II FZ 559/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf–Kalamala, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 4 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 904/16 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 19 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 4 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (I SA/Lu 904/16) odrzucił zażalenie A. K. – nazywanej dalej "Skarżącą", na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 8 lutego 2017 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wspomnianym zarządzeniem wezwano J. K., ojca Skarżącej, do uzupełnienia braku formalnego zażalenia na postanowienie tego sądu z 29 grudnia 2016 r., którym odrzucono skargę strony. W zarządzeniu tym zobowiązano J. K. do złożenia odpisu zażalenia oraz pełnomocnictwa upoważniającego do działania w imieniu Skarżącej. W odpowiedzi na zarządzenie J. K. przesłał notarialne pełnomocnictwo upoważniające go do reprezentowania córki w sprawach dotyczących mieszkania, odbioru poczty i przekazów pieniężnych. Do pisma przewodniego załączył ponadto pełnomocnictwo udzielone mu do reprezentowania Skarżącej w sprawie toczącej się przed sądem rejonowym. W tym stanie rzeczy, Sąd pierwszej instancji skierował zarządzenie bezpośrednio do Skarżącej, wzywając ją do podpisania zażalenia oraz złożenia jego odpisu. Odpis zarządzenia został doręczony stronie 13 kwietnia 2017 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu Skarżąca nie uzupełniła braków formalnych zażalenia. Zamiast tego J. K., w piśmie z 20 kwietnia 2017 r., wyjaśnił, że jego zdaniem, jest on upoważniony do działania w imieniu córki, co wynika z przesłanych wcześniej pełnomocnictw. Wskazując na art. 49 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; powoływana dalej jako "P.p.s.a."), Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w przypadku, gdy pismo procesowe dotknięte jest brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie mu dalszego biegu, przewodniczący wydziału wzywa stronę do jego uzupełnienia. W tym przypadku brak formalny pisma polegał na jego niepodpisaniu przez stronę (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Ponieważ strona braku tego nieuzupełniła w wyznaczonym terminie, zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 178 tej ustawy, pismo to należało odrzucić. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. K. podniósł, że Sąd pierwszej instancji działał nazbyt rygorystycznie. Do zażalenia dołączono notarialne pełnomocnictwo do reprezentowania Skarżącej przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie okazało się niezasadne, dlatego zostało oddalone. Pomimo licznych wyjaśnień ze strony J. K., Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł uchybień w działaniu Sądu pierwszej instancji. Przede wszystkim zarządzenia skierowane wpierw do J. K., a następnie do Skarżącej, zawierały pouczenie o terminie, w którym należało uzupełnić braki formalne pism, a w swojej treści były wystarczająco jasne, aby zrozumieć czego domaga się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. W zarządzeniu z 8 lutego 2017 r. zobowiązano J. K. do złożenia odpisu zażalenia oraz przesłania pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania strony przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Natomiast w wezwaniu z 23 marca 2017 r. (k. 59 akt sprawy), skierowanym bezpośrednio do Skarżącej, wyjaśniono, że przesłane pełnomocnictwa nie dotyczyły postępowania sądowoadministracyjnego – a co za tym idzie, Skarżąca powinna sama podpisać zażalenie, składając przy tym jego odpis, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Ponieważ Skarżąca nie uzupełniła braku formalnego zażalenia, zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 178 tej ustawy, podlegało ono odrzuceniu. Należy przy tym wyjaśnić, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona może działać przez swojego pełnomocnictwa. Wynika to z art. 34 P.p.s.a. Niemniej jednak dokument pełnomocnictwa należy złożyć do akt sprawy przy pierwszej czynności, którą dokonuje pełnomocnik w imieniu swojego mocodawcy (art. 37 § 1 P.p.s.a.). W przypadku braku takiego dokumentu sąd administracyjny prowadzący sprawę nie może przyjąć, że dana osoba rzeczywiście jest umocowana do prowadzenia spraw w imieniu strony. Oczekiwanie, że osoby, która przedstawia się jako pełnomocnik strony, złoży stosowny dokument nie jest przejawem nadmiernego rygoryzmu, czy lekceważeniem "dobra i słuszności", tak jak wskazano w zażaleniu. Przeciwnie, działanie to jest konieczne żeby zachować pewność obrotu prawnego, tak aby obywatel nie został uznany za stronę postępowania sądowoadministracyjnego wbrew swojej woli, na skutek wniesienia pisma przez osobę do tego nieupoważnioną. Przy czym obowiązek złożenia pełnomocnictwa spoczywa zarówno na pełnomocnikach profesjonalnych (adwokatach i radcach prawnych), jak również osobach, które ze względu na więzi rodzinne mogą zastępować stronę przed sądami administracyjnymi (art. 35 § 1 P.p.s.a.). Kierując się tymi względami Sąd pierwszej instancji wpierw wezwał J. K. do złożenia pełnomocnictwa, z którego treści wynikałoby, że został upoważniony do działania w imieniu swojej córki. Następnie – gdy okazało się, że dostarczone przez niego pełnomocnictwa nie obejmowały postępowania sądoadministracyjnego – Sąd pierwszej instancji skierował się bezpośrednio do Skarżącego. W ten sposób zapewnił jej możliwość naprawienia dostrzeżonych uchybień, realizując przy tym zasadę prawa do sądu. Odnosząc się końcowo do treści samych postanowień należy zauważyć, że pierwsze z nich obejmuje administrowanie lokalem mieszkaniowym, w tym reprezentowania Skarżącej przez urzędami, oraz sprawy pocztowe (k. 55 akt sprawy). Drugie natomiast dotyczy konkretnego postępowania toczącego się przed sądem rejonowym (k. 56 akt sprawy). Żadne z nich w swojej treści nie było zatem na tyle ogólne, aby można było z niego wywodzić upoważnienie do prowadzenia spraw przed sądami. Natomiast złożenie odpowiedniego pełnomocnictwa na obecnym etapie postępowania było spóźnione i nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd pierwszej instancji. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.