronie na urzędowym formularzu przez Sąd.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu, którego wzór określa rozporządzenie. Stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy ( Dz. U. Nr 227, poz. 2245), wniosek o przyznanie prawa pomocy osoba fizyczna składa na formularzu oznaczonym symbolem "PPF". Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, wyjaśnił, że niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie stron do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, osoba prawna czy jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. W razie nieusunięcia przez stronę tego braku wniosek o przyznanie prawa pomocy, stosownie do treści art. 257 p.p.s.a, pozostawia się bez rozpoznania. Z akt sprawy wynika (k. 16 i 17 akt sądowych), że wezwany przez Sąd pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania wnioskodawca nie wykonał tego zarządzenia Sądu. Zarządzenie wraz z obowiązującym formularzem PPF zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 30 maja 2016 r. (k.18 akt sądowych). Siedmiodniowy termin upłynął zaś bezskutecznie, tj. Skarżący nie złożył w zakreślonym terminie wniosku na właściwym formularzu. W tej sytuacji Sąd I instancji zobligowany był pozostawić wniosek bez rozpoznania, zgodnie z treścią art. 257 p.p.s.a., w myśl którego pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania ma miejsce, gdy strona złożyła wniosek w innej formie niż na urzędowym formularzu, jak również gdy strona nie uzupełniła w zakreślonym przez sąd terminie braków wniosku. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pozostawił wniosek Skarżącego bez rozpoznania. Argumenty dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia wniosku odnoszące się do udzielenia stronie mylnej informacji w świetle powyższych rozważań nie zasługują na uwzględnienie. Podjęte rozstrzygnięcie sądu administracyjnego nie zamykają Skarżącemu drogi do wystąpienia z formularzem o przyznanie prawa pomocy na dalszym etapie postępowania sądowego. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania; wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. Skarżący powinien jednak bezwzględnie dopełnić formalności, tj. złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie oddalił