II FZ 438/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. J. i M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 618/13 przyznające prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego oraz pozostawiające bez rozpoznania wniosek z dnia 22 listopada 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego w sprawie ze skargi D. J. i M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z dnia 22 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przyznał D. i M. J. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego oraz pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżących z dnia 22 listopada 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ze złożonych w sprawie oświadczeń i dokumentów wynika, że sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawców nie pozwala im na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Dochody z działalności gospodarczej oraz z emerytura starczają zaledwie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący nie są natomiast w stanie regulować bieżących zobowiązań, co skutkuje prowadzeniem wobec nich postępowań egzekucyjnych. Powyższe okoliczności, a ponadto brak zgromadzonych oszczędności w zestawieniu ze złym stanem zdrowia skarżącej niewątpliwie wymagającym ponoszenia zwiększonych wydatków na lekarstwa i opiekę medyczną pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący nie są w stanie uiścić opłat związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym ani skorzystać z pomocy profesjonalnego prawnika. Następnie Sąd wskazał, iż skarżący nie uzupełnili, na wezwanie, wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie go w zakreślonym terminie. Zdaniem Sądu okoliczności podniesione przez skarżących w sprzeciwie tj. brak możliwości wysłania korespondencji, niezasługują na uwzględnienie, bowiem zakreślony siedmiodniowy termin do nadesłania formularza zapewnia wystarczającą ilości czasu do realizacji nałożonego w nim obowiązku. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o uznanie zgłoszonych wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i złożenie w tej sprawie wyjaśnień. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku odpowiada prawu, w związku z tym zażalenie podlega oddaleniu. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – zgodnie z § 2 art. 245 p.p.s.a. - zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazać trzeba, że prawo pomocy przyznane w zakresie całkowitym zostało przyznane skarżącym postanowieniem z dnia 26 lutego 2014 r. (sygn. akt I SA/Bk 618/13) w zakresie maksymalnym, jaki przewiduje uregulowanie wynikające z p.p.s.a. Podsumowując, w niniejszej sprawie skarżący korzystają z przyznanego im prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Zostały, zatem zachowane, przysługujące stronie skarżącej w jej sytuacji materialnej, gwarancje realizacji prawa do sądu. Istotny przy badaniu aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest fakt, iż prawo pomocy we wnioskowanym zakresie (tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) zostało już stronie przyznane prawomocnym postanowieniem i uprawnienie do korzystania z niego w sprawie jest nadal aktualne. Odnosząc się do zarzutu pozostawienie bez rozpoznania wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego z dnia 22 listopada 2013 r. należy wskazać, iż przepis art. 252 § 2 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór formularza określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Stosownie do treści art. 257 powołanej ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie pozostawia się bez rozpoznania. W przedmiotowej sprawie, na podstawie zarządzenia, stronie został przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo stosownego pouczenia o konsekwencjach jego niewypełnienia skarżący nie zastosowali się do przedmiotowego zarządzenia. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku pozostawił go bez rozpoznania. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.