II FZ 449/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska, , , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 2387/15 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi G.R i W.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 2387/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek G.R. (dalej jako: "skarżąca") o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 października 2015 r. w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżąca pismem z dnia 31 stycznia 2016 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 3 lutego 2016 r., wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania w tym przedmiocie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania – poprzez nadesłanie wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z niepodjęciem korespondencji została ona w dniu 26 lutego 2016 r. zwrócona do WSA w Poznaniu z adnotacją wskazującą na jej niepodjęcie w terminie. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 2387/15, pozostawiono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, a jego odpis doręczono skarżącej w dniu 7 kwietnia 2016 r. Pismem z dnia 13 kwietnia 2016 r. (data nadania: 14 kwietnia 2016 r.) skarżąca wniosła sprzeciw na wskazane powyżej zarządzenie referendarza sądowego. Skarżąca wskazała przy tym, że nie otrzymała awiza, w związku z czym nie odebrała korespondencji. W omawianym piśmie wniesiono również o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd I instancji odrzucając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał na pierwszeństwo oceny czy w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd podkreślił, iż wniosek uznaje się za niedopuszczalny m.in. wtedy gdy, uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II FZ 428/10 - treść postanowienia dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie nie budzi przy tym wątpliwości, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powoduje po stronie wnioskodawcy ujemnych skutków procesowych z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może być składany wielokrotnie (zob. postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I OZ 411/14 - treść postanowienia dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór wniosku został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. Nr 1257). Niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 74). Stosownie zaś do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W niniejszej sprawie skarżąca pismem z dnia 31 stycznia 2016 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 3 lutego 2016 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wypełnionego formularza urzędowego, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania w tym przedmiocie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżąca nie dopełniła tego obowiązku, dlatego zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 17 marca 2016 r. pozostawiono na podstawie art. 257 p.p.s.a. wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wraz ze sprzeciwem na powyższe zarządzenie skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z treści art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Z kolei na mocy postanowień art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie nie budzi przy tym wątpliwości, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powoduje po stronie wnioskodawcy ujemnych skutków procesowych z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może być składany wielokrotnie (zob. postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I OZ 411/14 – treść postanowienia dostępna pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Odrzucenie przez Sąd I instancji wniosku o uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powoduje dla skarżącej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, bowiem nie traci ona możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten może być bowiem składany w sprawie wielokrotnie, a uchybienia zaistniałe w tym przedmiocie nie prowadzą w żadnym razie do zamknięcia stronie możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie sądu I instancji nie wpływa zatem negatywnie na sytuację skarżącej, bowiem na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ma ona możliwość ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy i uzyskać merytoryczną ocenę w tym zakresie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił.