II FZ 502/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 37/14 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 37/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną S. N. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że wyrokiem z 18 listopada 2014 r. WSA w Gdańsku oddalił skargę Skarżącego. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o terminie i trybie wnoszenia skargi kasacyjnej został doręczony Skarżącemu 27 listopada 2014 r. (potwierdzenie odbioru). W pouczeniu wskazano jednoznacznie, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego albo doradcę podatkowego. W dniu 22 grudnia 2014 r. Skarżący wniósł sporządzoną osobiście skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W rezultacie Sąd I instancji z uwagi na art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej :"p.p.s.a.") odrzucił skargę kasacyjną. Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał art. 178 p.p.s.a. Pismem z dnia 21 kwietnia 2015 r. pełnomocnik Skarżącego wywiodła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 9 lutego 2015 r., do wniosku załączyła zażalenie. Postanowieniem z dnia 12 maja 2015 r. przywrócono termin do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Skarżący w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej wniósł o przyznanie mu prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 9 lutego 2015 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną i wniesioną osobiście przez Skarżącego. W dniu 2 kwietnia 2015 r. pełnomocnik Skarżącego została poinformowana przez Okręgową Radę Adwokacką o wyznaczeniu jej w tej sprawie pełnomocnikiem z urzędu. Jednocześnie ORA nie udzieliła pełnomocnikowi informacji wskazanych w zarządzeniu referendarza sądowego z 26 marca 2015 r., tj. nie poinformowała pełnomocnik, że postanowieniem z 9 lutego 2015 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną S. N. Z uwagi na niemożność uzyskania od skarżącego stosownych informacji o postępowaniu, pełnomocnik Skarżącego 15 kwietnia 2015 r. zapoznała się z aktami sprawy, a 21 kwietnia 2015 r. wniosła zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W ocenie Sądu I instancji powyższe okoliczności uzasadniały przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W zażaleniu na postanowienie z dnia 9 lutego 2015 r. pełnomocnik zarzuciła naruszenie art. 254 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy z urzędu w postaci wyznaczenia pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik zwróciła uwagę, że WSA w Gdańsku bez uprzedniego rozpoznania wniosku Skarżącego o wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu, wydał postanowienie o odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na fakt, że została wniesiona przez nieuprawnioną do tego osobę. Sąd dopiero w dniu 26 marca 2015 r. rozpoznał wniosek Skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy, uwzględniając jego żądanie. W ocenie pełnomocnik działanie Sądu było nieprawidłowe, ponieważ powinien on w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek Skarżącego o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu, w dalszej dopiero kolejności podjąć działania związane z wniesioną skargą kasacyjną. Działanie Sądu I instancji stanowiło także naruszenie art. 245 § 1 p.p.s.a., ponieważ Sąd, pomimo takiego obowiązku, nie rozpoznał złożonego wniosku o udzielenie pomocy prawnej. Pełnomocnik zarzuciła równocześnie naruszenie przez Sąd I instancji art. 178 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej Skarżącego, pomimo tego, że złożył on wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie stwierdzić należy, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (ustanowienie pełnomocnika z urzędu) nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Termin ten może zatem upłynąć zanim postępowanie wpadkowe w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy zostanie zakończone. W tym przypadku konieczne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem faktu, że postanowienie sądu o ustanowieniu dla strony pełnomocnika z urzędu powoduje przerwanie przyczyny uchybienia terminowi do złożenia tego środka zaskarżenia. Tak też było w rozpatrywanej sprawie. Należy zauważyć, że treść art. 175 § 1 p.p.s.a. nie może budzić wątpliwości, a konsekwencją jego naruszenia, czyli sporządzenia skargi kasacyjnej przez osobę nieuprawnioną, jest jej odrzucenie przez wojewódzki sąd administracyjny bez wzywania strony do usunięcia braków. Skoro więc Skarżący osobiście sporządził skargę kasacyjną to słusznie Sąd I instancji uznał, że podlegała ona odrzuceniu. Pozbawione są zatem podstaw prawnych wywody zażalenia, iż na Sądzie I instancji spoczywał obowiązek w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek Skarżącego o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu, w dalszej zaś podjąć działania związane z wniesioną skargą kasacyjną. Wskazane w zażaleniu przepisy art. 245 § 1 i art. 178 p.p.s.a. nie przewidują wstrzymania czynności sądu administracyjnego, ani też nie powodują skutku w postaci zawieszenia biegu jakichkolwiek terminów w przypadku złożenia przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że również w powyższej sytuacji rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie mogło być inne niż odrzucenie tak sporządzonej skargi kasacyjnej. Wcześniejsze rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przyznanie pełnomocnika z urzędu, w żaden sposób nie konwalidowałoby sporządzonej w nieuprawniony sposób skargi kasacyjnej. W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.