II FZ 46/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 256/22 o odrzuceniu skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 17 grudnia 2021 r., nr [...] UNP: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 22.04.2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę G. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 17.12.2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. Stan sprawy przedstawia się następująco: Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarządzeniem z dnia 24.06.2022 r. wezwał skarżącą do uiszczenia należnego w sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.774 zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18.10.2022 r. skarżącej odmówiono jednak przyznania prawa pomocy, wobec czego zarządzeniem z dnia 5.03.2024 r. Przewodniczący Wydziału ponownie wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone skarżącej w dniu 9.04.2024 r. W reakcji na powyższe wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 15.04.2024 r. ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, bez uiszczania w zakreślonym terminie wymaganego wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd podkreślił, że skarżąca nie uiściła w terminie należnego wpisu sądowego, jej wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany, a złożenie w terminie przewidzianym na uiszczenie wpisu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przerywa biegu tego terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu podniosła, że nie dochowała terminu z nadmiaru obowiązków oraz w związku z problemami związanymi z prowadzeniem działalności. Podkreśliła, iż opiekuje się dużą grupą uchodźców z Ukrainy i pomimo wieku pracuje około 14 godzin dziennie. Dodała, że nierozpoznanie skargi jest niezgodne z Konstytucją i stanowi ograniczenie prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania jest zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, a nie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się więc do kwestii ewentualnego przywrócenia terminu do dokonania wymienionej czynności procesowej, jako że pozostaje ona poza granicami postępowania zażaleniowego. Odnosząc się do kwestii, którą obejmuje zażalenie, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: P.p.s.a.) od środka zaskarżenia, jakim jest skarga, winien zostać uiszczony wpis, pod rygorem jej odrzucenia. Obowiązek ten ciążył na skarżącej, jako wnoszącej skargę (art. 50 § 1 w związku z art. 214 § 1 P.p.s.a.). Skarżąca próbowała zwolnić się od powyższego obowiązku wszczynając postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy, jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnie odmówił jej przyznania tego prawa. Skoro zatem skarżąca po rozpoznaniu jej wniosku obejmującego żądanie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi została wezwana do uiszczenia tego wpisu w określonym terminie, powiadomiona o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, a wezwanie zostało jej prawidłowo doręczone, to w sytuacji nieuiszczenia tego wpisu w terminie Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był skargę tę odrzucić, co też zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a. uczynił. Złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy, a w szczególności nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8.05.2007 r., II FSK 649/06; z dnia 3.02.2009 r., I OZ 53/09; z dnia 28.07.2009 r., I FZ 252/09; z dnia 18.06.2014 r., II FZ 764/14; z dnia 20.05.2014 r., II FZ 564/14). Odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia od niej wpisu sądowego nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, co stwierdził zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z dnia 23.11.2010 r., II FZ 486/10), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 16.11.2011 r., SK 45/09), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73). Prawo dostępu do sądu nie ma bowiem charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W rozpoznawanej sprawie o nieskorzystaniu z prawa do sądu zdecydowała sama skarżąca, nie stosując się do wymogu uiszczenia wpisu od skargi. Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. zażalenie skarżącej oddalił.