II FZ 518/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, , , po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3098/14 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2007 r. w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 21 maja 2015 r., III SA/Wa 3098/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. M. (dalej: skarżący) przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2007 r. w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. W uzasadnieniu sąd wskazał, że dokonanie oceny sytuacji materialnej skarżącego wymaga zestawienia jego wydatków i dochodów, niezbędne jest zatem przedstawienie i udokumentowanie jednych i drugich, a także wskazanie majątku, którym skarżący dysponuje. Tymczasem skarżący nie przedstawił dokumentów (rachunków, faktur związanych z opłatami za media, wyciągów z rachunków bankowych) które przybliżyłyby sądowi sytuację finansową skarżącego. 2. W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie m.in. art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez brak wezwania skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 3. Zasadnie sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Zbadane powinny zostać kwestie finansowe, czyli należało porównać miesięczne przychody oraz miesięczne koszty (na podstawie przykładowych faktur za media) życia. Tymczasem na formularzu skarżący wskazał, że ma dwoje dzieci i dom. To zdecydowanie za mało danych. Na tej podstawie sąd pierwszej instancji nie mógł przyznać prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym, dochodach, wydatkach. W niniejszej sprawie poprawiony formularz (karta 230 akt) w pozycji 7. MAJĄTEK (posiadane zasoby, oszczędności, papiery wartościowe, przedmioty wartościowe) zawiera tylko znak "-". Pole 9. INNE, DODATKOWE INFORMACJE O STANIE MAJĄTKOWYM jest puste. Natomiast pole 10. DOCHODY również zawiera tylko znak "-". Nie można uznać wobec powyższego, że skarżący przedstawił swoją sytuację finansową i swoje stanowisko poparł niezbędnymi dokumentami. Sporządzone przez skarżącego tabele i wyliczenia – dosłane przy okazji innego postępowania wpadkowego - również nie stanowią takich dokumentów. Brakuje faktur, wyciągów bankowych i rachunków. 4. Z konstrukcji przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Sąd nie ma obowiązku wzywania do "uzupełnienia braków" dokumentacji. Nie ma bowiem listy dokumentów, które należy przedstawić w takiej sytuacji. W istocie można przedstawić różne dokumenty – w zależności od okoliczności życiowych. Sąd nie może wezwać strony o dosłanie dokumentów, informując, że brakuje jeszcze dokumentu nr 2 i 4. To strona zna swoją sytuację materialną, to strona twierdzi, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy i to strona wie, jakie dokumenty powinna przesłać, by poprzeć swoje twierdzenia. Jeżeli wnioskodawca twierdzi, że jest przewlekle chory, zakup lekarstw podtrzymujących życie pochłania większość środków to sam wie, że w takiej sytuacji powinien przedstawić zaświadczenie lekarskie o chorobie, faktury za lekarstwa. Jeżeli wnioskodawca twierdzi, że konieczna jest w jego przypadku rehabilitacja to nie jest rzeczą sądu dopytywać ile ta rehabilitacja kosztuje, jak długo trwa, czy skarżący zechce przedstawić jakieś rachunki na tę okoliczność. To wnioskodawca chce uzyskać prawo pomocy i to na nim – jako na osobie najlepiej znającej swoją sytuację materialną – spoczywa obowiązek dostarczenia dokumentów, które potwierdzą jego twierdzenia. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a akta tworzone są m.in. z dokumentów dostarczonych przez stronę skarżącą – w tym wypadku dokumenty dostarczane są z inicjatywy strony. 5. Odnosząc się ponownie do obowiązku wezwania strony do uzupełnienia wniosku poprzez załączenie dokumentów popierających twierdzenia strony, należy wskazać, że pogląd prezentowany w niniejszym uzasadnieniu nie jest odosobniony. W postanowieniu z dnia 28 września 2015 r., II FZ 721/15, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał – wobec zarzutu braku wezwania o dosłanie dokumentów: "Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska pełnomocnika, zgodnie z którym Sąd pierwszej instancji winien był wezwać skarżącą do uzupełnienia wniosku o stosowne dokumenty. Ustawa p.p.s.a. nie zawiera przepisu, na podstawie którego taki obowiązek sądu można byłoby zrekonstruować. Wskazany przez pełnomocnika art. 49 § 1 p.p.s.a. dotyczy jedynie sytuacji, w której pismo ze względu na niezachowanie warunków formalnych nie może otrzymać prawidłowego biegu. Nie dotyczy natomiast (...) niezałączenia dowodów na poparcie twierdzeń autora pisma. (...)". Jak trafnie podniesiono w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 września 2015 r., I FZ 323/15: "wyłączona jest na gruncie omawianej instytucji [prawa pomocy] zasada oficjalności, czyli działania sądu z urzędu, więc to wnioskodawca winien przekonać sąd administracyjny o swojej trudnej sytuacji majątkowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji". 6. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.